Thần kinh, xương khớp

Trẻ đau gót chân khi chạy nhảy: bệnh Sever và cách chăm sóc

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ khoảng 9 đến 13 tuổi hay chạy nhảy mà đau gót chân thường do bệnh Sever: vùng sụn tăng trưởng ở gót, nơi gân gót bám vào, bị kéo và va đập lặp đi lặp lại. Bệnh thường tự hết khi sụn gót cốt hóa xong, khoảng 12–13 tuổi ở nữ và 13–14 tuổi ở nam. Giảm bớt chạy nhảy, chườm lạnh sau tập, kéo giãn bắp chân và mang giày có đệm gót giúp con đỡ đau. Đi khám nếu đau không đỡ sau 2 tuần chăm sóc, con đi khập khiễng, đau cả khi nghỉ hay về đêm, gót sưng đỏ, có sốt, hoặc đau sau một cú ngã.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Gót hoặc bàn chân sưng, nóng, đỏ kèm sốt, con không chịu đặt chân xuống.
  • Sau khi ngã từ trên cao hay tiếp đất mạnh, gót sưng to, bầm tím, con không đứng hoặc đi được.
  • Bàn chân lạnh, tái nhợt hoặc tím, hoặc con mất cảm giác ở bàn chân sau chấn thương.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau không đỡ sau 2 tuần chăm sóc ở nhà, đau nặng hơn hoặc hay tái lại.
  • Con đi khập khiễng, hoặc đi nhón gót để tránh đau.
  • Đau cả khi nghỉ, đau về đêm làm con thức giấc.
  • Gót sưng, đỏ, bầm tím mà không nhớ có va chạm, hoặc có vết đâm, vết thương ở gót sưng đỏ, đau tăng.
  • Bàn chân tê, châm chích hoặc kém cảm giác.
  • Con dưới 7 tuổi hoặc đã qua tuổi dậy thì, không chơi môn chạy nhảy nào mà vẫn đau gót, hoặc đau kèm sưng cứng ở các khớp khác.

Vì sao trẻ đau gót chân

Phía sau xương gót của trẻ có một vùng sụn tăng trưởng, nơi gân gót (gân Achilles) và cân gan chân bám vào. Vùng này xuất hiện khi trẻ khoảng 7–8 tuổi và cốt hóa, liền vào xương gót khi khoảng 12–14 tuổi. Trước khi liền, nó mềm hơn gân và dễ bị tổn thương.

Khi con chạy, nhảy, đá bóng, nhảy dây, tập võ hay thể dục dụng cụ, gân gót kéo và mặt đất dội vào vùng sụn này hàng trăm lần mỗi buổi. Trong giai đoạn lớn nhanh, xương dài ra nhanh hơn cơ, bắp chân căng hơn, lực kéo càng mạnh. Lâu dần, vùng sụn bị kích thích và đau; tên y học là viêm điểm cốt hóa xương gót, hay bệnh Sever. Trẻ ít vận động nhưng hay đi giày đế bằng, không đệm cũng có thể bị.

Dấu hiệu nhận biết

  • Đau ở phía sau hoặc dưới gót, tăng dần, xuất hiện khi chạy nhảy và đỡ khi nghỉ.
  • Con tả đau như bị bầm; thường không sưng hoặc chỉ hơi sưng, hiếm khi thấy vết bầm.
  • Đau nhiều hơn khi đi giày đinh đá bóng hay giày đế mỏng, đế bằng, ít đệm gót.
  • Có thể đau cả hai gót, một bên nặng hơn.
  • Bóp nhẹ hai bên gót làm con đau; các môn ít va đập như bơi, đạp xe thường không đau.

Bác sĩ chẩn đoán thế nào

Bác sĩ hỏi con chơi môn gì, đau từ khi nào, rồi khám bàn chân, ấn và bóp gót, xem con đi, chạy, nhảy, đi bằng gót. Bắp chân căng, bàn chân bẹt hoặc vòm chân cao, cứng làm gót chịu lực nhiều hơn. Con không cần chụp X-quang để chẩn đoán bệnh Sever; bác sĩ chỉ cho chụp để loại trừ nguyên nhân khác như gãy xương do mỏi, nang xương.

Những nguyên nhân khác cần nghĩ tới

Đau gót còn có thể do gãy xương sau chấn thương hoặc do mỏi, viêm gân gót, viêm bao hoạt dịch, nang xương, mảnh dằm hay vật lạ đâm vào gót, nhiễm trùng, và bệnh khớp. Bác sĩ sẽ nghĩ tới những nguyên nhân này nhiều hơn khi con không ở độ tuổi hay bị bệnh Sever, không chơi môn va đập, đau cả lúc nghỉ, về đêm, có sốt hoặc sưng đỏ rõ.

Điều trị và quay lại thể thao

Phần lớn trẻ đỡ với những biện pháp đơn giản: nghỉ bớt chạy nhảy, chườm lạnh, kéo giãn bắp chân, giày tốt hơn. Nếu con chơi nhiều môn, nên chọn tạm một môn chạy nhảy và thay phần còn lại bằng bơi, đạp xe. Khi con không đau nhiều và không khập khiễng, con thường vẫn chơi thể thao được. Trường hợp đau nhiều, bác sĩ có thể cho con nghỉ tập lâu hơn, đi giày ủng cố định một thời gian, rồi tập lại sức cơ.

Bệnh Sever có thể tái lại mỗi khi con tăng tập, nhất là đầu mùa giải hay khi vào đội tuyển. Bệnh không còn xuất hiện sau khi sụn gót đã liền hẳn vào xương.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giảm chạy nhảy và các môn va đập mạnh khi con đau; tăng tập lại từ từ khi đỡ.
  • Chườm lạnh: bọc túi đá trong khăn, chườm khoảng 15–20 phút sau mỗi buổi tập hoặc khi đau; không đặt đá trực tiếp lên da.
  • Kéo giãn bắp chân vài lần mỗi ngày, giữ mỗi lần 30–45 giây: đứng chống tay vào tường, một chân lùi ra sau, gót ép xuống sàn, gối thẳng.
  • Cho con đi giày vừa chân, có đệm và đỡ vòm, gót hơi cao; có thể dùng miếng lót gót mềm trong giày thể thao và giày đá bóng.
  • Tránh đi chân đất hay đứng lâu trên nền cứng khi gót đang đau.
  • Có thể dùng paracetamol để giảm đau: 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Gel bôi ibuprofen có thể giúp; ibuprofen dạng uống chỉ dùng khi bác sĩ, dược sĩ khuyên.

Hiểu lầm thường gặp

Đau gót do đang lớn, kệ rồi tự hết.
Bệnh Sever thường tự hết, nhưng con cần giảm tải, kéo giãn và mang giày phù hợp để đỡ đau. Đau kéo dài, đau về đêm hay có sưng đỏ, sốt thì phải đi khám.
Ngâm nước nóng, xoa dầu nóng, đắp lá cho gót hết đau.
Những cách này không giảm lực kéo vào vùng sụn gót và có thể làm bỏng da. Chườm lạnh sau tập giúp con dễ chịu hơn.
Bị đau gót thì phải nghỉ hẳn thể thao.
Nhiều trẻ vẫn chơi được nếu đau ít và không khập khiễng, khi đã giảm cường độ, kéo giãn và dùng lót gót. Chỉ nghỉ hẳn khi đau nhiều theo lời khuyên của bác sĩ.
Đi chân đất giúp bàn chân khỏe và hết đau gót.
Khi gót đang đau, đi chân đất hay giày đế bằng, không đệm làm gót chịu va đập nhiều hơn và đau tăng.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 10 tuổi đau gót chân là bị gì?

Ở tuổi này, đau gót khi chạy nhảy thường do bệnh Sever, vùng sụn tăng trưởng ở gót bị kéo căng. Nếu đau kèm sưng đỏ, sốt, đau về đêm hoặc sau ngã, hãy đưa con đi khám.

+Bệnh Sever bao lâu thì khỏi?

Mỗi đợt đau thường đỡ sau vài tuần đến vài tháng khi được giảm tải và chăm sóc đúng. Bệnh hết hẳn khi sụn gót liền vào xương, khoảng 12–13 tuổi ở nữ và 13–14 tuổi ở nam.

+Đau gót chân có cần chụp X-quang không?

Thường không cần để chẩn đoán bệnh Sever. Bác sĩ cho chụp khi nghi gãy xương, nang xương hoặc nguyên nhân khác.

+Trẻ đau gót chân nên đi giày gì?

Giày vừa chân, đế có đệm, đỡ vòm và gót hơi cao. Miếng lót gót mềm đặt trong giày thể thao, giày đá bóng giúp giảm va đập.

+Bệnh Sever có khỏi hẳn không?

Phần lớn trẻ hết đau với các biện pháp đơn giản, và bệnh không còn xuất hiện sau khi sụn gót đã liền hẳn vào xương. Nếu con vẫn đau gót sau tuổi đó, hãy đi khám để tìm nguyên nhân khác.

Nguồn tham khảo

  1. Heel Pain and Sever's Disease — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Sever's Disease — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)
  3. Heel pain — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Đau gối tuổi dậy thì (Osgood-Schlatter)

    Học sinh đang tuổi lớn, chơi nhiều môn chạy nhảy, đau và sưng ở chỗ xương nhô ngay dưới xương bánh chè thường bị bệnh Osgood-Schlatter: sụn tăng trưởng ở chỗ gân bánh chè bám vào xương chày bị kéo căng lặp đi lặp lại. Bệnh lành tính, thường hết khi con ngừng lớn, khoảng 14 tuổi ở nữ và 16 tuổi ở nam, dù cục xương nhô có thể còn lại. Chườm lạnh, kéo giãn cơ đùi, bớt chạy nhảy khi đau nhiều giúp con đỡ, và đa số vẫn chơi thể thao được. Đi khám ngay khi gối sưng nóng đỏ kèm sốt, con không đứng hay dồn sức nặng lên chân được, hoặc gối biến dạng sau chấn thương.

  • Trẻ đau chân về đêm

    Đau tăng trưởng là kiểu đau mỏi hay nhức ở cả hai chân, xuất hiện buổi tối hoặc ban đêm và hết vào buổi sáng, hay gặp ở trẻ 3–12 tuổi; nó vô hại và tự hết, dù tên gọi vậy nhưng không do xương đang lớn. Xoa bóp nhẹ, chườm ấm và paracetamol theo cân nặng giúp con dễ chịu. Đưa con đi khám khi chỉ đau một chân hoặc một khớp, đau cả buổi sáng, đi khập khiễng, sưng, nổi ban, bầm tím lạ, sốt, mệt hay sụt cân; đi cấp cứu ngay nếu con sốt kèm không chịu đi hoặc không đứng được.

  • Trẻ bị bàn chân bẹt

    Hầu hết trẻ nhỏ có bàn chân bẹt, vì xương khớp còn mềm và có lớp mỡ che vòm bàn chân; vòm thường hình thành dần trong khoảng 3 đến 10 tuổi, và chỉ khoảng 1–2 trong 10 trẻ còn bàn chân bẹt khi trưởng thành. Bàn chân bẹt mềm, không đau không cần điều trị, con vẫn chơi thể thao bình thường, và lót giày không tạo ra vòm chân. Nên đưa con đi khám khi chân đau, cứng, khó cử động, chỉ bẹt một bên, mới bị bẹt, hay bị lật chân hoặc đi lại, giữ thăng bằng khó khăn.

  • Bong gân khi chơi thể thao

    Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ. Trong 2–3 ngày đầu: cho khớp nghỉ, chườm lạnh 15–20 phút mỗi 2–3 giờ, băng ép vừa phải và kê cao; tránh xoa dầu nóng, rượu thuốc, xoa bóp. Đi khám ngay khi khớp biến dạng, tê lạnh hoặc tím chân tay, đau chói ngay trên xương, hoặc con không tự đi được bốn bước; ở tuổi đang lớn, chấn thương quanh khớp có thể là gãy xương hoặc tổn thương sụn tăng trưởng.

  • Trẻ đột ngột đi khập khiễng

    Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.

  • An toàn khi chơi thể thao

    Phần lớn chấn thương thể thao ở học sinh phòng được bằng những việc đơn giản: khám sức khỏe trước mùa tập, khởi động, đồ bảo hộ vừa người, uống đủ nước, nghỉ 1–2 ngày mỗi tuần, tránh tập nặng dưới nắng gắt, và dừng ngay khi đau. Con bị va đầu rồi choáng, đau đầu, chóng mặt thì phải rời sân và không chơi lại trong ngày hôm đó. Ai ngã gục khi đang chơi mà không đáp ứng, thở bất thường thì gọi 115 hoặc 113, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có.

Chủ đề khác