Con băn khoăn về giới tính của mình: bố mẹ nên nghe và làm gì
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Ở tuổi dậy thì, nhiều con băn khoăn mình thích bạn khác giới, cùng giới hay cả hai, hoặc thấy không thoải mái với giới tính được ghi khi sinh. Đó là một phần của việc tìm hiểu bản thân, không phải bệnh: Tổ chức Y tế Thế giới không coi đồng tính hay không phù hợp giới là rối loạn tâm thần, và Bộ Y tế (công văn 4132/BYT-PC năm 2022) yêu cầu không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là bệnh, không ép buộc điều trị. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách lắng nghe, không vội gắn nhãn hay ép con thay đổi, bảo vệ con khỏi bắt nạt, và tìm chuyên gia tâm lý khi con buồn bã kéo dài. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc tự làm đau bản thân: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con không an toàn.
- Con bị đánh, bị đe dọa, bị đuổi ra khỏi nhà hoặc bỏ nhà đi vì chuyện giới tính của mình: đưa con đến nơi an toàn, gọi 111 hoặc 113.
- Con bị người quen qua mạng dụ gặp mặt, ép quan hệ, hoặc đe dọa tung ảnh, tung chuyện riêng để tống tiền: không trả tiền, giữ lại tin nhắn làm bằng chứng, báo công an (113) và gọi 111.
- Con tự dùng thuốc nội tiết hay thuốc tránh thai mua trên mạng để thay đổi cơ thể, rồi sưng đau một bên chân kèm khó thở hoặc đau ngực: gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con buồn bã, lo âu, cáu gắt hoặc thu mình gần như mỗi ngày kéo dài hơn 2 tuần.
- Con rất khổ sở với cơ thể mình khi dậy thì: bó ngực chặt, nhịn ăn, không chịu tắm, không chịu đi học vì cơ thể thay đổi.
- Con bị trêu chọc, cô lập, bắt nạt ở trường hoặc trên mạng vì bị cho là khác biệt.
- Con tìm mua thuốc nội tiết, thuốc tránh thai hay thuốc trên mạng để tự dùng.
- Con không muốn đi học, điểm số tụt nhanh, hoặc bắt đầu uống rượu bia, dùng chất kích thích.
- Gia đình căng thẳng, cãi vã nhiều từ khi con nói ra và bố mẹ thấy không thể tự vượt qua.
Con đang băn khoăn điều gì
Có hai chuyện khác nhau mà con có thể băn khoăn. Xu hướng tính dục là con rung động, yêu thương ai: người khác giới, cùng giới, hoặc cả hai. Bản dạng giới là cảm nhận bên trong của con về việc mình là nam, nữ hay một cách khác. Một bạn trai thích bạn trai vẫn có thể thấy mình rõ ràng là con trai; một bạn thấy không khớp với giới tính lúc sinh có thể thích người khác giới.
Tuổi dậy thì là lúc cảm xúc và cơ thể đổi nhanh, nên rất nhiều con có những câu hỏi về bản thân. Có con mất nhiều năm mới rõ, có con biết từ rất sớm, có con thấy cảm nhận của mình thay đổi theo thời gian. Mỗi con một nhịp, và con không cần phải chọn một cái tên cho mình ngay.
Y học nói gì
Năm 1990, Tổ chức Y tế Thế giới đã đưa đồng tính ra khỏi danh sách bệnh tâm thần. Trong bảng phân loại bệnh hiện hành (ICD-11), tình trạng không phù hợp giới cũng không còn được xếp vào nhóm rối loạn tâm thần.
Tại Việt Nam, công văn 4132/BYT-PC năm 2022 của Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám chữa bệnh không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là bệnh, khám chữa bệnh bình đẳng, không kỳ thị, và không can thiệp, không ép buộc điều trị; nếu có chỉ là hỗ trợ tâm lý do người hiểu biết về bản dạng giới thực hiện. Những nơi hứa "chữa" cho con trở lại "bình thường" là trái với chỉ đạo này.
Con không băn khoăn về giới tính vì bố mẹ nuôi dạy sai, vì bạn bè rủ rê hay vì xem mạng. Có con chỉ dám nói ra khi tìm được bạn bè hay một cộng đồng không phán xét, nên với bố mẹ chuyện có vẻ đến bất ngờ.
Khi con nói ra hoặc bố mẹ tự nhận thấy
- Cảm ơn con đã tin bố mẹ: "Cảm ơn con đã kể. Bố mẹ vẫn thương con như trước."
- Hỏi để hiểu, không phải để tra hỏi: con cảm thấy như vậy từ bao giờ, con đang thấy thế nào, có ai làm con buồn không, con muốn bố mẹ giúp gì.
- Không vội kết luận thay con, theo hướng nào cũng vậy. Tránh những câu như "Chỉ là nhất thời thôi", "Con còn nhỏ biết gì", "Con làm bố mẹ xấu hổ".
- Để con tự quyết khi nào kể và kể với ai. Không tự ý nói với họ hàng, thầy cô khi con chưa đồng ý.
- Nếu bố mẹ đang bối rối, có thể nói thật: "Bố mẹ cần thời gian để hiểu, nhưng bố mẹ luôn ở bên con." Rồi giữ đúng lời đó.
Những điều bố mẹ không nên làm
Không đưa con đến những nơi hứa chữa, không ép con yêu người khác giới, không cấm đoán, đánh mắng hay cô lập con ở nhà để con thay đổi. Những cách này không thay đổi được cảm nhận của con mà làm con tổn thương, giấu bố mẹ và cô đơn hơn.
Cũng không nên để con tự xoay xở với thuốc. Một số bạn trẻ mua thuốc nội tiết, thuốc tránh thai trên mạng để thay đổi cơ thể; dùng thuốc không có bác sĩ theo dõi có thể gây hại, như làm tăng nguy cơ cục máu đông hoặc ảnh hưởng đến khả năng sinh sản sau này. Mọi quyết định y khoa liên quan đến bản dạng giới ở tuổi vị thành niên cần bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ cùng gia đình, và với trẻ dưới 18 tuổi thường bắt đầu bằng hỗ trợ tâm lý.
Vì sao sự đồng hành của bố mẹ quan trọng
Những bạn trẻ băn khoăn về giới tính dễ bị trêu chọc, bắt nạt, và dễ lo âu, trầm cảm, có ý nghĩ tự làm hại bản thân hơn các bạn khác, nhất là khi bị kỳ thị hay phải giấu mình. Khi được gia đình yêu thương và lắng nghe, các con vượt qua những khó khăn này dễ hơn nhiều.
Nếu con buồn bã kéo dài, khổ sở với cơ thể mình, bị bắt nạt, hoặc gia đình căng thẳng, hãy tìm bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm với trẻ vị thành niên và tôn trọng cảm nhận của con. Bố mẹ cũng có thể gặp chuyên gia trước cho chính mình, hoặc gọi 111 để được tư vấn.
Nếu em đang đọc bài này
Băn khoăn mình thích ai, hay thấy mình không khớp với giới tính lúc sinh, không có gì sai và em không bị bệnh. Em không cần vội đặt tên cho mình. Em có quyền chọn lúc nào kể và kể với ai; nếu chưa thấy an toàn khi kể với bố mẹ, em có thể nói với một người lớn em tin trước.
Đừng tự mua thuốc trên mạng để thay đổi cơ thể; hãy nói với bác sĩ. Cẩn thận với người lạ trên mạng hứa hiểu em hơn bố mẹ rồi đòi gặp riêng hay đòi ảnh. Nếu em bị bắt nạt, bị đe dọa, hoặc buồn đến mức muốn làm hại bản thân, hãy gọi Tổng đài 111, miễn phí, 24/7, hoặc 115 hoặc 113 nếu em đang gặp nguy hiểm.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ nếp gia đình như trước: bữa cơm, chuyến đi chơi, hỏi chuyện học, để con thấy mình vẫn là con của bố mẹ.
- Nói rõ với cả nhà rằng không trêu chọc, không dùng lời miệt thị về giới tính, kể cả khi nói đùa.
- Hỏi con muốn được gọi thế nào, muốn bố mẹ giúp gì, thay vì tự quyết thay con.
- Tìm đọc thông tin từ nguồn y khoa đáng tin; tránh các trang hứa chữa hoặc bán thuốc thay đổi cơ thể.
- Để ý dấu hiệu buồn bã, thu mình, bị bắt nạt, nhịn ăn, và hỏi han con thường xuyên.
- Bố mẹ cũng tìm người để chia sẻ: chuyên gia tâm lý, người thân hiểu biết, hoặc gọi 111.
Hiểu lầm thường gặp
- Con băn khoăn về giới tính là bị bệnh, đi chữa sẽ hết.
- Tổ chức Y tế Thế giới và Bộ Y tế đều không coi đây là bệnh. Bộ Y tế yêu cầu không ép buộc điều trị; các cách ép thay đổi chỉ làm con tổn thương.
- Con bị lây từ bạn bè, từ mạng xã hội.
- Giới tính và xu hướng tính dục không lây. Có con chỉ dám nói ra khi gặp được những người không phán xét, nên bố mẹ thấy như đến bất ngờ.
- Cứ mặc kệ, lớn lên con sẽ tự hết.
- Có con thấy cảm nhận của mình thay đổi, có con không. Điều con cần lúc này là được lắng nghe và an toàn, không phải bị đoán trước sẽ thành ai.
- Nói chuyện về giới tính với con sẽ làm con thêm tò mò, lệch lạc.
- Lắng nghe không khiến con thay đổi cảm nhận. Nó giúp con không phải tìm câu trả lời một mình ở những nguồn không đáng tin.
Bố mẹ hay hỏi
+Con băn khoăn về giới tính có phải là bệnh không?
Không. Tổ chức Y tế Thế giới không coi đồng tính hay không phù hợp giới là rối loạn tâm thần, và Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở y tế không coi đồng tính, song tính, chuyển giới là bệnh.
+Có nên đưa con đi khám tâm lý không?
Không phải để chữa, vì không có gì để chữa. Nhưng nếu con buồn bã, lo âu kéo dài, khổ sở với cơ thể, bị bắt nạt, hoặc gia đình căng thẳng, chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm với tuổi vị thành niên có thể giúp con và cả nhà.
+Con muốn được gọi bằng tên khác, mặc đồ khác thì sao?
Lắng nghe con và bàn với con về những gì con thấy thoải mái ở nhà, ở trường. Những thay đổi như kiểu tóc, quần áo, cách xưng hô không gây hại cho cơ thể. Với bất kỳ quyết định nào về thuốc, cần bác sĩ chuyên khoa.
+Con tự mua thuốc nội tiết trên mạng thì làm gì?
Bình tĩnh nói chuyện với con, cất thuốc đi và đưa con đến bác sĩ để kiểm tra. Nếu con sưng đau một bên chân kèm khó thở hoặc đau ngực, gọi 115 hoặc 113.
+Bố mẹ buồn, sốc thì có sao không?
Cảm xúc đó là thật và nhiều bố mẹ trải qua. Hãy cho mình thời gian, tìm người để chia sẻ hoặc gọi 111, nhưng vẫn cho con thấy bố mẹ thương con.
Nguồn tham khảo
- Parenting a Gender-Diverse Child: Hard Questions Answered — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Gender dysphoria and incongruence — NHS (Anh)
- Clinical descriptions and diagnostic requirements for ICD-11 mental, behavioural and neurodevelopmental disorders — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Coming Out: Information for Parents of LGBTQ Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con nói mình đồng tính
Đồng tính, song tính hay chuyển giới không phải là bệnh và không cần chữa: Tổ chức Y tế Thế giới đã bỏ đồng tính khỏi danh sách bệnh tâm thần từ năm 1990, và Bộ Y tế Việt Nam (công văn 4132/BYT-PC năm 2022) yêu cầu các cơ sở y tế không coi đây là bệnh, không ép buộc điều trị. Khi con nói ra, điều con cần nhất là được bố mẹ cảm ơn vì đã tin mình, được yêu thương như trước và được bảo vệ khỏi kỳ thị, bắt nạt. Bố mẹ cũng cần thời gian để hiểu, và có thể tìm chuyên gia tâm lý cho chính mình. Nếu con buồn bã kéo dài, bị bắt nạt hoặc nói muốn chết, hãy tìm trợ giúp ngay; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
- Nói chuyện giới tính với con
Giáo dục giới tính nên bắt đầu từ khi con biết nói và tiếp tục suốt những năm đi học, bằng nhiều lần nói ngắn, đúng với tuổi. Với trẻ nhỏ là tên gọi đúng của các bộ phận cơ thể, vùng riêng tư và quyền nói không; trước tuổi dậy thì (khoảng 8–9 tuổi) là những thay đổi sắp đến; với tuổi teen là tình bạn, tình yêu, sự đồng ý, an toàn trên mạng, mang thai và cách phòng bệnh lây qua đường tình dục. Trẻ được bố mẹ nói đúng và sớm thường bắt đầu quan hệ tình dục muộn hơn và an toàn hơn. Nếu con kể bị xâm hại, hãy tin con, giữ con an toàn và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 hoặc báo công an.
- Nói chuyện với con tuổi dậy thì
Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những khoảng thời gian bên nhau không bàn chuyện học. Chọn lúc thuận tiện như khi chở con đi học hay nấu ăn cùng, hỏi câu mở và giữ bình tĩnh khi con nói điều khó nghe. Nếu con buồn bã, thu mình kéo dài, nói muốn chết, hoặc bố mẹ nghi con bị bắt nạt, xâm hại, hãy tìm trợ giúp sớm; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con bị bắt nạt ở trường
Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.
- Con có ý định tự làm hại bản thân
Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.
Chủ đề khác