Dinh dưỡng và chiều cao

Nhịn ăn gián đoạn để giảm cân ở tuổi teen và sinh viên: có nên không

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Nhịn ăn gián đoạn, như kiểu 16:8 hay 5:2, là chỉ ăn trong một khung giờ mỗi ngày hoặc ăn rất ít vào vài ngày mỗi tuần. Các cơ quan y tế không khuyên cách này cho trẻ em và tuổi teen đang lớn, người đang thiếu cân, người đã hoặc đang có rối loạn ăn uống, người bị tiểu đường, và người phải uống thuốc cùng bữa ăn. Với sinh viên khỏe mạnh muốn giảm cân, nhịn ăn gián đoạn thường không giảm cân tốt hơn ăn bớt đều đặn mỗi ngày, nên hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu. Đưa con đi khám sớm nếu con sụt cân nhanh, mất kinh, hay ăn vô độ rồi tự trách sau những giờ nhịn; đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường hoặc nói đến chuyện muốn chết.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
  • Con ngất, hoặc choáng váng đến mức không đứng được.
  • Con thấy tim đập rất chậm, rất nhanh hoặc không đều, đau ngực, khó thở.
  • Con bị tiểu đường mà nhịn ăn rồi run, vã mồ hôi, lú lẫn, lơ mơ, co giật, hoặc nôn, đau bụng, thở nhanh sâu.
  • Con nôn ra máu, nôn liên tục không uống được nước, hoặc đau bụng dữ dội.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con sụt cân nhanh, hay kêu lạnh, chóng mặt, mệt, khó tập trung học.
  • Con gái mất kinh hoặc chu kỳ thưa hẳn sau khi nhịn ăn, sụt cân.
  • Sau những giờ nhịn, con ăn rất nhiều trong một lúc như không kiểm soát được, rồi xấu hổ, tự trách, tự nôn hoặc dùng thuốc nhuận tràng.
  • Con kéo dài thêm giờ nhịn, bỏ thêm bữa, cân nhiều lần mỗi ngày, rất lo lắng hoặc bứt rứt khi phải ăn ngoài khung giờ.
  • Con đang thiếu cân, đang có bệnh mạn tính như tiểu đường, bệnh tim, bệnh thận, hoặc phải uống thuốc hằng ngày cùng bữa ăn mà muốn nhịn ăn.
  • Con thấy mệt, yếu, cáu bẳn, lo âu, không làm được việc thường ngày trong những ngày nhịn.

Nhịn ăn gián đoạn là gì

Nhịn ăn gián đoạn là cách ăn đặt ra giờ được ăn và giờ không ăn, thay vì đặt ra ăn món gì. Kiểu hay gặp nhất là 16:8: chỉ ăn trong 8 tiếng mỗi ngày, nhịn 16 tiếng còn lại. Kiểu 5:2 là ăn bình thường 5 ngày, 2 ngày còn lại mỗi tuần chỉ ăn rất ít. Có người nhịn trọn 24 giờ một hai lần mỗi tuần. Trong giờ nhịn vẫn được uống nước.

Cách này giúp giảm cân chủ yếu vì tổng lượng ăn trong ngày hay trong tuần ít đi. Những lợi ích khác thường được quảng cáo trên mạng phần lớn mới thấy ở nghiên cứu trên động vật, còn ở người thì chưa rõ.

Vì sao không hợp với tuổi teen đang lớn

Tuổi dậy thì là lúc cơ thể lớn nhanh nhất sau những năm đầu đời. Con cần đủ năng lượng, đạm, canxi (khoảng 1.000 mg mỗi ngày ở tuổi 10–19), sắt và nhiều vi chất khác để cao lên, phát triển xương, cơ và não. Gom bữa ăn vào vài tiếng hay nhịn cả ngày dễ làm con ăn thiếu những chất này.

Nhịn ăn, bỏ bữa và ăn kiêng ở tuổi teen còn làm tăng nguy cơ rối loạn ăn uống, kể cả ở bạn có cân nặng bình thường. Vì vậy các cơ quan y tế không khuyên trẻ em và tuổi teen nhịn ăn gián đoạn. Nếu học sinh thừa cân thật, cách an toàn là cả nhà cùng điều chỉnh bữa ăn và vận động, có bác sĩ theo dõi.

Sinh viên đã trưởng thành thì sao

Với người lớn khỏe mạnh, nhịn ăn gián đoạn có thể giúp giảm một ít cân trong vài tháng, nhưng nhìn chung không hơn bao nhiêu so với ăn bớt đều đặn mỗi ngày, và chưa có số liệu về tác dụng lâu dài. Những ngày đầu thường đói, đau đầu, cáu bẳn, khó tập trung, dễ ảnh hưởng đến việc học và thi.

Không nên nhịn ăn gián đoạn nếu bạn đang thiếu cân, đã hoặc đang có rối loạn ăn uống, bị tiểu đường hay hạ đường huyết, đang mang thai hoặc cho con bú, hoặc phải uống thuốc cùng bữa ăn. Trong mọi trường hợp, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu, và dừng lại khi thấy mệt, yếu, lo âu, cáu bẳn hay không làm được việc thường ngày.

Khi nhịn ăn bắt đầu chuyển thành rối loạn ăn uống

Nếu thấy những dấu hiệu này ở con hay ở chính mình, hãy đi khám sớm. Rối loạn ăn uống điều trị được, và điều trị sớm thì kết quả tốt hơn.

  • Giờ nhịn ngày càng dài, bỏ thêm bữa, ăn rất ít trong giờ được ăn.
  • Rất sợ tăng cân, cân nhiều lần mỗi ngày, thấy mình béo dù cân nặng bình thường hoặc gầy.
  • Ăn rất nhiều trong một lúc như không dừng được, sau đó tự trách, tự nôn, dùng thuốc nhuận tràng, lợi tiểu hay trà giảm cân.
  • Tập luyện quá sức để bù cho bữa ăn, kể cả khi ốm, mệt.
  • Tránh ăn cùng gia đình, bạn bè; nói dối là đã ăn.
  • Hay lạnh, chóng mặt, mệt, mất kinh, tim đập nhanh hoặc ngất.

Cách giảm cân an toàn hơn

Trước hết hãy xem con có thật sự thừa cân không bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, vì nhiều bạn trẻ muốn giảm cân dù cân nặng bình thường. Nếu cần giảm, đừng giảm quá khoảng 0,5–1 kg mỗi tuần; với học sinh còn đang cao lên, giữ cân trong khi lớn thêm thường đã là đủ.

Ăn đủ ba bữa vào giờ đều đặn, có bữa sáng; mỗi bữa có tinh bột, đạm, rau và trái cây; bớt nước ngọt, trà sữa, đồ chiên rán; vận động đều, với tuổi teen là ít nhất 60 phút mỗi ngày; ngủ đủ giấc. Bố mẹ giúp nhiều nhất bằng cách cả nhà cùng ăn uống như vậy và không bàn chuyện cân nặng, ngoại hình trên mâm cơm.

Nếu bạn là sinh viên

Lịch học, làm thêm và ở trọ khiến nhiều bạn bỏ bữa rồi gọi đó là nhịn ăn gián đoạn. Thay vì nhịn, hãy thử giữ ba bữa đơn giản mỗi ngày, chuẩn bị sẵn đồ ăn nhẹ lành mạnh như sữa, trứng luộc, trái cây, bánh mì, và hạn chế đồ uống có đường. Trước kỳ thi càng không nên nhịn vì não cần năng lượng để tập trung.

Nếu bạn thấy mình nghĩ về ăn uống và cân nặng gần như cả ngày, hoặc ăn vô độ rồi tự trách, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Đây là chuyện nhiều bạn trẻ gặp và có cách giúp. Khi có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc nhờ người bên cạnh đưa đến cơ sở y tế ngay.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cả nhà ăn ba bữa vào giờ đều đặn, có bữa sáng, và cố gắng cùng ngồi ăn tối với nhau.
  • Mỗi bữa có tinh bột, đạm (thịt, cá, trứng, đậu), rau và trái cây; có sữa hoặc chế phẩm từ sữa để đủ canxi.
  • Uống đủ nước, thay nước ngọt, trà sữa bằng nước lọc hoặc sữa không đường.
  • Vận động đều: với tuổi teen, ít nhất 60 phút mỗi ngày đi bộ, đạp xe, chơi thể thao.
  • Ngủ đủ giấc, tránh thức khuya ăn đêm.
  • Không bàn calo, khẩu phần hay khen chê thân hình của con và của người khác trong bữa ăn.
  • Không mua trà, viên, thuốc giảm cân cho con; nếu muốn giảm cân, đặt lịch gặp bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Hiểu lầm thường gặp

Nhịn ăn gián đoạn đốt mỡ và thải độc tốt hơn mọi cách ăn khác.
Giảm cân do nhịn ăn gián đoạn chủ yếu là vì ăn ít đi. Ở người, cách này nhìn chung không hơn bao nhiêu so với ăn bớt đều đặn, và chưa có số liệu lâu dài.
Trong giờ được ăn thì ăn gì cũng được.
Cơ thể vẫn cần đủ đạm, rau, trái cây, canxi, sắt. Dồn đồ ăn nhanh, nước ngọt vào khung giờ ăn dễ làm thiếu chất và không giúp giảm cân.
Nhịn vài bữa không ảnh hưởng gì đến tuổi teen.
Bỏ bữa và ăn kiêng ở tuổi teen làm tăng nguy cơ rối loạn ăn uống và có thể làm con thiếu chất khi đang lớn. Tuổi teen nên ăn đủ bữa, đều đặn.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh cấp 3 có nên nhịn ăn gián đoạn không?

Không nên. Tuổi teen đang lớn cần ăn đủ bữa, và các cơ quan y tế không khuyên trẻ em, tuổi teen nhịn ăn gián đoạn. Nếu con thừa cân, hãy nhờ bác sĩ lên kế hoạch ăn uống và vận động cho cả nhà.

+Sinh viên nhịn ăn 16:8 có an toàn không?

Với người trưởng thành khỏe mạnh, có thể không nguy hiểm, nhưng hãy hỏi bác sĩ trước. Không nên làm nếu bạn thiếu cân, từng có rối loạn ăn uống, bị tiểu đường hay phải uống thuốc cùng bữa ăn, và dừng lại nếu thấy mệt, chóng mặt, lo âu.

+Nhịn ăn gián đoạn có làm chậm lớn không?

Ở tuổi teen, ăn thiếu kéo dài có thể làm con không đủ năng lượng và chất để lớn. Đây là lý do không nên để học sinh đang lớn nhịn ăn.

+Nhịn ăn gián đoạn có làm mất kinh không?

Có thể, khi con ăn quá ít hoặc sụt cân nhanh. Mất kinh hay kinh thưa hẳn sau khi ăn kiêng là lý do nên đi khám.

+Mỗi tuần giảm bao nhiêu cân là an toàn?

Không quá khoảng 0,5–1 kg mỗi tuần. Với học sinh còn đang cao lên, giữ cân ổn định trong khi lớn thêm thường đã là đủ.

Nguồn tham khảo

  1. Overview – Eating disorders — NHS (Anh)
  2. Safe Weight Loss and Weight Gain for Young Athletes — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Quyết định 3958/QĐ-BYT: Hướng dẫn dinh dưỡng bữa ăn học đường — Bộ Y tế (Viện Dinh dưỡng)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tuổi teen giảm cân lành mạnh

    Trước hết, bố mẹ và con cùng xem con có thật sự thừa cân không, bằng BMI theo tuổi và giới, vì nhiều bạn tuổi teen muốn giảm cân dù cân nặng bình thường. Nếu con thừa cân, cách an toàn là cả nhà cùng ăn đủ bữa, bớt nước ngọt và đồ chiên, vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ; với bạn đang lớn, giữ cân trong khi cao lên thường đã là đủ, và nếu cần giảm thì không quá khoảng 0,5–1 kg mỗi tuần. Không nhịn ăn, không ăn kiêng cấp tốc, không dùng trà, viên giảm cân. Đưa con đi khám sớm nếu con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn rồi tự nôn, hoặc mất kinh; đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường hoặc nói đến chuyện muốn chết.

  • Con nhịn ăn để giảm cân

    Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối loạn ăn uống, một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng nhưng điều trị được. Hãy đưa con đi khám sớm, kể cả khi cân nặng của con trông vẫn bình thường. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường, đau ngực, nôn ra máu, lả đi không đứng dậy được, hoặc nói đến chuyện muốn chết.

  • Con tự mua thuốc giảm cân

    Viên uống, trà, cà phê, kẹo giảm cân bán trên mạng thường không rõ nguồn gốc, và nhiều sản phẩm từng bị phát hiện trộn chất cấm như sibutramin (đã bị rút khỏi thị trường vì làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ), thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu. Tuổi teen không nên tự dùng bất kỳ sản phẩm giảm cân nào; thuốc điều trị béo phì chỉ do bác sĩ kê và theo dõi. Bố mẹ bình tĩnh hỏi con, giữ lại vỏ hộp và đưa con đi khám, vì tự mua thuốc giảm cân có thể là dấu hiệu sớm của rối loạn ăn uống. Đi cấp cứu ngay nếu con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc không đều, ngất, co giật, hoặc nói đến chuyện muốn chết.

  • Sinh viên ăn uống đủ chất

    Sinh viên ăn đủ chất không cần đắt: mỗi bữa có tinh bột (cơm, bún, bánh mì), một món đạm (trứng, đậu phụ, thịt, cá) và rau, cả ngày thêm trái cây, ăn đủ ba bữa và không bỏ bữa sáng. Hạn chế mì gói, đồ chiên, trà sữa, nước ngọt; muối dưới 5 g mỗi ngày, đường tự do dưới 10% năng lượng. Bạn nữ cần chú ý sắt, bạn ăn chay cần chú ý vitamin B12. Nếu sau khi ăn hoặc uống rượu bia mà khó thở, sưng môi mặt, nôn liên tục, lơ mơ, co giật hay nhìn mờ, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Bữa sáng cho học sinh

    Một bữa sáng tốt cho học sinh có đủ ba phần: tinh bột (xôi, bánh mì, phở, cơm, khoai), đạm (trứng, thịt, đậu phụ, sữa) và một ít rau hoặc trái cây. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, bữa sáng của học sinh nên cung cấp khoảng 25–30% năng lượng cả ngày. Con nên ăn xong trước giờ vào lớp và có ít nhất 15 phút để ngồi ăn, không vừa đi vừa ăn. Bỏ bữa sáng thường xuyên làm con khó tập trung, dễ đau bụng, mệt và ăn vặt nhiều hơn. Nếu con ngất ở lớp, co giật hay lơ mơ không tỉnh lại nhanh, hãy gọi 115 hoặc 113.

  • Cách tính BMI cho trẻ

    BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Với trẻ và học sinh 5–19 tuổi, con số này phải đặt lên biểu đồ BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế giới, không dùng mốc 18,5–23 hay 25 của người lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì, dưới −2 là gầy. Trẻ dưới 5 tuổi dùng cân nặng theo chiều cao, nên để bác sĩ hoặc nhân viên y tế đánh giá.

Chủ đề khác