Dinh dưỡng và chiều cao

Con tự mua thuốc giảm cân: nguy hiểm thế nào và bố mẹ nên làm gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Viên uống, trà, cà phê, kẹo giảm cân bán trên mạng thường không rõ nguồn gốc, và nhiều sản phẩm từng bị phát hiện trộn chất cấm như sibutramin (đã bị rút khỏi thị trường vì làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ), thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu. Tuổi teen không nên tự dùng bất kỳ sản phẩm giảm cân nào; thuốc điều trị béo phì chỉ do bác sĩ kê và theo dõi. Bố mẹ bình tĩnh hỏi con, giữ lại vỏ hộp và đưa con đi khám, vì tự mua thuốc giảm cân có thể là dấu hiệu sớm của rối loạn ăn uống. Đi cấp cứu ngay nếu con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc không đều, ngất, co giật, hoặc nói đến chuyện muốn chết.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hoặc đã uống nhiều viên một lúc: ở bên con, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113.
  • Con đau ngực, tim đập rất nhanh, rất chậm hoặc không đều, khó thở.
  • Con ngất, choáng váng đến mức không đứng được.
  • Con co giật, lú lẫn, kích động, nói lảm nhảm hoặc thấy những thứ không có thật.
  • Con nôn hoặc tiêu chảy liên tục, không uống được nước, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
  • Con vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau bụng dữ dội.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Từ khi dùng sản phẩm, con mất ngủ, hồi hộp, run tay, vã mồ hôi, cáu gắt hoặc lo âu hơn hẳn.
  • Con đau bụng, tiêu chảy kéo dài, hay chóng mặt khi đứng dậy.
  • Con sụt cân nhanh, con gái mất kinh hoặc chu kỳ thưa hẳn.
  • Con bỏ bữa, ăn rất ít, vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn, dùng thuốc nhuận tràng, lợi tiểu, hoặc tập luyện quá sức.
  • Con có bệnh tim, tiểu đường, động kinh, hoặc đang uống thuốc điều trị dài ngày mà đã dùng sản phẩm giảm cân.
  • Con thật sự thừa cân, béo phì và muốn được giúp giảm cân.

Con có thể đang mua những gì

Trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, sản phẩm giảm cân được quảng cáo bằng lời hứa giảm vài cân trong một tuần, không cần ăn kiêng, không cần tập. Chúng có dạng viên uống, trà, cà phê, kẹo dẻo, nước detox, thậm chí bút tiêm giảm cân bán không cần đơn. Nhiều sản phẩm ghi là thực phẩm bảo vệ sức khỏe hay thảo mộc thiên nhiên.

Bộ Y tế đã nhiều lần cảnh báo và thu hồi các sản phẩm giảm cân có trộn sibutramin, phenolphthalein. Cơ quan quản lý thuốc của Hoa Kỳ cũng tìm thấy trong các sản phẩm giảm cân những hoạt chất thuốc kê đơn không ghi trên nhãn, như thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống động kinh. Người mua không thể biết trong viên thuốc thật sự có gì và với liều bao nhiêu.

Vì sao những sản phẩm này nguy hiểm với tuổi teen

  • Chất kích thích như sibutramin làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp, có thể gây loạn nhịp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, kể cả ở người trẻ.
  • Thuốc nhuận tràng và lợi tiểu chỉ làm mất nước và muối khoáng, không làm giảm mỡ. Mất nước, rối loạn muối khoáng có thể gây chuột rút, ngất, rối loạn nhịp tim.
  • Một số sản phẩm gây tổn thương gan, thận.
  • Con có thể mất ngủ, lo âu, cáu gắt, khó tập trung học.
  • Tuổi dậy thì cần đủ năng lượng và chất dinh dưỡng để lớn chiều cao, chắc xương, có kinh nguyệt đều. Nhịn ăn kèm thuốc giảm cân lấy đi những thứ con cần.
  • Cân nặng giảm nhanh chủ yếu là nước, thường lên lại khi ngừng thuốc, dễ khiến con dùng tiếp và dùng nhiều hơn.

Khi nào đây là dấu hiệu rối loạn ăn uống

Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp. Nhưng tự mua thuốc giảm cân, thuốc nhuận tràng hay lợi tiểu là một trong những hành vi hay đi kèm rối loạn ăn uống, nhất là khi con còn bỏ bữa, sợ tăng cân dù không béo, ăn lén rồi nôn ra, hay tập luyện quá sức.

Rối loạn ăn uống là bệnh có thể chữa được, và phát hiện càng sớm, điều trị càng nhẹ nhàng. Nhiều trẻ có cân nặng bình thường hoặc hơi thừa cân, nên đừng chỉ nhìn vào việc con gầy hay béo. Nếu thấy những dấu hiệu này, hãy đưa con đi khám bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Nói chuyện với con thế nào

  • Chọn lúc yên tĩnh, không ngay trong bữa ăn. Nói điều bố mẹ thấy và nỗi lo của mình: "Mẹ thấy hộp thuốc này trong phòng con. Mẹ lo cho sức khỏe của con".
  • Hỏi con mua ở đâu, dùng từ bao giờ, uống bao nhiêu, đã thấy gì khác trong người. Giữ lại vỏ hộp, viên thuốc còn lại để mang đi khám.
  • Không mắng, không chê cân nặng, không so sánh con với ai. Những câu như "béo thế" dù nói đùa cũng có thể đẩy con dùng thuốc tiếp.
  • Hỏi về cảm xúc của con: con có bị trêu chọc về ngoại hình không, có áp lực ảnh kỷ yếu, chụp ảnh, mạng xã hội không.
  • Nói rõ là cả nhà sẽ cùng con tìm cách khỏe mạnh hơn, và cùng con đi khám.
  • Nếu con chối hoặc giận, đừng tranh cãi. Giữ bình tĩnh và quay lại câu chuyện vào lúc khác.

Nếu con thật sự cần giảm cân

Ở tuổi đang lớn, thừa cân hay không được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng chung ngưỡng của người lớn. Bác sĩ sẽ khám, đo BMI, có thể làm xét nghiệm, và giúp con đặt mục tiêu vừa sức.

Cách hiệu quả nhất cho tuổi teen là cả nhà cùng thay đổi: ăn ba bữa đều, nhiều rau, ít nước ngọt, đồ chiên rán, đồ ăn vặt; vận động mỗi ngày; ngủ đủ; bớt thời gian ngồi trước màn hình. Thuốc điều trị béo phì cho trẻ vị thành niên chỉ được dùng khi bác sĩ chuyên khoa thấy cần, kê đơn và theo dõi sát; bố mẹ và con không tự mua.

Nếu em đang đọc bài này

Nếu em đang dùng hoặc định mua thuốc giảm cân, em không có lỗi khi muốn mình trông khác đi. Nhưng những viên thuốc hứa giảm nhanh thường chứa những chất em không thể biết, và có thể làm hại tim, gan, thận của em. Nếu em thấy tim đập nhanh, đau ngực, choáng váng sau khi uống, hãy nói ngay với người lớn ở gần và đi khám.

Nếu ý nghĩ về cân nặng, ăn uống chiếm gần hết ngày của em, hãy kể với một người em tin: bố mẹ, anh chị, thầy cô hoặc cán bộ tư vấn tâm lý ở trường. Em có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được lắng nghe. Nếu em có ý nghĩ làm hại bản thân và thấy mình không an toàn, gọi 115 hoặc 113.

Nếu bạn là sinh viên: Tổng đài 111 dành cho trẻ em dưới 16 tuổi, nên bạn hãy tìm đến bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn tâm lý của trường. Khi có nguy hiểm trước mắt, gọi 115 hoặc 113.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ngừng dùng sản phẩm giảm cân và đưa con đi khám, mang theo vỏ hộp và những viên còn lại.
  • Cho con ăn đủ ba bữa, uống đủ nước. Không ép con ăn thật nhiều ngay nếu con đã nhịn ăn nhiều tuần; hỏi bác sĩ cách cho con ăn lại.
  • Giữ bữa cơm gia đình đều đặn, nói chuyện vui vẻ, không bình luận về cân nặng, thân hình của ai.
  • Cùng con vận động: đi bộ, đạp xe, bơi, chơi thể thao, thay vì bắt con tập một mình để giảm cân.
  • Cùng con xem lại các trang mạng xã hội con hay theo dõi; bỏ theo dõi những trang cổ vũ gầy cấp tốc, bán thuốc giảm cân.
  • Cất thuốc của cả nhà ở nơi an toàn, nhất là thuốc nhuận tràng, lợi tiểu, thuốc của người lớn.

Hiểu lầm thường gặp

Sản phẩm từ thảo mộc, thiên nhiên thì an toàn.
Nhiều sản phẩm ghi thảo mộc đã bị phát hiện trộn thuốc cấm. Thiên nhiên cũng không có nghĩa là vô hại với gan, thận và tim.
Bán công khai trên sàn thương mại điện tử, có nhiều người mua là hàng đảm bảo.
Lượt bán và lời khen không cho biết trong viên thuốc có gì. Hàng giả, hàng trộn chất cấm vẫn được bán rộng rãi trên mạng.
Thuốc nhuận tràng, trà xổ giúp giảm mỡ.
Chúng chỉ làm mất nước và chất thải trong ruột. Cân nặng lên lại ngay khi uống nước, còn cơ thể thì mất muối khoáng, dễ ngất và rối loạn nhịp tim.
Mẹ dùng thuốc giảm cân được thì con dùng cũng được.
Tuổi dậy thì cần đủ dinh dưỡng để lớn. Ngay cả thuốc giảm cân kê đơn cho người lớn cũng không được tự dùng cho trẻ vị thành niên khi bác sĩ không chỉ định.

Bố mẹ hay hỏi

+Phát hiện con lén uống thuốc giảm cân, bố mẹ nên làm gì đầu tiên?

Bình tĩnh hỏi con đã dùng gì, bao lâu, có thấy tim đập nhanh, đau ngực, choáng váng không. Ngừng sản phẩm, giữ lại vỏ hộp và đưa con đi khám; đi cấp cứu ngay nếu con có dấu hiệu nguy hiểm.

+Tuổi teen có được dùng thuốc giảm cân không?

Không nên tự dùng bất kỳ sản phẩm giảm cân nào. Một số thuốc điều trị béo phì có thể được bác sĩ chuyên khoa kê cho trẻ vị thành niên béo phì, kèm theo dõi sát và thay đổi ăn uống, vận động.

+Trà giảm cân, cà phê giảm cân có an toàn hơn viên uống không?

Không chắc. Nhiều loại trà, cà phê giảm cân cũng bị phát hiện trộn chất cấm hoặc chứa chất nhuận tràng. Dạng sản phẩm không cho biết bên trong có gì.

+Làm sao biết sản phẩm giảm cân con mua có chất cấm?

Bố mẹ không thể tự kiểm tra bằng mắt. Có thể tra tên sản phẩm trong các cảnh báo của Bộ Y tế, nhưng an toàn nhất là không dùng và hỏi bác sĩ.

+Con muốn giảm cân trước khi chụp ảnh kỷ yếu, nên làm gì?

Giảm cân nhanh trong vài tuần thường không an toàn và dễ lên lại. Cùng con ăn uống điều độ, vận động, ngủ đủ, và đi khám để biết cân nặng của con có thật sự cần giảm không.

Nguồn tham khảo

  1. Eating disorders: overview — NHS (Anh)
  2. Weight-loss medicines — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  3. Obesity: treatment — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con nhịn ăn để giảm cân

    Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối loạn ăn uống, một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng nhưng điều trị được. Hãy đưa con đi khám sớm, kể cả khi cân nặng của con trông vẫn bình thường. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường, đau ngực, nôn ra máu, lả đi không đứng dậy được, hoặc nói đến chuyện muốn chết.

  • Cách tính BMI cho trẻ

    BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Với trẻ và học sinh 5–19 tuổi, con số này phải đặt lên biểu đồ BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế giới, không dùng mốc 18,5–23 hay 25 của người lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì, dưới −2 là gầy. Trẻ dưới 5 tuổi dùng cân nặng theo chiều cao, nên để bác sĩ hoặc nhân viên y tế đánh giá.

  • Trẻ thừa cân, béo phì

    Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì. Với trẻ đang lớn, mục tiêu thường là giữ cân hoặc tăng chậm lại trong khi con cao lên, không phải ăn kiêng giảm cân nhanh. Thay đổi hiệu quả nhất là cả nhà cùng làm: bớt nước ngọt, ăn đủ rau, vận động 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ và giảm màn hình. Nếu con khát và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, nôn, thở nhanh sâu hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Con tự ti về ngoại hình

    Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình. Đáng lo khi con nhịn ăn, ăn rồi tìm cách nôn, tập luyện quá sức, tự mua thuốc giảm cân, hoặc mất hàng giờ mỗi ngày soi gương, tránh ra ngoài vì một khuyết điểm. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách thôi bình luận về cân nặng, vóc dáng của con và của người khác, và đưa con đi khám khi thấy các dấu hiệu trên. Nếu con ngất, hoặc nói muốn chết, muốn tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Tập gym ở tuổi teen

    Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng; chấn thương thường đến từ tập quá nặng, sai kỹ thuật, tự tập một mình. Tuổi THCS, THPT nên tập với mức tạ vừa phải, 8–15 lần mỗi hiệp, 2–3 buổi mỗi tuần, chưa nâng tạ tối đa khi xương còn đang lớn. Bột protein, creatine, thực phẩm bổ sung tăng cơ không cần cho tuổi này, còn thuốc tăng cơ dạng steroid có thể làm con ngừng cao. Dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu con ngất, đau ngực, khó thở khi tập, hoặc nước tiểu sẫm màu như nước coca kèm đau cơ dữ dội sau buổi tập.

  • Con có ý định tự làm hại bản thân

    Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.

Chủ đề khác