Dinh dưỡng và chiều cao

Cách tính BMI cho trẻ và học sinh, đọc kết quả theo tuổi và giới

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

BMI bằng cân nặng (kg) chia cho bình phương chiều cao (m). Với trẻ và học sinh 5–19 tuổi, con số này phải đặt lên biểu đồ BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế giới, không dùng mốc 18,5–23 hay 25 của người lớn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì, dưới −2 là gầy. Trẻ dưới 5 tuổi dùng cân nặng theo chiều cao, nên để bác sĩ hoặc nhân viên y tế đánh giá.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khát nước và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu hoặc li bì.
  • Con gầy đi nhanh vì nhịn ăn, kèm ngất, chóng mặt khi đứng dậy, tim đập rất chậm hoặc rất nhanh, tay chân lạnh.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • BMI của con trên đường +1 độ lệch chuẩn theo tuổi và giới, hoặc tăng vọt lên đường cao hơn trong vòng một năm.
  • BMI dưới đường −2 độ lệch chuẩn, hoặc con sụt cân mà không rõ lý do.
  • Con thấp hơn hẳn bạn cùng tuổi, hoặc cao chậm hẳn lại trong khi cân vẫn tăng.
  • Con nhịn ăn, ăn rồi tự nôn, cân đo mình nhiều lần mỗi ngày, hoặc rất sợ tăng cân dù đang gầy.
  • Con thừa cân kèm ngáy to, ngừng thở khi ngủ, da gáy, nách sạm dày, hoặc đau gối, đau hông.

Tính BMI từng bước

  • Đo chiều cao: con đứng chân trần, gót chân, mông, vai chạm tường, mắt nhìn thẳng. Đánh dấu đỉnh đầu bằng một cuốn sách đặt vuông góc với tường, rồi đo từ sàn lên, đổi ra mét (ví dụ 140 cm là 1,40 m).
  • Cân: buổi sáng, sau khi đi vệ sinh, mặc quần áo mỏng, không đi dép.
  • Lấy chiều cao nhân chính nó. Ví dụ 1,40 × 1,40 = 1,96.
  • Lấy cân nặng chia cho số vừa tính. Ví dụ con nặng 35 kg: 35 ÷ 1,96 ≈ 17,9. Đây là BMI của con.
  • Đặt con số này lên biểu đồ hoặc bảng BMI theo tuổi và giới của Tổ chức Y tế Thế giới, tính tuổi theo năm và tháng.

Vì sao trẻ em không dùng mốc của người lớn

BMI bình thường của trẻ thay đổi theo tuổi: thấp nhất ở khoảng 4–6 tuổi rồi tăng dần qua tuổi dậy thì, và khác nhau giữa trai và gái. Một bé trai 8 tuổi có BMI 19 đã ở mức thừa cân, trong khi một nữ sinh 17 tuổi có BMI 19 vẫn bình thường. Vì vậy cùng một con số nhưng ý nghĩa khác hẳn nhau tùy tuổi.

Với trẻ 5–19 tuổi, Tổ chức Y tế Thế giới chia mức theo độ lệch chuẩn so với đường giữa: trên +1 là thừa cân, trên +2 là béo phì, từ −2 đến +1 là bình thường, dưới −2 là gầy, dưới −3 là gầy nặng. Đến 19 tuổi, đường +1 và +2 gần trùng với mốc 25 và 30 của người lớn.

Mốc tham khảo theo một số tuổi

Các số dưới đây tính từ bảng BMI theo tuổi năm 2007 của Tổ chức Y tế Thế giới, đúng vào ngày sinh nhật. Thứ tự là: ngưỡng gầy (−2) / ngưỡng thừa cân (+1) / ngưỡng béo phì (+2). Tuổi lẻ tháng thì số nằm giữa hai mốc.

  • 6 tuổi: nam 13,0 / 16,8 / 18,5; nữ 12,7 / 17,0 / 19,2.
  • 8 tuổi: nam 13,3 / 17,4 / 19,7; nữ 12,9 / 17,7 / 20,6.
  • 10 tuổi: nam 13,7 / 18,5 / 21,4; nữ 13,5 / 19,0 / 22,6.
  • 12 tuổi: nam 14,5 / 19,9 / 23,6; nữ 14,4 / 20,8 / 25,0.
  • 14 tuổi: nam 15,5 / 21,8 / 25,9; nữ 15,4 / 22,7 / 27,3.
  • 16 tuổi: nam 16,5 / 23,5 / 27,9; nữ 16,2 / 24,1 / 28,9.
  • 18 tuổi: nam 17,3 / 24,9 / 29,2; nữ 16,4 / 24,8 / 29,5.

Hai cách gọi tên bố mẹ có thể gặp

Tài liệu của Viện Dinh dưỡng dùng cùng bảng của Tổ chức Y tế Thế giới nhưng gọi tên khác: với trẻ 6–19 tuổi, BMI từ +1 đến +2 được gọi là nguy cơ thừa cân, trên +2 là thừa cân, trên +3 là béo phì. Vì vậy cùng một kết quả, phiếu khám ở trường có thể ghi nguy cơ thừa cân trong khi trang tính quốc tế ghi thừa cân. Dù gọi thế nào, từ đường +1 trở lên là lúc cả nhà nên bắt đầu điều chỉnh ăn uống và vận động.

Một số trang tính trên mạng dùng bách phân vị của Mỹ: từ 5 đến dưới 85 là bình thường, từ 85 là thừa cân, từ 95 là béo phì. Kết quả gần giống cách của Tổ chức Y tế Thế giới. Ví dụ một nữ sinh 12 tuổi nặng 50 kg, cao 1,50 m có BMI khoảng 22,2, nằm giữa +1 và +2: theo Tổ chức Y tế Thế giới là thừa cân, theo cách gọi trong nước là nguy cơ thừa cân.

BMI chỉ là bước sàng lọc

BMI không phân biệt được mỡ với cơ. Một bạn tập thể thao nhiều có thể có BMI cao mà không thừa mỡ; một bạn trông gầy nhưng ít vận động vẫn có thể nhiều mỡ bụng. Bác sĩ sẽ xem thêm vòng bụng, tốc độ cao lên, tuổi dậy thì và tiền sử gia đình.

Một lần đo không nói được nhiều bằng chiều hướng qua nhiều lần. Ghi lại cân nặng, chiều cao mỗi 3–6 tháng giúp thấy con đang đi đều trên một đường hay đang vượt lên, tụt xuống.

Từ khoảng 19–20 tuổi mới dùng mốc của người lớn. Với người lớn gốc châu Á, nhiều hướng dẫn coi BMI từ 23 là thừa cân, thấp hơn mốc 25 dùng chung, vì nguy cơ bệnh tăng sớm hơn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Đo cân và chiều cao cho con mỗi 3–6 tháng, cùng một cách, ghi vào sổ kèm ngày đo.
  • Tính BMI và tra theo đúng tuổi, đúng giới của con; nếu không chắc, nhờ nhân viên y tế trường hoặc bác sĩ xem giúp.
  • Không cân con hằng ngày, không bình luận về số cân trước mặt con hay người khác.
  • Nếu con ở mức thừa cân, cả nhà cùng bớt nước ngọt, trà sữa, đồ chiên, tăng rau và vận động 60 phút mỗi ngày, thay vì bắt riêng con ăn kiêng.
  • Nếu con ở mức gầy, xem lại bữa sáng, bữa phụ, giấc ngủ, và đưa con đi khám nếu con sụt cân hoặc ăn kém kéo dài.

Hiểu lầm thường gặp

BMI từ 18,5 đến 23 là bình thường cho mọi lứa tuổi.
Mốc đó dành cho người lớn. Trẻ em và học sinh đến 19 tuổi phải tra theo tuổi và giới; một bé 8 tuổi có BMI 19 đã là thừa cân.
Con mũm mĩm nhưng cao lớn thì không sao.
Trẻ cao hơn bạn vẫn có thể thừa cân. Chỉ tính BMI và đặt lên biểu đồ mới biết; con cao vượt kèm thừa cân vẫn cần điều chỉnh ăn uống, vận động.
BMI cao là chắc chắn béo phì.
BMI chỉ là bước sàng lọc. Trẻ nhiều cơ có thể BMI cao mà không thừa mỡ; bác sĩ sẽ đánh giá thêm.

Bố mẹ hay hỏi

+BMI của trẻ 10 tuổi bao nhiêu là bình thường?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, ở đúng 10 tuổi: bé trai khoảng 13,7 đến 18,5, bé gái khoảng 13,5 đến 19,0. Trên mốc trên là thừa cân, dưới mốc dưới là gầy.

+Trẻ dưới 5 tuổi có tính BMI không?

Trẻ dưới 5 tuổi thường được đánh giá bằng cân nặng theo chiều cao hoặc chiều dài, với ngưỡng khác: trên +2 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +3 là béo phì. Nhờ bác sĩ hoặc trạm y tế chấm lên biểu đồ.

+Học sinh cấp 3 có dùng BMI người lớn được không?

Chưa nên. Đến 19 tuổi vẫn tra BMI theo tuổi và giới. Sau đó mới dùng mốc của người lớn.

+Vì sao phiếu khám ở trường ghi nguy cơ thừa cân còn trang tính trên mạng ghi thừa cân?

Hai nơi dùng cùng bảng nhưng gọi tên khác cho mức từ +1 đến +2 độ lệch chuẩn. Dù tên gì, đây là lúc nên điều chỉnh ăn uống và vận động.

+Bao lâu nên tính BMI cho con một lần?

Khoảng 3–6 tháng một lần là đủ. Quan trọng là nhìn chiều hướng qua nhiều lần đo, không chỉ một con số.

Nguồn tham khảo

  1. WHO guideline on the integrated management of obesity in children — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Kiểm soát cân nặng để phòng thừa cân, béo phì ở trẻ em — Viện Dinh dưỡng
  3. Body Mass Index (BMI) in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Obesity — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ thừa cân, béo phì

    Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì. Với trẻ đang lớn, mục tiêu thường là giữ cân hoặc tăng chậm lại trong khi con cao lên, không phải ăn kiêng giảm cân nhanh. Thay đổi hiệu quả nhất là cả nhà cùng làm: bớt nước ngọt, ăn đủ rau, vận động 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ và giảm màn hình. Nếu con khát và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, nôn, thở nhanh sâu hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn

    Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình; trẻ có chiều cao, cân nặng nằm trong khoảng từ −2 đến +2 độ lệch chuẩn là trong giới hạn bình thường, không cần đúng con số trung bình. Điều quan trọng hơn một lần đo là con có lớn đều theo đường của mình không. Nên đi khám nếu con dưới −2, trên +2 về cân nặng, đứng cân 2–3 tháng, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn.

  • Trẻ thấp còi, chậm tăng cân

    Trẻ thấp còi khi chiều cao theo tuổi nằm dưới đường -2 độ lệch chuẩn trên biểu đồ tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới; chậm tăng cân khi cân nặng đứng yên hoặc tụt dần khỏi đường tăng trưởng của chính con. Cách biết chắc là cân đo đều đặn và chấm lên biểu đồ, không so với con nhà hàng xóm. Con nên đi khám khi đứng cân 2–3 tháng, sụt cân, hoặc trước tuổi dậy thì cao chưa tới 4 cm mỗi năm. Nếu con gầy rộc kèm phù hai chân, li bì, không ăn uống được, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Con nhịn ăn để giảm cân

    Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối loạn ăn uống, một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng nhưng điều trị được. Hãy đưa con đi khám sớm, kể cả khi cân nặng của con trông vẫn bình thường. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường, đau ngực, nôn ra máu, lả đi không đứng dậy được, hoặc nói đến chuyện muốn chết.

  • Thể dục cho học sinh

    Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi nên vận động trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức vừa đến mạnh, chủ yếu là các hoạt động làm tim đập nhanh như chạy, bơi, đạp xe, nhảy dây; ít nhất 3 ngày mỗi tuần có hoạt động mạnh và bài tập cho cơ, xương. 60 phút này có thể cộng dồn từ nhiều lần ngắn trong ngày, và giờ thể dục ở trường chỉ là một phần. Con cần dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu ngất, đau ngực, khó thở dữ dội hoặc tim đập loạn khi đang tập.

  • Học sinh gầy, khó tăng cân

    Ở tuổi đi học, gầy được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới trên biểu đồ tăng trưởng, không dùng mốc của người lớn; nhiều trẻ gầy vẫn khỏe nếu cân nặng và chiều cao tăng đều theo đường của mình. Điều đáng lo là con sụt cân mà không cố ý, đứng cân nhiều tháng, chậm cao, hoặc gầy kèm mệt, sốt, tiêu chảy, khát và đi tiểu nhiều, sợ tăng cân. Cách tăng cân lành mạnh là ăn đủ 3 bữa chính và 2–3 bữa phụ có đạm và chất béo tốt, không dựa vào bánh kẹo, nước ngọt hay thuốc tăng cân. Nếu con khát, tiểu nhiều kèm nôn, thở nhanh sâu, lơ mơ, hoặc ngất, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

Chủ đề khác