Tràn khí màng phổi tự phát ở nam thanh niên: dấu hiệu và xử trí
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Tràn khí màng phổi là khi không khí lọt ra khỏi phổi, vào khoang giữa phổi và thành ngực, làm phổi xẹp một phần hoặc toàn bộ. Thể tự phát hay gặp ở người trẻ khỏe mạnh, nhất là nam thanh niên cao gầy và người hút thuốc. Dấu hiệu điển hình là đau nhói một bên ngực đột ngột, đau tăng khi hít sâu hoặc ho, kèm khó thở. Khi có đau ngực đột ngột kèm khó thở, gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay; không tự lái xe đi viện.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Đau nhói một bên ngực xuất hiện đột ngột, đau tăng khi hít sâu hoặc ho, kèm khó thở.
- Khó thở tăng dần, thở nhanh, phải ngồi dậy mới thở được, hoặc môi, đầu ngón tay tím tái.
- Tim đập rất nhanh, choáng váng, vã mồ hôi, da tái lạnh, hoặc ngất.
- Đau ngực, khó thở sau một cú ngã, va đập, tai nạn giao thông vào ngực.
- Đau ngực, khó thở trở lại ở người đã từng bị tràn khí màng phổi.
- Đau ngực, khó thở trong hoặc sau khi lặn, đi máy bay, lên vùng núi cao.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Đau nhói một bên ngực khi hít sâu, hơi hụt hơi nhưng vẫn đi lại, nói chuyện bình thường: đi khám ngay trong ngày, không để sang hôm sau.
- Đau ngực một bên kèm ho khan kéo dài vài ngày mà chưa rõ nguyên nhân.
- Đã từng bị tràn khí màng phổi và sắp đi máy bay, lặn, thi đấu thể thao đối kháng: hỏi bác sĩ trước.
- Đang theo dõi tràn khí nhỏ ở nhà mà thấy đau hoặc khó thở tăng lên.
Tràn khí màng phổi là gì
Phổi nằm trong lồng ngực, được bọc bởi hai lá màng phổi mỏng áp sát nhau. Khi không khí lọt vào khoang giữa phổi và thành ngực, nó đè lên phổi làm phổi xẹp xuống, một phần hoặc cả bên phổi. Người bệnh đau ngực, khó thở; tràn khí càng nhiều thì càng khó thở.
Tràn khí màng phổi tự phát nguyên phát xảy ra ở người không có bệnh phổi từ trước. Thường do một bóng khí nhỏ trên bề mặt phổi vỡ ra. Ngoài ra còn có tràn khí do chấn thương ngực, và tràn khí ở người có sẵn bệnh phổi như hen, lao, xơ nang.
Ai dễ bị
- Người trẻ khỏe mạnh, hay gặp ở nam thanh niên dáng cao gầy, tuổi học sinh cấp 3 đến sinh viên.
- Người hút thuốc lá và cần sa: nguy cơ tăng rõ rệt và dễ bị lại. Bỏ thuốc là việc quan trọng nhất có thể làm.
- Người có bệnh phổi: hen, lao, xơ nang, viêm phổi nặng, ho gà.
- Thay đổi áp suất đột ngột khi lặn có bình khí hoặc lên vùng núi cao có thể làm bóng khí trên phổi vỡ.
- Một số bệnh phổi di truyền hiếm cũng làm tăng nguy cơ.
Dấu hiệu và cách phân biệt
Điển hình là đau nhói đột ngột một bên ngực, có khi lan lên vai, đau tăng khi hít sâu hay ho, kèm khó thở. Có người chỉ ho khan, hơi tức ngực, hụt hơi khi lên cầu thang. Cơn đau có thể đến lúc đang ngồi học, đang ngủ, không nhất thiết khi gắng sức.
Tràn khí lượng lớn làm khó thở nhiều, tim đập nhanh, choáng váng, tím tái; đây là cấp cứu. Đau ngực ở học sinh phần lớn do cơ, xương, sụn sườn, nhưng đau nhói đột ngột kèm khó thở ở một thanh niên cao gầy thì phải nghĩ đến tràn khí màng phổi và đi khám ngay để chụp phim, không tự xoa bóp, cạo gió hay chờ xem.
Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào
Bác sĩ nghe phổi, đo nồng độ oxy và chụp X-quang ngực; phim X-quang thường đủ để thấy phổi xẹp. Đôi khi cần chụp cắt lớp vi tính để xem kỹ hơn hoặc tìm bóng khí.
Tràn khí nhỏ, ít triệu chứng có thể không cần can thiệp: phổi tự liền và khí được hấp thu dần trong khoảng 1–2 tuần, người bệnh được chụp phim kiểm tra lại. Tràn khí lớn hơn hoặc gây khó thở có thể cần chọc hút khí bằng kim, hoặc đặt ống dẫn lưu qua thành ngực cho khí thoát ra để phổi nở lại. Khi bị lại nhiều lần, bác sĩ phẫu thuật lồng ngực có thể đề nghị mổ hoặc làm thủ thuật để làm dính phổi vào thành ngực, phòng tái phát.
Khoảng 1/3 người bị tràn khí màng phổi có thể bị lại, thường trong năm đầu, nhất là nếu còn hút thuốc. Vì vậy cần tái khám đúng hẹn và biết rõ khi nào phải quay lại cấp cứu.
Sau khi khỏi: học, tập, đi lại
- Đi học, làm việc nhẹ và đi bộ khi đã hết đau, hết khó thở. Lúc đầu con có thể hụt hơi nhanh hơn thường lệ.
- Tránh chạy nặng, tập tạ, gym nặng, bê vác nặng và thể thao đối kháng cho tới khi bác sĩ cho phép sau phim kiểm tra; nhiều nơi khuyên tránh ít nhất 4 tuần.
- Không đi máy bay cho đến khi bác sĩ xác nhận phổi đã nở lại hoàn toàn trên phim kiểm tra.
- Không lặn có bình khí, trừ khi đã được mổ phòng tái phát và bác sĩ chuyên khoa đồng ý.
- Không hút thuốc lá, cần sa; thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đã bị cấm ở Việt Nam từ năm 2025.
- Nếu đau ngực hoặc khó thở quay lại, đến cấp cứu ngay và báo mình đã từng bị tràn khí màng phổi.
Nếu bạn là học sinh, sinh viên đang đọc bài này
Nếu đang ở ký túc xá hay phòng trọ mà bỗng đau nhói một bên ngực và khó thở, đừng nằm cố chờ đến sáng. Gọi 115 hoặc 113, hoặc nhờ bạn cùng phòng đưa đi cấp cứu; không tự đi xe máy khi đang khó thở. Đang du học thì gọi số cấp cứu của nước sở tại.
Sau khi khỏi, hãy kể với bác sĩ về việc học thể dục, tập gym, đá bóng và các chuyến bay sắp tới để được dặn cụ thể. Nếu bạn đang hút thuốc, đây là lúc tốt nhất để bỏ; hãy nhờ bác sĩ hỗ trợ.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi nghi tràn khí màng phổi: ngồi yên ở tư thế dễ thở nhất, không gắng sức, gọi 115 hoặc 113 hoặc nhờ người đưa đến cấp cứu.
- Không tự lái xe, không tự đi xe máy đến viện khi đang đau ngực, khó thở.
- Nếu được cho về theo dõi ở nhà, nghỉ ngơi, đi lại nhẹ nhàng, giữ đúng hẹn chụp phim kiểm tra.
- Giảm đau bằng paracetamol theo liều trên hướng dẫn sử dụng hoặc theo đơn bác sĩ.
- Bỏ hút thuốc lá, cần sa hoàn toàn và tránh khói thuốc.
- Ghi lại số điện thoại cấp cứu và nơi khám gần nhà, ký túc xá; báo cho bạn cùng phòng biết dấu hiệu cần gọi cấp cứu.
Hiểu lầm thường gặp
- Đau ngực ở người trẻ chỉ là đau cơ, nghỉ một lát sẽ hết.
- Phần lớn đau ngực ở người trẻ lành tính, nhưng đau nhói đột ngột kèm khó thở có thể là tràn khí màng phổi. Cần đi khám ngay để chụp phim.
- Tràn khí màng phổi lần nào cũng phải mổ.
- Tràn khí nhỏ có thể tự hết sau 1–2 tuần với theo dõi sát. Chọc hút hay đặt dẫn lưu dành cho tràn khí lớn hoặc gây khó thở; mổ thường cân nhắc khi bị lại nhiều lần.
- Khỏi rồi thì tập gym, đi máy bay như bình thường ngay.
- Cần chờ bác sĩ xác nhận phổi đã lành trên phim kiểm tra. Gắng sức nặng, đi máy bay quá sớm có thể làm tràn khí tái phát; lặn có bình khí thì nên tránh hẳn nếu chưa mổ phòng tái phát.
- Cạo gió, xoa dầu nóng sẽ đỡ tức ngực.
- Những cách này không chữa được phổi xẹp và làm chậm việc đi cấp cứu. Đau ngực kèm khó thở cần được khám và chụp phim ngay.
Bố mẹ hay hỏi
+Tràn khí màng phổi tự phát có nguy hiểm không?
Phần lớn được điều trị khỏi nếu đến viện kịp thời. Tràn khí lượng lớn có thể gây khó thở nặng, tụt huyết áp và nguy hiểm tính mạng, nên đau ngực đột ngột kèm khó thở luôn là lý do đi cấp cứu ngay.
+Vì sao nam thanh niên cao gầy hay bị tràn khí màng phổi?
Người cao gầy và người hút thuốc có nguy cơ cao hơn, thường do bóng khí nhỏ trên bề mặt phổi dễ vỡ. Phần lớn họ không có bệnh phổi nào từ trước.
+Tràn khí màng phổi có bị lại không?
Có thể. Khoảng 1/3 người bị lại, thường trong năm đầu, nhất là khi còn hút thuốc. Nếu bị lại nhiều lần, bác sĩ có thể đề nghị mổ để phòng tái phát.
+Sau tràn khí màng phổi bao lâu thì tập thể thao, tập gym lại được?
Thường cần ít nhất vài tuần và chỉ sau khi bác sĩ xem phim kiểm tra. Bắt đầu bằng đi bộ, vận động nhẹ, rồi tăng dần theo lời dặn của bác sĩ.
+Bị tràn khí màng phổi có được đi máy bay không?
Chỉ khi bác sĩ xác nhận phổi đã nở lại hoàn toàn trên phim kiểm tra. Hỏi bác sĩ cụ thể trước mỗi chuyến bay trong những tháng đầu.
Nguồn tham khảo
- Collapsed lung (pneumothorax) — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
- Pneumothorax: patient leaflet — North Tees and Hartlepool NHS Foundation Trust
- Pneumothorax (Emergency Department & Respiratory Medicine) — Royal Berkshire NHS Foundation Trust
- Hướng dẫn chẩn đoán và xử trí hồi sức tích cực, mục Suy hô hấp cấp — Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ kêu đau ngực
Đau ngực ở trẻ hiếm khi do tim. Hay gặp nhất là đau ở cơ, xương sụn thành ngực, sau đó là ho nhiều, viêm phổi, hen, trào ngược dạ dày và lo âu. Đưa con đi khám ngay khi con đau ngực lúc đang chạy, chơi thể thao, đau kèm ngất hoặc gần ngất, khó thở, tim đập rất nhanh, hoặc con có bệnh tim từ trước. Con ngã gục, không thở thì gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
- Dấu hiệu suy hô hấp ở trẻ
Suy hô hấp là khi con phải gắng sức để thở mà vẫn không lấy đủ oxy. Dấu hiệu bố mẹ nhìn thấy được: thở nhanh, phần dưới lồng ngực lõm vào khi hít vào, cánh mũi phập phồng, thở rên, đầu gật gù theo nhịp thở, môi và lưỡi tím tái, bỏ bú, li bì hoặc vật vã. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 1 tuổi nặng lên rất nhanh nên không chờ xem có đỡ không.
- Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử
Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con chuyển sang hút thuốc lá điếu. Từ năm 2025, Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ở Việt Nam. Khi phát hiện con hút, hãy bình tĩnh nói chuyện, tìm hiểu vì sao con dùng và cùng con lập kế hoạch bỏ, có bác sĩ hỗ trợ nếu cần. Nếu con co giật, khó thở, lơ mơ, kích động hoặc có biểu hiện lạ sau khi hút, gọi 115 hoặc 113 ngay, vì có loại đã bị trộn ma túy.
- Tập gym ở tuổi teen
Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng; chấn thương thường đến từ tập quá nặng, sai kỹ thuật, tự tập một mình. Tuổi THCS, THPT nên tập với mức tạ vừa phải, 8–15 lần mỗi hiệp, 2–3 buổi mỗi tuần, chưa nâng tạ tối đa khi xương còn đang lớn. Bột protein, creatine, thực phẩm bổ sung tăng cơ không cần cho tuổi này, còn thuốc tăng cơ dạng steroid có thể làm con ngừng cao. Dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu con ngất, đau ngực, khó thở khi tập, hoặc nước tiểu sẫm màu như nước coca kèm đau cơ dữ dội sau buổi tập.
- Hen phế quản ở trẻ
Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Đột tử khi chơi thể thao
Ngừng tim đột ngột ở người trẻ rất hiếm, thường do một bệnh tim chưa được phát hiện như bệnh cơ tim phì đại hay rối loạn nhịp tim di truyền. Ai ngã gục trong lúc hoặc ngay sau khi chơi thể thao mà không đáp ứng, thở bất thường thì coi như đã ngừng tim: gọi 115 hoặc 113 bật loa ngoài, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có. Những dấu hiệu cần đi khám tim trước khi chơi tiếp: ngất hoặc co giật khi đang gắng sức, đau ngực khi vận động, tim đập loạn không rõ lý do, hoặc trong nhà có người đột tử khi còn trẻ.
Chủ đề khác