Học sinh nội trú nhớ nhà: giúp con quen dần và khi nào đáng lo
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Nhớ nhà khi mới vào nội trú gần như em nào cũng trải qua: con buồn, hay khóc, gọi điện đòi về, khó ngủ, kém ăn, nhất là vào buổi tối và những tuần đầu. Phần lớn các em quen dần khi có bạn, có nếp sinh hoạt và được bố mẹ động viên đúng cách. Đáng lo khi con buồn bã, mất ngủ, bỏ ăn gần như mọi ngày kéo dài hơn 2 tuần, sợ hãi không muốn quay lại trường, hoặc kể bị bắt nạt, bị đánh, bị xâm hại. Khi đó hãy gặp nhà trường, cho con đi khám, và gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) nếu con bị đối xử tệ; nếu con nói muốn chết hoặc đang gặp nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc tự làm đau bản thân: gọi ngay cho giáo viên quản lý ký túc xá để có người ở bên con, đến đón con, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt.
- Con kể bị đánh, bị đe dọa, bị sờ mó hay xâm hại tình dục ở ký túc xá, dù bởi bạn hay người lớn: đón con về nơi an toàn, báo công an 113 và gọi Tổng đài 111.
- Con bỏ trốn khỏi trường, mất liên lạc: báo ngay nhà trường và công an 113.
- Con ốm ở trường mà sốt cao li bì, khó thở, co giật, đau bụng dữ dội, nôn liên tục hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu: đề nghị nhà trường đưa con đi cấp cứu ngay, không đợi bố mẹ lên đến nơi.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con buồn bã, khóc nhiều, mất ngủ hoặc bỏ ăn gần như mọi ngày, kéo dài hơn 2 tuần mà không đỡ.
- Con hay đau bụng, đau đầu, xin về phòng y tế, nhất là vào ngày đầu tuần hay trước khi quay lại trường.
- Con sụt cân rõ, học sa sút hẳn, không có bạn nào sau vài tuần, hoặc tránh mọi hoạt động chung.
- Con rất sợ quay lại trường sau mỗi lần về nhà, giấu chuyện, hoặc có vết bầm, đồ đạc bị lấy mà không giải thích.
- Con nói thấy vô dụng, mọi thứ tối tăm, hoặc bắt đầu dùng rượu bia, thuốc lá, thuốc lá điện tử.
Nhớ nhà là gì, vì sao con bị
Nhớ nhà là cảm giác buồn và bứt rứt khi phải xa gia đình và những thứ quen thuộc. Con cứ nghĩ mãi về nhà, thấy trống trải, có khi kèm đau bụng, khó ngủ. Hầu như ai, ở tuổi nào, cũng nhớ nhà khi xa những người và nơi chốn quen thuộc; đó là dấu hiệu con gắn bó với gia đình, không phải con yếu đuối.
Con dễ nhớ nhà hơn khi đây là lần đầu xa nhà, khi con không được hỏi ý kiến trước lúc đi, khi trường rất xa và ít được về, hoặc khi con vốn lo âu, nhút nhát. Những lúc khó nhất thường là buổi tối, trước giờ ngủ, khi ốm, và sau mỗi lần về thăm nhà.
Chuẩn bị trước khi con vào nội trú
- Bàn với con từ sớm, cho con được nói ý kiến, cùng đi thăm trường, xem phòng ở, nhà ăn.
- Cho con tập xa nhà ngắn ngày trước, như ở nhà ông bà vài hôm, đi trại hè.
- Dạy con tự lo việc hằng ngày: giặt đồ, sắp xếp đồ dùng, tự dậy đúng giờ, quản lý tiền tiêu vặt.
- Nói thật với con rằng những ngày đầu có thể rất nhớ nhà, và cảm giác này sẽ dịu dần.
- Cùng con làm lịch các ngày được về, ngày bố mẹ lên thăm, để con thấy khoảng xa nhà có điểm dừng.
- Hỏi trước nhà trường quy định giờ gọi điện, dùng điện thoại, phòng y tế, ai là người con tìm khi có chuyện.
Khi con gọi điện khóc đòi về
Lắng nghe trước, đừng vội khuyên. "Con nhớ nhà lắm, mẹ hiểu. Mẹ cũng nhớ con." Sau đó hỏi về những việc nhỏ trong ngày: con ăn gì, chơi với ai, có gì vui. Kết thúc cuộc gọi bằng một điều con có thể mong chờ.
Tránh hứa "buồn quá thì mẹ lên đón về" trong những tuần đầu, vì lời hứa này làm con khó cố gắng thích nghi. Cũng tránh kể quá nhiều về nỗi nhớ, nỗi lo của chính bố mẹ; hãy tâm sự điều đó với người lớn khác. Gọi điện theo giờ hẹn cố định, đều đặn thường dễ chịu hơn gọi liên tục, vì mỗi cuộc gọi dài có thể khơi lại nỗi nhớ.
Gửi cho con vài thứ của nhà: ảnh gia đình, chiếc gối quen, một lá thư tay. Khuyến khích con tham gia câu lạc bộ, thể thao, làm quen với bạn cùng phòng; bận rộn và có bạn là cách giúp con quen nhanh nhất.
Khi không chỉ là nhớ nhà
Nếu sau vài tuần con không đỡ mà ngày càng buồn, mất ngủ, bỏ ăn, học sa sút, hãy nghĩ đến trầm cảm hoặc lo âu và cho con đi khám. Hãy hỏi thẳng, nhẹ nhàng xem con có bị bắt nạt không. Ở nội trú, chuyện "ma cũ bắt nạt ma mới", bị lấy đồ, bị cô lập, bị đánh trong phòng có thể xảy ra mà người lớn không biết.
Nếu con kể bị người lớn trong trường hay học sinh lớn hơn xâm hại, tin con, đón con về, báo công an 113 và gọi Tổng đài 111. Không để con một mình quay lại nơi đó trong lúc chờ giải quyết.
Gặp giáo viên chủ nhiệm, giáo viên quản lý ký túc xá, cán bộ y tế và phòng tư vấn tâm lý của trường để cùng theo dõi. Đôi khi chuyển con về học gần nhà là lựa chọn đúng; điều đó không có nghĩa con hay bố mẹ đã thất bại.
Nếu em đang đọc bài này
Nhớ nhà, khóc vào buổi tối, đếm ngày được về là chuyện rất nhiều bạn nội trú trải qua, kể cả những bạn trông vui vẻ nhất phòng. Cảm giác này thường nhẹ dần. Hãy thử viết nhật ký, giữ nếp ngủ đúng giờ, tham gia một câu lạc bộ, và kể với bạn cùng phòng; có khi bạn ấy cũng đang nhớ nhà như em.
Nếu em bị bắt nạt, bị đánh, bị ai đó động chạm làm em sợ, hoặc em thấy buồn đến mức không muốn làm gì, hãy nói với bố mẹ, thầy cô hoặc cô tư vấn tâm lý. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Gọi 115 hoặc 113 khi em gặp nguy hiểm.
Chăm sóc con tại nhà
- Hẹn giờ gọi điện cố định, ngắn và đều đặn; hỏi về bạn bè, bữa ăn, giấc ngủ, không chỉ hỏi điểm.
- Gửi con vài món đồ quen thuộc của nhà và những lá thư ngắn động viên.
- Khi con về nhà, để con nghỉ ngơi, kể chuyện, chơi với gia đình; tránh dồn học thêm vào những ngày ngắn ngủi này.
- Trước khi con quay lại trường, nói về một điều vui con mong chờ ở trường trong tuần tới.
- Giữ liên lạc với giáo viên quản lý ký túc xá để biết con ăn ngủ, sinh hoạt thế nào.
- Chuẩn bị cho con một túi thuốc thông thường đã được nhà trường đồng ý, ghi rõ cách dùng, và dặn con báo phòng y tế khi ốm.
- Nếu con buồn kéo dài hơn 2 tuần hoặc có dấu hiệu bị bắt nạt, đón con về nói chuyện và cho con đi khám.
Hiểu lầm thường gặp
- Nhớ nhà là yếu đuối, cứ mặc kệ rồi con sẽ cứng cỏi lên.
- Nhớ nhà là cảm xúc bình thường. Con quen nhanh hơn khi được lắng nghe, được chuẩn bị và được hướng dẫn cách tự giúp mình, chứ không phải khi bị chê.
- Gọi điện càng nhiều con càng đỡ nhớ.
- Với nhiều em, gọi liên tục làm nỗi nhớ bùng lên mỗi lần cúp máy. Những cuộc gọi đều đặn theo giờ hẹn thường giúp con ổn định hơn.
- Con khóc đòi về thì phải đón ngay, không thì con sẽ bị sang chấn.
- Nhớ nhà thông thường sẽ dịu dần. Chỉ cần đón con về ngay khi con không an toàn, bị bắt nạt, bị xâm hại, hoặc có dấu hiệu trầm cảm, có ý nghĩ làm hại bản thân.
Bố mẹ hay hỏi
+Con học nội trú nhớ nhà bao lâu thì hết?
Mỗi em một khác. Nhiều em đỡ dần sau những tuần đầu khi có bạn và nếp sinh hoạt. Nếu sau khoảng 2 tuần con vẫn buồn bã, mất ngủ, bỏ ăn gần như mỗi ngày, hãy trao đổi với nhà trường và cho con đi khám.
+Con khóc đòi về, có nên đón con không?
Lắng nghe và động viên trước, tránh hứa đón về ngay trong những tuần đầu. Nhưng nếu con bị bắt nạt, bị đánh, bị xâm hại hoặc nói muốn chết, hãy đón con về nơi an toàn ngay.
+Nên gọi điện cho con nội trú bao lâu một lần?
Theo quy định của trường, ưu tiên giờ cố định và đều đặn, mỗi cuộc ngắn gọn. Hỏi về những việc nhỏ trong ngày và kết thúc bằng điều con mong chờ.
+Làm sao biết con bị bắt nạt ở ký túc xá?
Để ý vết bầm, đồ đạc hay mất, con sợ quay lại trường, không kể gì về bạn cùng phòng, hay đau bụng vào ngày phải đi. Hỏi con thẳng thắn, nhẹ nhàng và gặp giáo viên quản lý ký túc xá.
+Có nên cho con học nội trú từ lớp 6 không?
Tùy từng con. Trẻ đã tự lập, muốn đi và được chuẩn bị kỹ thường thích nghi tốt hơn. Hãy hỏi ý kiến con, cho con đi thăm trường, và nếu con rất lo âu, có thể đợi thêm.
Nguồn tham khảo
- Choosing a summer camp and preparing your child — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Teen mental health: how to know when your child needs help — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Lo âu chia ly
Khóc, bám mẹ khi phải xa nhau là bình thường ở trẻ từ khoảng 8–9 tháng đến 3 tuổi, và thường nhẹ dần khi con đi mẫu giáo. Con có thể bị rối loạn lo âu chia ly khi nỗi sợ quá mức so với tuổi, kéo dài từ 4 tuần trở lên, con lo bố mẹ gặp chuyện, không chịu đi học, không ngủ một mình, hay đau bụng mỗi lần phải xa nhà. Cách giúp tốt nhất là chia tay ngắn gọn, đón đúng giờ đã hứa, cho con tập xa từng bước, và đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi nỗi sợ cản trở việc học. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn cho bố mẹ.
- Con bị bắt nạt ở trường
Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.
- Trầm cảm ở tuổi teen
Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Con chuyển trường khó hòa nhập
Lo lắng, buồn, nhớ bạn cũ trong những tuần đầu ở trường mới là phản ứng bình thường, và phần lớn trẻ quen dần sau vài tuần đến vài tháng nếu được bố mẹ chuẩn bị và đồng hành. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách đưa con đến xem trường trước, gặp giáo viên chủ nhiệm, giữ nếp sinh hoạt ở nhà và hỏi chuyện con mỗi ngày. Nên tìm thêm hỗ trợ khi con sợ đi học đến mức không chịu đến lớp, buồn bã thu mình kéo dài hơn 2 tuần, hoặc có dấu hiệu bị bắt nạt. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.
- Học sinh cảm thấy cô đơn
Cô đơn là cảm giác thiếu kết nối mà mình mong muốn, có thể có cả khi con ở giữa lớp đông người. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tuổi 13–17 là lứa tuổi hay cô đơn nhất, khoảng 1 trong 5 em. Cô đơn thoáng qua sau chuyển trường hay giận bạn thường qua dần; cô đơn kéo dài làm tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm. Bố mẹ giúp con bằng cách lắng nghe không phán xét, hỏi xem con có bị bắt nạt không, và tạo cho con chỗ gặp bạn ngoài lớp. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt; Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ dưới 16 tuổi.
- Sinh viên xa nhà cô đơn
Cô đơn và nhớ nhà rất thường gặp ở sinh viên năm nhất, nhất là trong vài tháng đầu ở thành phố mới, và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Đáng lo khi cô đơn kéo dài hàng tháng, con thu mình, bỏ học, ngủ li bì hoặc mất ngủ, buồn bã gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên, vì đó có thể là trầm cảm. Bố mẹ giúp được nhiều bằng những cuộc gọi đều đặn mà không tra hỏi, và khuyến khích con tìm đến bạn bè, câu lạc bộ, phòng tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.
Chủ đề khác