Tâm lý và cảm xúc

Con chuyển trường khó hòa nhập: bố mẹ giúp con thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Lo lắng, buồn, nhớ bạn cũ trong những tuần đầu ở trường mới là phản ứng bình thường, và phần lớn trẻ quen dần sau vài tuần đến vài tháng nếu được bố mẹ chuẩn bị và đồng hành. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách đưa con đến xem trường trước, gặp giáo viên chủ nhiệm, giữ nếp sinh hoạt ở nhà và hỏi chuyện con mỗi ngày. Nên tìm thêm hỗ trợ khi con sợ đi học đến mức không chịu đến lớp, buồn bã thu mình kéo dài hơn 2 tuần, hoặc có dấu hiệu bị bắt nạt. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy con tự làm đau bản thân: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con không an toàn.
  • Con bị bạn ở trường mới đánh, có chấn thương đầu, nôn, lơ mơ, hoặc vết thương chảy máu nhiều: gọi 115 hoặc 113.
  • Con bị đe dọa bằng hung khí, bị dọa đánh hội đồng, hoặc bị xâm hại: giữ con ở nhà an toàn, báo công an (113) và gọi 111.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con né tránh hoặc nghỉ học vì lo sợ quá một tuần, khóc lóc hay kêu đau bụng, đau đầu mỗi sáng đi học mà khỏe vào cuối tuần.
  • Con buồn bã, cáu gắt, thu mình, mất hứng thú với cả những việc từng thích, kéo dài hơn 2 tuần.
  • Con mất ngủ, gặp ác mộng, ăn ít hẳn đi từ khi chuyển trường.
  • Con có vết bầm, đồ dùng bị mất, giật mình khi nhận tin nhắn, hoặc kể bị trêu chọc vì giọng nói, ngoại hình, nơi ở cũ.
  • Sau một học kỳ con vẫn chưa có một người bạn nào và nói mình cô đơn ở trường.
  • Điểm số tụt nhanh và kéo dài, nhất là khi chương trình hoặc sách ở trường mới khác trường cũ.

Vì sao chuyển trường khó với con

Chuyển trường cùng lúc đổi nhiều thứ: bạn bè, thầy cô, đường đi học, nội quy, có khi cả giọng nói của các bạn xung quanh. Bố mẹ thường lo về việc học, nhưng điều con lo nhất có khi là ra chơi ngồi với ai, có bị cười khi phát âm khác không.

Lo âu khi vào trường mới là chuyện rất nhiều trẻ trải qua. Có con vốn nhạy cảm với thay đổi, có con chuyển trường cùng lúc với chuyện lớn khác trong nhà như chuyển nhà, bố mẹ ly thân, có em bé, nên cần thêm thời gian và sự kiên nhẫn.

Con đến trường mới giữa năm học thường khó hơn đầu năm, vì nhóm bạn trong lớp đã thành hình. Con có thể cần vài tháng mới thấy thoải mái; điều quan trọng là mỗi tuần con dễ chịu hơn một chút.

Chuẩn bị trước khi chuyển

  • Nói với con sớm về việc chuyển trường và lý do, bằng lời phù hợp với tuổi. Để con hỏi và nói ra điều con tiếc, điều con lo.
  • Cùng con xem trang thông tin của trường mới, rồi đưa con đến trường trước ngày học: xem lớp, nhà vệ sinh, căng tin, phòng y tế, cổng đón.
  • Đi thử đường đến trường cùng con, nhất là khi con tự đi xe đạp hay đi xe buýt.
  • Mang theo đủ học bạ, giấy tờ, kết quả học tập, và báo trước với trường nếu con có nhu cầu riêng về sức khỏe hay học tập.
  • Giúp con giữ liên lạc với vài bạn thân cũ, như hẹn gặp cuối tuần hoặc gọi điện; con không phải bỏ hết bạn cũ mới làm quen được bạn mới.
  • Điều chỉnh giờ ngủ sớm dần từ 1–2 tuần trước ngày nhập học để con không mệt trong những ngày đầu.

Những tuần đầu ở trường mới

Gặp giáo viên chủ nhiệm trong tuần đầu. Kể ngắn gọn về con: con thích gì, giỏi gì, con lo điều gì. Có thể nhờ cô xếp con ngồi cạnh một bạn thân thiện hoặc giao cho con một việc nhỏ trong lớp để con có dịp nói chuyện với các bạn.

Mỗi ngày hỏi con bằng câu cụ thể thay vì "Hôm nay thế nào": "Ra chơi con làm gì", "Hôm nay ai nói chuyện với con", "Có lúc nào con thấy khó chịu không". Lắng nghe, đừng vội gạt đi nỗi lo của con bằng câu "Có gì đâu".

Khuyến khích con tham gia một câu lạc bộ, đội thể thao, lớp năng khiếu ở trường hoặc gần nhà. Làm chung một việc với bạn là cách kết bạn dễ nhất với nhiều trẻ.

Giữ nếp ở nhà như cũ: giờ ăn, giờ ngủ, giờ chơi. Khi xung quanh con đổi nhiều, những thứ quen thuộc ở nhà giúp con thấy yên tâm.

Khi con mãi chưa hòa nhập được

Nếu con ngày càng sợ đi học, hãy hỏi rõ điều gì làm con sợ, nhưng vẫn giữ con đi học đều; với con lo âu nhiều, có thể cùng nhà trường cho con quay lại từng bước, như học nửa buổi trước. Cho con nghỉ ở nhà dài ngày thường làm con càng khó quay lại lớp. Nếu con né tránh trường học quá một tuần, bố mẹ nên nhờ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý giúp.

Trẻ mới chuyển đến, ít bạn, có giọng nói hay ngoại hình khác các bạn là nhóm dễ bị bắt nạt hơn. Hãy để ý mất đồ, vết bầm, giật mình khi nhận tin nhắn, và hỏi chuyện con thường xuyên hơn.

Nếu con buồn bã, lo âu, thu mình kéo dài hơn 2 tuần, mất ngủ, hoặc bỏ học, hãy đưa con gặp bác sĩ tâm lý, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn tâm lý của trường. Có thể con đang lo âu hay trầm cảm và cần được giúp sớm.

Nếu em đang đọc bài này

Thấy lạ lẫm, nhớ bạn cũ, ngại bắt chuyện ở trường mới là điều rất nhiều bạn gặp. Em có thể bắt đầu nhỏ: hỏi mượn bút, hỏi bài, rủ một bạn ngồi cạnh xuống căng tin. Tham gia một câu lạc bộ cũng giúp em có bạn nhanh hơn.

Nếu có ai trêu chọc, bắt nạt em, đó không phải lỗi của em. Hãy kể với bố mẹ, thầy cô chủ nhiệm, hoặc gọi Tổng đài 111, miễn phí, cả ngày lẫn đêm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dành 10–15 phút mỗi tối nghe con kể chuyện ở trường mới, hỏi bằng câu cụ thể, nghe nhiều hơn nói.
  • Khen con vì những bước nhỏ: hôm nay con hỏi bài một bạn, con giơ tay phát biểu, con ở lại sinh hoạt câu lạc bộ.
  • Mời một hai bạn mới trong lớp đến nhà chơi, hoặc hẹn đi chơi cuối tuần cùng gia đình bạn.
  • Giữ giờ ngủ đều, đủ giấc (6–12 tuổi cần 9–12 tiếng, từ 13 tuổi cần 8–10 tiếng mỗi ngày); tắt màn hình trước giờ ngủ.
  • Không so sánh trường mới với trường cũ trước mặt con, và không nói những câu như "Bạn khác chuyển trường có sao đâu".
  • Giữ liên lạc với giáo viên chủ nhiệm trong tháng đầu để biết con ở lớp thế nào.

Hiểu lầm thường gặp

Trẻ con thích nghi nhanh lắm, mấy hôm là quen.
Có con quen sau vài ngày, có con cần vài tháng, nhất là khi chuyển giữa năm học hoặc nhà có nhiều thay đổi cùng lúc. Con cần được hỏi han và đồng hành, không chỉ chờ con tự quen.
Con kêu đau bụng mỗi sáng là con lười, làm nũng.
Lo âu thật sự có thể gây đau bụng, đau đầu, buồn nôn. Hỏi con điều gì làm con lo, và đưa con đi khám nếu đau nhiều hoặc kéo dài để loại trừ bệnh khác.
Cho con nghỉ ở nhà vài tuần cho đỡ sợ rồi đi học lại.
Nghỉ dài ngày thường làm nỗi sợ tăng lên và con càng khó quay lại lớp. Tốt hơn là cùng nhà trường tìm ra điều làm con sợ và giúp con quay lại từng bước.

Bố mẹ hay hỏi

+Con chuyển trường bao lâu thì quen?

Nhiều trẻ quen dần sau vài tuần, có con cần vài tháng. Điều nên để ý là con có dễ chịu hơn theo thời gian không; nếu con ngày càng buồn, sợ đi học, hoặc buồn kéo dài hơn 2 tuần, hãy tìm thêm hỗ trợ.

+Có nên chuyển trường giữa năm học không?

Nếu có thể chọn, đầu năm học thường dễ hơn cho con vì cả lớp cùng bắt đầu. Nếu phải chuyển giữa năm, hãy gặp giáo viên chủ nhiệm sớm và nhờ cô giới thiệu con với lớp, xếp chỗ ngồi gần một bạn thân thiện.

+Con bị bạn ở trường mới trêu chọc thì làm gì?

Tin con, cảm ơn con đã kể, ghi lại sự việc và làm việc với giáo viên chủ nhiệm. Không tự tìm đến bạn kia hay bố mẹ bạn ấy để đối chất; có thể gọi 111 để được tư vấn thêm.

+Con nhớ trường cũ, đòi chuyển về thì sao?

Nhớ bạn cũ là bình thường. Hãy lắng nghe, cho con giữ liên lạc với bạn cũ, và cùng con tìm một điều con thích ở trường mới. Nếu con đòi về vì bị bắt nạt hay sợ hãi, cần tìm hiểu kỹ với nhà trường.

+Khi nào nên đưa con đi khám tâm lý?

Khi con buồn bã, lo âu, thu mình kéo dài hơn 2 tuần, mất ngủ, không chịu đến lớp, hoặc nói đến chuyện tự làm đau mình. Bố mẹ có thể bắt đầu từ phòng tư vấn tâm lý của trường hoặc bác sĩ nhi.

Nguồn tham khảo

  1. Anxiety in children — NHS (Anh)
  2. Back to School Tips — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Smooth School Transitions: Tips for Military Families — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Why Bullying Hurts All Children—and What Parents Can Do About It — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con sợ đi học

    Trẻ khóc khi đến lớp trong vài tuần đầu năm học, nhất là ở mầm non và lớp 1, là chuyện thường gặp và thường giảm dần. Đáng lo khi con kéo dài nỗi sợ nhiều tuần, hay kêu đau bụng, đau đầu vào sáng ngày đi học, nghỉ học nhiều buổi. Cách giúp tốt nhất thường là cho con tiếp tục đi học đều đặn, đồng thời tìm ra lý do cùng con và nhà trường, vì nghỉ ở nhà lâu làm nỗi sợ lớn thêm. Nếu con bị bắt nạt, bị đánh, hoặc nói muốn chết, hãy hành động ngay; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn và hỗ trợ.

  • Con không có bạn, bị cô lập

    Có những giai đoạn con ít bạn hoặc bị nhóm bạn gạt ra là chuyện nhiều trẻ gặp, và phần lớn sẽ qua khi được bố mẹ nâng đỡ. Đáng lo khi con bị cố tình bỏ rơi, chế giễu, nói xấu kéo dài (đây là một dạng bắt nạt), hoặc khi con thu mình, buồn bã, sợ đi học, kêu đau bụng đau đầu mỗi sáng. Hãy nghe con kể mà không trách, nói với thầy cô chủ nhiệm, giúp con tập kỹ năng kết bạn và tìm một nhóm cùng sở thích. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Con lên lớp 6 bỡ ngỡ

    Lên lớp 6, con đổi cùng lúc nhiều thứ: trường lớn hơn, nhiều môn và nhiều thầy cô hơn, bạn mới, tự lo việc học nhiều hơn, lại đúng lúc cơ thể bắt đầu dậy thì, nên bỡ ngỡ, mệt, lo lắng trong học kỳ đầu là bình thường. Bố mẹ giúp con bằng cách chuẩn bị từ hè, dạy con tự quản lý thời gian biểu và sách vở, giữ giấc ngủ 9–12 tiếng, và hỏi chuyện con mỗi ngày. Nên tìm thêm hỗ trợ khi con né tránh trường học quá một tuần, buồn bã thu mình hơn 2 tuần, hoặc có dấu hiệu bị bắt nạt. Nếu con nói muốn chết hay tự làm đau mình, ở bên con và gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

  • Con bị bắt nạt ở trường

    Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.

  • Lo âu ở tuổi teen

    Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Đau bụng mỗi sáng đi học

    Đau bụng, buồn nôn vào sáng ngày đi học mà khỏe vào cuối tuần thường do lo lắng hoặc do táo bón, và con đau thật, không phải giả vờ. Trước khi nghĩ là do tâm lý, hãy cho con đi khám một lần để loại trừ bệnh. Sau đó, cách giúp tốt nhất là vẫn cho con đi học đều, đồng thời tìm ra điều làm con lo cùng con và nhà trường. Đi khám ngay khi con đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn ra dịch xanh hoặc máu, đi ngoài ra máu, hoặc đau làm con thức giấc ban đêm.

Chủ đề khác