Tâm lý và cảm xúc

Con sợ đi học, không muốn đến trường: vì sao và bố mẹ làm gì

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ khóc khi đến lớp trong vài tuần đầu năm học, nhất là ở mầm non và lớp 1, là chuyện thường gặp và thường giảm dần. Đáng lo khi con kéo dài nỗi sợ nhiều tuần, hay kêu đau bụng, đau đầu vào sáng ngày đi học, nghỉ học nhiều buổi. Cách giúp tốt nhất thường là cho con tiếp tục đi học đều đặn, đồng thời tìm ra lý do cùng con và nhà trường, vì nghỉ ở nhà lâu làm nỗi sợ lớn thêm. Nếu con bị bắt nạt, bị đánh, hoặc nói muốn chết, hãy hành động ngay; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn và hỗ trợ.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết hoặc tự làm đau bản thân: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con không an toàn.
  • Con có vết thương, bầm tím nhiều chỗ, hoặc kể bị người lớn hay bạn đánh, xâm hại ở trường: giữ con ở nơi an toàn, đưa con đi khám, gọi 111.
  • Đau bụng dữ dội không giảm, nôn nhiều, sốt cao, hoặc đau bụng làm con thức giấc ban đêm: đi khám ngay để loại trừ bệnh thực thể.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con khóc, níu bố mẹ, không chịu vào lớp kéo dài quá 3–4 tuần sau khi bắt đầu năm học hoặc chuyển trường.
  • Con hay đau bụng, đau đầu, buồn nôn vào sáng ngày đi học nhưng khỏe vào cuối tuần, ngày nghỉ.
  • Con né tránh hoặc nghỉ học vì lo sợ quá một tuần, hoặc ngày càng khó đưa con đến trường.
  • Con thay đổi hẳn: ít nói, mất ngủ, ác mộng, đái dầm trở lại, ăn kém.
  • Con sợ xa bố mẹ cả ở những nơi khác: không chịu ngủ một mình, sợ bố mẹ gặp chuyện khi vắng nhà.
  • Con nói chuyện bình thường ở nhà nhưng gần như không nói gì ở trường, kéo dài hơn một tháng (không tính tháng đầu năm học).

Sợ đi học là gì

Sợ đi học (bác sĩ hay gọi là né tránh đến trường) là khi con thấy lo lắng, khó chịu đến mức không muốn hoặc không thể đến lớp. Con không cố ý lười. Nỗi lo thường rất thật với con, và hay biểu hiện qua cơ thể: đau bụng, đau đầu, buồn nôn, tim đập nhanh vào buổi sáng.

Ở mầm non và lớp 1, nguyên nhân hay gặp nhất là lo âu khi xa bố mẹ. Ở tiểu học lớn và THCS, con thường sợ một điều cụ thể ở trường: một bạn bắt nạt, một thầy cô quá nghiêm, bị gọi lên bảng, bị chê trước lớp, thi cử, hoặc chuyển trường, chuyển cấp như lên lớp 6. Chuyện trong nhà cũng có thể là lý do: bố mẹ hay cãi nhau, ông bà ốm, nhà mới có em bé, vừa chuyển nhà. Con ngồi ở lớp mà lòng lo cho người ở nhà.

Phân biệt với bệnh thật và với trốn học

Đau bụng, đau đầu do lo âu thường xuất hiện vào sáng ngày đi học, nhẹ dần khi được ở nhà, không có vào cuối tuần, và con vẫn ăn chơi bình thường sau đó. Nếu đau kèm sốt, nôn nhiều, sụt cân, đau làm con thức giấc ban đêm, cần đi khám để bác sĩ tìm bệnh thực thể.

Trẻ sợ đi học thường muốn ở nhà gần bố mẹ, bố mẹ biết con ở đâu. Trẻ trốn học thường giấu bố mẹ và đi chơi nơi khác. Hai tình trạng này cần cách xử lý khác nhau.

Bố mẹ giúp con thế nào

  • Hỏi con điều gì ở trường làm con sợ nhất. Với trẻ nhỏ, có thể cho con vẽ hoặc chơi đóng vai cảnh ở lớp.
  • Thừa nhận cảm xúc của con, nhưng vẫn nhẹ nhàng giữ việc đi học: "Mẹ biết con sợ. Mẹ tin con làm được. Chiều mẹ đón con đúng 4 giờ."
  • Chia tay ngắn gọn ở cổng trường, không kéo dài, không lẻn đi khi con không để ý. Đón con đúng giờ đã hứa.
  • Nếu con đã nghỉ lâu, cho con quay lại từng bước: đến trường một buổi, rồi cả ngày, có một thầy cô hoặc bạn đón con ở cổng.
  • Ngày con ở nhà vì lo lắng, đừng biến thành ngày nghỉ vui: không xem tivi, không chơi điện thoại trong giờ học.
  • Làm việc với giáo viên chủ nhiệm để tìm hiểu chuyện ở lớp và thống nhất cách đón con, cách cho con một chỗ an toàn khi lo quá.
  • Xem lại lịch học thêm và lớp năng khiếu của con. Lịch quá dày làm con mệt và ngại đến trường; hỏi con muốn giữ lớp nào, bớt lớp nào.

Khi nào cần gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý

Nếu con né tránh đến trường quá một tuần, nỗi sợ không giảm, hoặc con có các dấu hiệu lo âu, buồn bã khác, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý. Bác sĩ sẽ khám để loại trừ bệnh thực thể, rồi tìm hiểu các vấn đề như rối loạn lo âu chia ly, lo âu xã hội, trầm cảm, khó khăn học tập hay bị bắt nạt.

Trị liệu nhận thức hành vi giúp con học cách đối mặt với nỗi sợ từng bước, và có hiệu quả tốt với phần lớn trẻ. Bác sĩ, bố mẹ và nhà trường phối hợp với nhau thì con quay lại lớp nhanh hơn. Thuốc không phải lựa chọn đầu tiên; với trẻ lớn đã trị liệu mà chưa đỡ, bác sĩ mới cân nhắc và theo dõi sát. Bố mẹ không tự cho con uống thuốc an thần.

Chuẩn bị cho con trước năm học mới

Một hai tuần trước khai giảng, chỉnh dần giờ ngủ và giờ dậy cho giống ngày đi học. Đưa con đến xem trường, lớp, nhà vệ sinh, chỗ chờ đón. Đọc với con những câu chuyện về ngày đầu đi học.

Nói về trường bằng giọng vui vẻ, đừng dùng trường để dọa con ("không ngoan thì cô phạt"). Với trẻ lên lớp 1 hay lớp 6, kể cho con biết sẽ có gì thay đổi để con không bất ngờ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ nếp buổi sáng đều đặn và thong thả: dậy sớm hơn 15 phút, ăn sáng, chuẩn bị cặp từ tối hôm trước.
  • Cho con ngủ đủ: trẻ 3–5 tuổi 10–13 giờ (kể cả ngủ trưa), 6–12 tuổi 9–12 giờ, 13–17 tuổi 8–10 giờ mỗi ngày.
  • Mỗi tối hỏi con một điều vui và một điều khó ở trường, nghe con nói hết.
  • Khen con cụ thể khi con vào lớp được, dù còn khóc: "Hôm nay con vào lớp dù sợ, mẹ thấy con dũng cảm."
  • Bố mẹ giữ bình tĩnh khi chia tay; con đọc được nỗi lo trên mặt bố mẹ.
  • Giúp con có một hai người bạn trong lớp: rủ bạn về nhà chơi, đi học cùng bạn.

Hiểu lầm thường gặp

Con kêu đau bụng là giả vờ để được nghỉ.
Lo âu gây ra cảm giác đau thật. Con không bịa chuyện, nhưng cách giúp con thường là vẫn đi học, kèm hỗ trợ đúng, sau khi đã loại trừ bệnh.
Cho con nghỉ vài hôm là con hết sợ.
Nghỉ ở nhà giúp con dễ chịu tức thì nhưng làm nỗi sợ lớn hơn và việc quay lại khó hơn.
Mắng hay đánh để con chịu đi học.
Đánh mắng làm con sợ hơn và giấu lý do thật, như bị bắt nạt. Kiên nhẫn và nhất quán hiệu quả hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Con đi mẫu giáo khóc bao lâu thì hết?

Phần lớn trẻ quen dần sau 2–4 tuần. Nếu sau khoảng một tháng con vẫn khóc nhiều, ăn ngủ kém, hãy trao đổi với cô giáo và bác sĩ nhi.

+Sáng nào con cũng kêu đau bụng trước giờ đi học, có nên cho nghỉ không?

Nếu con không sốt, không nôn, ăn uống bình thường và chỉ đau vào sáng ngày đi học, thường nên vẫn cho con đi và báo cô giáo. Nên đưa con đi khám một lần để loại trừ bệnh, và đi khám ngay nếu đau dữ dội hay kèm sốt, nôn.

+Con lên lớp 6 bỗng không muốn đi học, có sao không?

Chuyển cấp là thay đổi lớn: trường mới, nhiều thầy cô, nhiều môn. Hỏi con điều gì khó nhất, liên lạc giáo viên chủ nhiệm, và để ý xem con có bị bắt nạt không.

+Con không muốn đi học vì sợ cô giáo thì làm gì?

Nghe con kể cụ thể, rồi hẹn gặp cô giáo để trao đổi bình tĩnh. Nếu con kể bị đánh, bị phạt nặng hay bị xúc phạm, hãy báo ban giám hiệu và gọi 111 để được tư vấn.

Nguồn tham khảo

  1. School Avoidance: Tips for Concerned Parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP)
  2. Anxiety in children — NHS (Anh)
  3. Selective mutism — NHS (Anh)
  4. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 — Tổng đài 111

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị bắt nạt ở trường

    Bắt nạt là khi một hoặc nhiều bạn cố ý làm tổn thương con nhiều lần, bằng đánh, chửi, cô lập, chế giễu hoặc qua mạng. Trẻ bị bắt nạt thường không kể, nên bố mẹ cần để ý những thay đổi như sợ đi học, hay kêu đau bụng buổi sáng, đồ dùng bị mất, ít bạn hẳn đi. Khi con kể, hãy tin con, khen con đã nói ra, ghi lại sự việc và làm việc với nhà trường. Nếu con bị thương, nói đến chuyện tự làm hại bản thân, hoặc bị đe dọa tính mạng, gọi 115 hoặc 113; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn và hỗ trợ can thiệp.

  • Lo âu ở tuổi teen

    Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng chuyện học. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Cần đưa con đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, kèm sốt cổ cứng, hoặc sau khi bị va đập đầu. Đau làm con thức giấc về đêm hoặc nặng dần qua từng tuần thì nên đưa con đi khám sớm.

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Chủ đề khác