Tiêu hóa

Trẻ đau bụng: khi nào là cấp cứu và theo dõi tại nhà thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau bụng dữ dội, liên tục, tăng dần trong vài giờ, nhất là đau dồn về bụng dưới bên phải.
  • Trẻ nhỏ khóc thét từng cơn, co hai chân lên bụng, giữa các cơn lả đi, xanh tái.
  • Đi ngoài ra phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm, hoặc nôn ra máu.
  • Nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, bụng chướng căng.
  • Bụng cứng như gỗ, con không cho chạm vào bụng, nằm im không dám cử động.
  • Bé trai đau bìu hoặc tinh hoàn sưng đỏ, kể cả khi con chỉ kêu đau bụng dưới; bé gái đột ngột đau dữ dội một bên bụng dưới, kèm buồn nôn hoặc nôn.
  • Đau bụng sau khi bị ngã, va đập vào bụng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau bụng kèm sốt từ 38,5°C, hoặc kèm đi tiểu buốt, tiểu nhiều lần.
  • Đau liên tục quá 2 giờ, hoặc trẻ dưới 2 tuổi quấy khóc, ôm bụng như đau bụng: đi khám ngay.
  • Đau từng cơn nhẹ nhưng kéo dài hơn một ngày, hoặc đau đi đau lại nhiều lần trong tuần.
  • Đau làm con thức dậy giữa đêm.
  • Đau bụng kèm sụt cân, chậm lớn, tiêu chảy kéo dài hoặc phân đen.
  • Bé gái tuổi dậy thì đau bụng dưới kèm chậm kinh, hoặc đau bụng dưới một bên đi đi lại lại.

Những nguyên nhân hay gặp

Táo bón là nguyên nhân rất hay gặp của đau bụng ở trẻ đi học, thường đau quặn từng cơn quanh rốn hoặc bụng dưới bên trái, đỡ sau khi đi ngoài. Viêm dạ dày ruột do virus gây đau quặn kèm nôn, tiêu chảy. Ăn quá no, ăn đồ lạ, đầy hơi cũng làm con đau nhẹ, tự hết.

Đau bụng có khi xuất phát từ nơi khác: viêm họng, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu. Nhiều trẻ đau bụng khi lo lắng, sợ đi học, sắp kiểm tra. Con đau thật, không phải giả vờ, dù khám không thấy bệnh.

Dấu hiệu viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa hay gặp ở trẻ từ 5 tuổi trở lên. Kiểu điển hình: đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ đau dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục. Con chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, sốt nhẹ. Đau tăng khi con đi lại, ho, nhảy hoặc khi ngồi xe đi qua ổ gà, nên con thường đi khom người hoặc nằm im.

Có trẻ còn đi ngoài lỏng vài lần, nên dễ bị nghĩ là rối loạn tiêu hóa thông thường. Ở trẻ dưới 5 tuổi, dấu hiệu thường không điển hình, ruột thừa dễ vỡ sớm hơn. Nếu con đau bụng tăng dần kèm sốt, nôn, bỏ ăn, hãy đưa con đi khám ngay, không chờ đau khu trú bên phải mới đi.

Dấu hiệu lồng ruột ở trẻ nhỏ

Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào đoạn ruột bên cạnh, hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Con đang chơi bỗng khóc thét, co chân lên bụng, ưỡn người, kéo dài vài phút rồi nín, mệt lả hoặc ngủ thiếp, một lúc sau lại khóc thét tiếp. Con có thể nôn, da xanh tái.

Muộn hơn, con đi ngoài ra phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm. Không chờ có máu mới đi viện. Bác sĩ thường tháo lồng được bằng cách bơm hơi hoặc thuốc cản quang qua hậu môn mà không cần mổ, nhất là khi con được đưa đến sớm.

Đau bụng tái đi tái lại

Nhiều trẻ đau bụng quanh rốn từng đợt trong nhiều tuần, vẫn ăn chơi, lớn bình thường, khám không thấy bệnh. Bác sĩ gọi là đau bụng chức năng. Ruột của con nhạy cảm hơn, đau dễ nặng lên khi con căng thẳng, thiếu ngủ hoặc táo bón.

Bố mẹ nên đưa con đi khám một lần để loại trừ bệnh. Sau đó, việc giúp con nhiều nhất là ăn ngủ đều, đi vệ sinh đều, hỏi chuyện nhẹ nhàng xem ở trường có gì làm con lo, và vẫn cho con đi học bình thường.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi đau bắt đầu từ khi nào, đau ở đâu, có nôn, sốt, đi ngoài thế nào, rồi khám bụng. Tùy trường hợp, con được làm xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm bụng. Siêu âm giúp phát hiện viêm ruột thừa và lồng ruột khá tốt.

Có khi bác sĩ cần theo dõi con thêm vài giờ, khám lại nhiều lần, vì viêm ruột thừa giai đoạn sớm rất khó chẩn đoán. Điều này là bình thường, không có nghĩa là bác sĩ bỏ sót.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con nằm nghỉ ở tư thế con thấy dễ chịu, theo dõi xem đau tăng hay giảm trong vài giờ.
  • Cho con uống nước từng ngụm nhỏ; nếu con nôn hoặc tiêu chảy thì uống oresol pha đúng hướng dẫn.
  • Nếu con có thể bị mổ, đừng cho ăn trong lúc chờ đi khám.
  • Không tự cho con uống thuốc giảm đau, thuốc nhuận tràng hay thuốc xổ khi đau bụng chưa rõ nguyên nhân, vì thuốc có thể làm đau nặng hơn hoặc che mất dấu hiệu bệnh. Nếu con sốt cao, có thể dùng paracetamol đúng liều theo cân nặng để hạ sốt.
  • Chườm ấm nhẹ lên bụng nếu con thấy dễ chịu, với đau quặn nhẹ do đầy hơi, táo bón.
  • Ghi lại thời điểm bắt đầu đau, vị trí đau, các lần nôn, đi ngoài để kể với bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Đau bụng là do giun, cứ tẩy giun là khỏi.
Đau bụng có rất nhiều nguyên nhân. Tự tẩy giun khi con đang đau bụng có thể làm chậm phát hiện viêm ruột thừa hay lồng ruột. Tẩy giun định kỳ là việc riêng, theo lịch.
Xoa dầu nóng, cạo gió vùng bụng là đỡ đau.
Những cách này không chữa được nguyên nhân, có thể làm bỏng, trầy da và che mất dấu hiệu đau thật sự khi bác sĩ khám.
Con kêu đau bụng mỗi sáng đi học là vờ để trốn học.
Căng thẳng thật sự gây đau bụng thật. Đưa con đi khám để loại trừ bệnh, rồi nói chuyện với con và cô giáo về điều đang làm con lo.
Đau bụng thì uống thuốc giảm đau hoặc thuốc xổ cho nhanh hết.
Không tự dùng thuốc xổ hay thụt tháo khi chưa rõ nguyên nhân đau bụng. Với viêm ruột thừa hay tắc ruột, những việc này có thể nguy hiểm.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ đau bụng quanh rốn là bị gì?

Phần lớn là đau bụng chức năng, táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Nếu đau tăng dần, dồn xuống bên phải, kèm sốt, nôn thì phải nghĩ đến viêm ruột thừa và đi khám ngay.

+Làm sao biết con đau bụng do ruột thừa?

Đau thường bắt đầu quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau liên tục, tăng khi đi lại hay ho, kèm chán ăn, nôn, sốt nhẹ. Chỉ bác sĩ khám và siêu âm mới khẳng định được, nên đừng chờ ở nhà.

+Trẻ đau bụng có nên cho ăn không?

Nếu đau nhẹ, con muốn ăn thì cho ăn nhẹ, mềm. Nếu đau nhiều hoặc có dấu hiệu nguy hiểm, cho uống ít nước và đưa đi khám, chưa cho ăn vì con có thể cần mổ.

+Trẻ đau bụng kèm sốt có nguy hiểm không?

Đau bụng kèm sốt có thể do viêm dạ dày ruột, nhiễm trùng tiểu, viêm họng, nhưng cũng có thể là viêm ruột thừa. Nên đưa con đi khám trong ngày, đi ngay nếu đau tăng dần.

+Con hay đau bụng mỗi khi sắp kiểm tra là sao?

Lo lắng làm ruột co bóp nhiều hơn và gây đau thật. Giúp con ngủ đủ, ăn sáng đầy đủ và nói chuyện với con về điều con lo. Nếu đau nhiều, kéo dài, hãy đưa con đi khám.

Nguồn tham khảo

  1. Stomach ache — NHS (Anh)
  2. Appendicitis — NHS (Anh)
  3. Abdominal Pain in Infants — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Appendicitis in Children and Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm ruột thừa ở trẻ

    Viêm ruột thừa điển hình bắt đầu bằng đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng khi đi lại, ho, nhảy hoặc ngồi xe qua ổ gà; con chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, sốt nhẹ. Ở trẻ nhỏ và có khi ở cả trẻ lớn, dấu hiệu không rõ như vậy. Con đau bụng liên tục hơn 2 giờ, tăng dần, hoặc đau kèm nôn, sốt, bỏ ăn thì cần đi khám cấp cứu ngay, không chờ đau khu trú bên phải; trong lúc chờ, không cho con ăn uống, không tự cho uống thuốc giảm đau hay thuốc nhuận tràng.

  • Trẻ bị táo bón

    Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

  • Trẻ bị nôn

    Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Con sợ đi học

    Trẻ khóc khi đến lớp trong vài tuần đầu năm học, nhất là ở mầm non và lớp 1, là chuyện thường gặp và thường giảm dần. Đáng lo khi con kéo dài nỗi sợ nhiều tuần, hay kêu đau bụng, đau đầu vào sáng ngày đi học, nghỉ học nhiều buổi. Cách giúp tốt nhất thường là cho con tiếp tục đi học đều đặn, đồng thời tìm ra lý do cùng con và nhà trường, vì nghỉ ở nhà lâu làm nỗi sợ lớn thêm. Nếu con bị bắt nạt, bị đánh, hoặc nói muốn chết, hãy hành động ngay; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) có thể tư vấn và hỗ trợ.

  • Đau bụng kinh tuổi dậy thì

    Đau bụng kinh rất thường gặp ở bạn gái tuổi dậy thì: đau quặn bụng dưới, có thể lan ra lưng, đùi, bắt đầu ngay trước hoặc khi có kinh và kéo dài 1–3 ngày. Chườm ấm, vận động nhẹ và thuốc giảm đau không cần đơn dùng đúng liều, như ibuprofen uống sau ăn ngay khi bắt đầu đau hoặc paracetamol, thường giúp con vẫn đi học được. Đưa con đi khám nếu đau đến mức phải nghỉ học dù đã dùng thuốc đúng cách, đau nặng dần qua các tháng, hoặc ra máu rất nhiều. Đi cấp cứu ngay nếu con đau dữ dội đột ngột, đau lệch một bên kèm nôn, sốt, hoặc chóng mặt, ngất.

Chủ đề khác