Trẻ bị nôn: khi nào nguy hiểm và chăm sóc tại nhà thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, nhất là ở trẻ nhỏ.
- Con nôn ra máu hoặc chất màu nâu đen như bã cà phê.
- Con li bì, khó đánh thức, hoặc co giật.
- Con đau bụng dữ dội, bụng chướng cứng, hoặc khóc thét từng cơn rồi lả đi.
- Con đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, hoặc nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn cốc thủy tinh lên.
- Con nôn sau khi ngã đập đầu, hoặc có thể đã uống nhầm thuốc, hóa chất.
- Con nôn tất cả, không giữ được ngụm nước nào, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi nôn, không chỉ trớ sữa.
- Trẻ từ 2 đến 8 tuần tuổi nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú, bú xong lại đòi bú vì đói.
- Trẻ dưới 1 tuổi nôn nhiều lần trong ngày, hoặc con ở bất kỳ tuổi nào nôn kéo dài quá 24 giờ.
- Nôn kèm sốt cao, đau tai, đi tiểu buốt, hoặc đau bụng nhiều.
- Con nôn đi nôn lại nhiều đợt trong nhiều tuần, hoặc sụt cân.
- Nôn kèm khát nhiều, đi tiểu nhiều, gầy sút gần đây; nếu con thở nhanh và sâu hoặc lơ mơ thì đi cấp cứu ngay.
Trớ sữa và nôn khác nhau thế nào
Trẻ dưới 1 tuổi hay trớ: một ít sữa trào ra miệng sau khi bú, nhẹ nhàng, con không khó chịu và vẫn tăng cân. Trớ thường giảm dần và hết trước khi con tròn 1 tuổi.
Nôn là khi dạ dày co bóp mạnh đẩy thức ăn ra ngoài, con thường khó chịu, có khi nôn thành tia. Nôn nhiều lần, nôn vọt mạnh hoặc nôn ra màu lạ là những điều cần để ý.
Vì sao con nôn
Nguyên nhân hay gặp nhất là viêm dạ dày ruột do virus, thường kèm tiêu chảy, có khi sốt nhẹ. Con nôn nhiều trong 12–24 giờ đầu rồi giảm dần. Ngộ độc thức ăn cũng hay gặp, thường nhiều người cùng ăn bị cùng lúc.
Nôn cũng có thể là dấu hiệu của bệnh ở nơi khác: viêm tai, viêm họng, viêm phổi, nhiễm trùng tiểu, ho nhiều, say xe. Hiếm hơn nhưng cần cấp cứu là tắc ruột, lồng ruột, viêm ruột thừa, viêm màng não, chấn thương đầu hoặc ngộ độc thuốc. Đái tháo đường ở trẻ đôi khi được phát hiện lần đầu khi con nôn, mệt, thở nhanh, kèm khát và đi tiểu nhiều trong những tuần trước đó.
Màu và kiểu nôn cần để ý
- Dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh: có thể ruột bị tắc, cần đi cấp cứu ngay, nhất là ở trẻ sơ sinh.
- Máu đỏ hoặc nâu đen như bã cà phê: cần đi cấp cứu. Vài sợi máu nhỏ sau khi nôn nhiều lần có thể do xước họng, nhưng vẫn nên cho bác sĩ xem.
- Nôn vọt thành tia ở trẻ vài tuần tuổi, ngay sau bú: có thể hẹp môn vị, cần đi khám ngay trong ngày.
- Nôn kèm đau bụng tăng dần, đau dồn về bên phải bụng dưới: nghĩ đến viêm ruột thừa.
Bù nước khi con đang nôn
Con nôn thì vẫn cần uống, chỉ là uống ít một. Cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng lượng nước ghi trên gói, mỗi lần một thìa nhỏ khoảng 5 ml, cách 1–2 phút. Nếu con giữ được, tăng dần lượng mỗi lần.
Nếu con nôn ngay sau khi uống, chờ 5–10 phút rồi bắt đầu lại, chậm hơn. Trẻ bú mẹ thì cho bú ít một, nhiều lần. Khi con ngừng nôn vài giờ, cho ăn lại từ từ món mềm như cháo, cơm nát, chuối.
Thuốc chống nôn
Không tự mua thuốc chống nôn cho trẻ. Một số thuốc chống nôn có tác dụng phụ trên thần kinh ở trẻ nhỏ, và thuốc có thể che lấp dấu hiệu của bệnh nặng. Bác sĩ sẽ cân nhắc khi thật cần.
Với say xe, cho con ngồi ghế sau nhìn thẳng ra xa phía trước, ăn nhẹ, không ăn đồ nhiều dầu mỡ trước khi đi, mở cửa sổ cho thoáng. Hỏi bác sĩ trước nếu muốn dùng thuốc chống say.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con uống oresol từng thìa nhỏ, đều đặn, ngay từ khi bắt đầu nôn.
- Không ép con ăn khi đang nôn; khi đỡ thì cho ăn lại món mềm, chia bữa nhỏ.
- Cho con nằm nghiêng khi ngủ hoặc khi mệt để không bị sặc chất nôn.
- Tránh nước ngọt có ga, nước ép đóng hộp, đồ ăn nhiều dầu mỡ.
- Rửa tay kỹ, lau sạch chỗ con nôn bằng nước tẩy rửa vì virus lây rất nhanh trong nhà.
- Cho con nghỉ học đến khi hết nôn và tiêu chảy ít nhất 48 giờ.
- Ghi lại số lần nôn, số lần đi tiểu và lượng nước con uống được để báo bác sĩ khi cần.
Hiểu lầm thường gặp
- Con nôn thì phải cho nhịn uống hẳn cho dạ dày nghỉ.
- Nhịn uống lâu dễ làm con mất nước. Cho uống oresol từng thìa nhỏ, cách vài phút một lần, thường con vẫn giữ được.
- Cạo gió, đánh cảm cho con khi con nôn vì trúng gió.
- Nôn thường do nhiễm virus hoặc bệnh khác. Cạo gió không chữa được nguyên nhân, làm trầy da và có thể làm chậm việc đưa con đi khám.
- Nôn nhiều thì cho uống thuốc chống nôn là xong.
- Thuốc chống nôn không dùng thường quy cho trẻ, có thể gây tác dụng phụ và che dấu hiệu bệnh nặng. Bác sĩ quyết định khi nào cần.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị nôn nên ăn gì?
Khi con ngừng nôn vài giờ, cho ăn món mềm quen thuộc như cháo, cơm nát, súp, chuối, bánh mì, chia bữa nhỏ. Tránh đồ dầu mỡ và đồ ngọt trong một hai ngày đầu.
+Trẻ nôn bao lâu thì phải đi viện?
Trẻ dưới 1 tuổi nôn nhiều lần trong ngày, hoặc con ở bất kỳ tuổi nào nôn quá 24 giờ thì nên đi khám. Bất kể bao lâu, nếu con nôn dịch xanh, nôn ra máu, li bì hoặc không giữ được nước thì đi cấp cứu ngay.
+Trẻ sơ sinh nôn trớ sau khi bú có sao không?
Trớ một ít sữa sau bú, con vẫn vui và tăng cân là bình thường. Nôn vọt mạnh sau mỗi cữ, nôn dịch xanh, bỏ bú hoặc không tăng cân thì cần đi khám.
+Con nôn sau khi uống thuốc có phải uống lại không?
Nếu con nôn ngay trong vòng vài phút sau khi uống, có thể thuốc chưa vào. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi cho uống lại để tránh quá liều, nhất là thuốc hạ sốt.
+Trẻ bị nôn có nên uống sữa không?
Trẻ bú mẹ vẫn tiếp tục bú, mỗi lần ít hơn và nhiều lần hơn. Trẻ lớn có thể tạm uống oresol, nước trong vài giờ đầu, khi đỡ nôn thì cho uống sữa lại.
Nguồn tham khảo
- Diarrhoea and vomiting — NHS (Anh)
- Vomiting Without Diarrhea (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Reflux in babies — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Pha oresol cho trẻ
Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Ngộ độc thực phẩm ở trẻ
Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.
- Trẻ sơ sinh nôn trớ
Ọc sữa, trớ sữa sau khi bú (trào ngược sinh lý) gặp ở khoảng một nửa số trẻ dưới 3 tháng, thường bắt đầu trước 8 tuần tuổi, nhiều nhất khoảng 4 tháng và hết dần trước 1 tuổi. Nếu con vẫn vui vẻ, bú tốt và tăng cân đều thì không cần điều trị. Đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, nôn ra máu, nôn vọt mạnh sau nhiều cữ bú liền, bụng chướng, li bì, bỏ bú, có dấu hiệu mất nước, hoặc sặc sữa rồi tím tái, ngừng thở.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.
Chủ đề khác