Dấu hiệu viêm ruột thừa ở trẻ: nhận biết sớm và khi nào đi cấp cứu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Viêm ruột thừa điển hình bắt đầu bằng đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng khi đi lại, ho, nhảy hoặc ngồi xe qua ổ gà; con chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, sốt nhẹ. Ở trẻ nhỏ và có khi ở cả trẻ lớn, dấu hiệu không rõ như vậy. Con đau bụng liên tục hơn 2 giờ, tăng dần, hoặc đau kèm nôn, sốt, bỏ ăn thì cần đi khám cấp cứu ngay, không chờ đau khu trú bên phải; trong lúc chờ, không cho con ăn uống, không tự cho uống thuốc giảm đau hay thuốc nhuận tràng.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Đau bụng liên tục hơn 2 giờ, tăng dần, nhất là đau dồn về bụng dưới bên phải.
- Đau tăng khi con đi lại, ho, nhảy, nên con đi khom người, ôm bụng, không chịu nhảy hoặc chỉ muốn nằm im.
- Đau bụng kèm nôn, chán ăn, sốt, nhất là khi con chưa bao giờ đau như vậy.
- Bụng cứng, con không cho chạm vào bụng, hoặc đau lan khắp bụng kèm sốt cao.
- Đang đau dữ dội bỗng đỡ một lúc rồi đau lại khắp bụng, sốt cao, mệt lả: ruột thừa có thể đã vỡ.
- Trẻ dưới 2 tuổi đau bụng hoặc quấy khóc liên tục không dỗ được.
- Con li bì, môi khô, tay chân lạnh, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Đau quanh rốn hoặc bụng dưới từng lúc, chưa dữ dội, kèm buồn nôn hoặc chán ăn; nếu cơn đau thành liên tục thì đi ngay.
- Đau bụng kèm tiểu buốt, tiểu lắt nhắt mà nước tiểu không đục, hoặc kèm đi ngoài lỏng vài lần.
- Đã khám, bác sĩ cho về theo dõi, nhưng đau vẫn tăng, sốt lên hoặc con nôn nhiều hơn.
- Bé gái tuổi dậy thì đau bụng dưới bên phải không giống đau bụng kinh mọi khi.
Ruột thừa là gì, vì sao bị viêm
Ruột thừa giống một ngón tay nhỏ, dài chừng vài phân, gắn vào ruột già ở bụng dưới bên phải. Khi lòng ruột thừa bị tắc, thường do phân cứng hoặc hạch bạch huyết sưng sau một đợt nhiễm trùng, vi khuẩn phát triển làm ruột thừa viêm, sưng, mưng mủ.
Viêm ruột thừa là bệnh mổ cấp cứu hay gặp ở trẻ em, nhiều nhất ở trẻ trên 10 tuổi và người trẻ, nhưng trẻ nhỏ cũng có thể bị. Nếu không mổ kịp, ruột thừa có thể vỡ, mủ tràn vào ổ bụng gây viêm phúc mạc. Không ai đoán trước được lúc nào ruột thừa vỡ, và ở trẻ nhỏ dấu hiệu thường không rõ nên dễ phát hiện muộn.
Dấu hiệu điển hình
- Đau bắt đầu âm ỉ quanh rốn hoặc trên rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng dần, không thành từng cơn rồi hết.
- Đau tăng khi cử động, ho, hắt hơi, nhảy lò cò, khi ngồi xe đi qua ổ gà. Con thường nằm im, co chân phải lên.
- Chán ăn, kể cả món con thích, buồn nôn hoặc nôn vài lần. Nôn thường đến sau khi đã đau, ít khi nôn trước.
- Có thể sốt, thường sốt nhẹ; có trẻ không sốt. Sốt cao kèm đau lan khắp bụng là dấu hiệu nặng.
- Có khi kèm đi ngoài lỏng ít lần, táo bón, hoặc tiểu buốt, tiểu lắt nhắt khi ruột thừa nằm sát bàng quang.
Khi dấu hiệu không điển hình
Trẻ dưới 5 tuổi khó chỉ chỗ đau, chỉ thấy quấy khóc, bỏ ăn, nôn, sốt, bụng chướng, đi lại khó khăn. Vì dấu hiệu không rõ nên trẻ nhỏ hay được phát hiện muộn, bố mẹ cần đưa con đi khám sớm khi con đau bụng kèm nôn và sốt mà không rõ lý do.
Ở trẻ lớn, ruột thừa có thể nằm sau ruột hoặc gần bàng quang, khiến con đau ở hông lưng phải, đau trên xương mu, đi tiểu buốt. Đi ngoài lỏng vài lần làm bố mẹ dễ nghĩ con bị rối loạn tiêu hóa. Đau bụng do rối loạn tiêu hóa thường quặn từng cơn, đỡ sau khi đi ngoài; đau ruột thừa thì liên tục và tăng dần.
Những bệnh dễ nhầm với viêm ruột thừa
- Viêm dạ dày ruột do virus: nôn và tiêu chảy nhiều, đau quặn từng cơn khắp bụng, thường có người khác trong nhà cùng bị.
- Viêm hạch mạc treo ruột: hay gặp sau viêm họng, cảm cúm, đau giống ruột thừa và cần bác sĩ siêu âm để phân biệt.
- Táo bón: đau quặn bụng dưới bên trái hoặc quanh rốn, đỡ sau khi đi ngoài.
- Nhiễm trùng tiểu, sỏi thận: tiểu buốt, nước tiểu đục hoặc có máu, đau hông lưng.
- Ở bé gái tuổi dậy thì: đau bụng kinh, đau giữa chu kỳ, u nang buồng trứng xoắn (đau đột ngột, dữ dội một bên). Ở bé trai: xoắn tinh hoàn có khi chỉ biểu hiện bằng đau bụng dưới.
Ở bệnh viện, bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi đau bắt đầu khi nào, ở đâu, diễn biến thế nào, rồi khám bụng nhiều lần. Con được xét nghiệm máu, nước tiểu và siêu âm bụng. Siêu âm thường thấy được ruột thừa viêm; khi chưa rõ, bác sĩ có thể cho chụp cắt lớp hoặc giữ con lại theo dõi vài giờ rồi khám lại. Việc theo dõi này là cần thiết vì viêm ruột thừa giai đoạn sớm rất khó chẩn đoán.
Điều trị chính là mổ cắt ruột thừa, hiện nay phần lớn là mổ nội soi qua vài lỗ nhỏ. Trẻ không biến chứng thường nằm viện vài ngày, nghỉ học khoảng 1–2 tuần và chưa chơi thể thao mạnh cho đến khi hồi phục hẳn, theo hướng dẫn của bác sĩ. Một số trường hợp viêm nhẹ, bác sĩ có thể điều trị bằng kháng sinh mà không mổ ngay, nhưng việc này do bác sĩ phẫu thuật quyết định. Khi ruột thừa đã vỡ, con cần dùng kháng sinh lâu hơn và nằm viện lâu hơn.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi nghi viêm ruột thừa, đưa con đến cơ sở y tế có khoa ngoại hoặc cấp cứu, không chờ đến sáng hôm sau.
- Không cho con ăn uống gì trong lúc chờ khám, vì con có thể cần gây mê để mổ. Nếu con khát quá, chỉ cho nhấp môi bằng ít nước.
- Không tự cho uống thuốc giảm đau, thuốc nhuận tràng, thuốc thụt, và không chườm nóng lên bụng khi chưa được bác sĩ khám.
- Ghi lại giờ bắt đầu đau, chỗ đau, số lần nôn, nhiệt độ và lần đi tiểu, đi ngoài gần nhất để kể với bác sĩ.
- Sau mổ, cho con đi lại nhẹ sớm theo hướng dẫn, ăn lại từ từ món mềm, giữ vết mổ khô sạch và tái khám đúng hẹn.
- Sau mổ, đưa con đi khám lại ngay nếu con sốt, vết mổ sưng đỏ chảy dịch, đau bụng tăng, nôn hoặc bụng chướng.
Hiểu lầm thường gặp
- Cho con ăn no trước khi đi viện để có sức mổ.
- Dạ dày còn thức ăn làm việc gây mê nguy hiểm hơn và có thể phải hoãn mổ. Khi nghi viêm ruột thừa, để con nhịn ăn uống cho đến khi bác sĩ cho phép.
- Đau ruột thừa thì lúc nào cũng đau ở bên phải.
- Lúc đầu con thường đau quanh rốn, và ở trẻ nhỏ có khi không bao giờ đau khu trú rõ. Đau liên tục tăng dần kèm nôn, sốt, bỏ ăn là đủ lý do đi khám.
- Đau bụng thì xoa dầu nóng, chườm ấm hoặc cạo gió cho đỡ.
- Những cách này không chữa được viêm ruột thừa, lại có thể làm cơn đau dịu đi một lúc khiến bố mẹ chậm đưa con đi khám. Điều quan trọng là đưa con đi khám kịp.
- Con hết đau rồi thì không phải ruột thừa.
- Đau có thể đỡ đột ngột khi ruột thừa vừa vỡ, rồi sau đó đau lan khắp bụng và sốt cao. Nếu trước đó con đau dữ dội, vẫn cần đi khám.
Bố mẹ hay hỏi
+Viêm ruột thừa ở trẻ đau bên nào?
Điển hình là đau bụng dưới bên phải, nhưng lúc đầu con thường đau quanh rốn. Ở trẻ nhỏ hoặc khi ruột thừa nằm lệch chỗ, con có thể đau hông lưng, trên xương mu hoặc khắp bụng.
+Viêm ruột thừa bao lâu thì vỡ?
Không đoán trước được, có trẻ vỡ sớm, nhất là trẻ nhỏ. Vì vậy con đau bụng liên tục hơn 2 giờ, tăng dần thì đi khám ngay, không chờ qua đêm.
+Trẻ đau ruột thừa có sốt không?
Thường sốt nhẹ, có trẻ không sốt. Sốt cao kèm đau khắp bụng có thể là ruột thừa đã vỡ, cần cấp cứu ngay.
+Làm sao phân biệt đau ruột thừa với đau bụng do ăn uống?
Đau do ăn uống thường quặn từng cơn, kèm tiêu chảy nhiều, đỡ sau khi đi ngoài. Đau ruột thừa liên tục, tăng dần, đau hơn khi đi lại, kèm chán ăn và nôn. Bố mẹ không thể tự phân biệt chắc chắn ở nhà, nên khi nghi ngờ hãy cho con đi khám.
+Mổ ruột thừa nội soi bao lâu thì con đi học được?
Nếu không biến chứng, phần lớn trẻ nghỉ học khoảng 1–2 tuần. Con chưa nên chơi thể thao mạnh, mang vác nặng cho đến khi hồi phục hẳn; bác sĩ sẽ dặn cụ thể.
Nguồn tham khảo
- Appendicitis — NHS (Anh)
- Appendicitis in Teens — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Abdominal Pain - Male (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ đau bụng
Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Đau bụng kinh tuổi dậy thì
Đau bụng kinh rất thường gặp ở bạn gái tuổi dậy thì: đau quặn bụng dưới, có thể lan ra lưng, đùi, bắt đầu ngay trước hoặc khi có kinh và kéo dài 1–3 ngày. Chườm ấm, vận động nhẹ và thuốc giảm đau không cần đơn dùng đúng liều, như ibuprofen uống sau ăn ngay khi bắt đầu đau hoặc paracetamol, thường giúp con vẫn đi học được. Đưa con đi khám nếu đau đến mức phải nghỉ học dù đã dùng thuốc đúng cách, đau nặng dần qua các tháng, hoặc ra máu rất nhiều. Đi cấp cứu ngay nếu con đau dữ dội đột ngột, đau lệch một bên kèm nôn, sốt, hoặc chóng mặt, ngất.
- Lồng ruột
Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dấu hiệu điển hình là con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, vài phút sau nín, lả đi, rồi lại khóc tiếp, thường kèm nôn; muộn hơn mới đi ngoài phân nhầy lẫn máu. Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ có máu trong phân, không cho uống thuốc giảm đau hay thuốc xổ.
- Ngộ độc thực phẩm ở trẻ
Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.
Chủ đề khác