Dấu hiệu lồng ruột ở trẻ: nhận biết sớm và đưa con đi cấp cứu ngay
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Lồng ruột là khi một đoạn ruột chui vào lòng đoạn ruột kế tiếp, gây tắc ruột; bệnh hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Dấu hiệu điển hình là con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co chân lên bụng, vài phút sau nín, lả đi, rồi lại khóc tiếp, thường kèm nôn; muộn hơn mới đi ngoài phân nhầy lẫn máu. Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cấp cứu ngay, không chờ có máu trong phân, không cho uống thuốc giảm đau hay thuốc xổ.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đang chơi bỗng khóc thét từng cơn, co hai chân lên bụng hoặc ưỡn người, cơn lặp lại sau vài phút đến vài chục phút.
- Giữa các cơn đau, con mệt lả, xanh tái, ngủ li bì hoặc nằm im bất thường.
- Con nôn nhiều lần, nhất là nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh.
- Đi ngoài ra phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm như mứt, hoặc chỉ ra nhầy máu.
- Bụng chướng căng, hoặc bố mẹ sờ thấy một khối như khúc xúc xích trong bụng con.
- Con li bì, khó đánh thức, da lạnh, môi khô, hơn 6 giờ không đi tiểu.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Trẻ dưới 2 tuổi quấy khóc từng cơn, ôm bụng hoặc co chân, dù chưa có dấu hiệu khác: đi khám ngay trong vài giờ, không để qua đêm.
- Con từng được tháo lồng ruột nay lại khóc từng cơn hoặc nôn: đi khám ngay.
- Trẻ lớn hơn đau bụng quặn từng cơn tái đi tái lại kèm nôn: đi khám trong ngày.
Lồng ruột là gì
Lồng ruột là khi một đoạn ruột trượt vào bên trong đoạn ruột liền kề, giống như ống nhòm thu lại. Chỗ lồng làm tắc ruột và chèn ép mạch máu nuôi đoạn ruột đó. Hay gặp nhất là chỗ nối ruột non với ruột già.
Bệnh không thường gặp, nhưng là cấp cứu bụng hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi. Nếu đến muộn, đoạn ruột bị lồng có thể thiếu máu, hoại tử, thủng, nên thời gian là điều quan trọng nhất.
Dấu hiệu theo thời gian
- Giai đoạn sớm: con khóc thét đột ngột, dữ dội, co chân, ưỡn người, khó dỗ, kéo dài vài phút rồi tự nín. Giữa các cơn con có thể chơi lại, hoặc mệt lả, ngủ thiếp.
- Con thường nôn, lúc đầu ra sữa, thức ăn, sau có thể ra dịch xanh.
- Giai đoạn muộn: con xanh tái, bụng chướng, đi ngoài phân nhầy lẫn máu đỏ sẫm, có dấu hiệu mất nước.
- Có trẻ chỉ li bì, xanh xao, nôn, không khóc thét rõ, nhất là trẻ nhỏ. Bố mẹ thấy con khác hẳn mọi ngày thì đưa đi khám.
Dễ nhầm với gì
Trẻ sơ sinh vài tuần đến 3–4 tháng tuổi hay khóc dạ đề vào chiều tối, co chân, đỏ mặt, nhưng bú tốt, không nôn nhiều, không li bì giữa các cơn và vẫn tăng cân. Lồng ruột thường gặp ở trẻ lớn hơn, cơn khóc đến đột ngột, xen giữa là lúc mệt lả, và hay kèm nôn.
Viêm dạ dày ruột cũng gây đau quặn và nôn, nhưng thường kèm tiêu chảy nhiều nước. Khi không chắc, bố mẹ đừng tự phân biệt ở nhà: trẻ dưới 2 tuổi khóc từng cơn kèm nôn cần được bác sĩ khám ngay.
Ở bệnh viện con sẽ được làm gì
Bác sĩ khám bụng và siêu âm, cách nhanh và chính xác để thấy khối lồng. Nếu đúng lồng ruột và con đến sớm, bác sĩ thường tháo lồng bằng cách bơm hơi hoặc bơm dung dịch qua hậu môn dưới hướng dẫn hình ảnh, không phải mổ.
Nếu tháo bằng cách này không được, hoặc con đến muộn, ruột đã tổn thương, con cần mổ; có khi phải cắt đi đoạn ruột hoại tử. Sau khi tháo lồng, con được theo dõi tại viện một thời gian vì lồng ruột có thể bị lại.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi nghi lồng ruột, đưa con đến cơ sở cấp cứu có khoa nhi gần nhất ngay; gọi 115 hoặc 113 nếu con li bì, lả đi hoặc không tự đi được.
- Không cho con ăn thêm trong lúc chờ đi viện vì con có thể cần gây mê hoặc mổ; hỏi nhân viên y tế trước khi cho uống.
- Không cho uống thuốc giảm đau, thuốc chống nôn, thuốc nhuận tràng, không thụt tháo khi chưa được khám.
- Không cạo gió, xoa dầu, đắp lá vào bụng con rồi chờ xem.
- Ghi nhớ giờ bắt đầu cơn khóc đầu tiên, số lần nôn, mang theo tã có phân hoặc ảnh chụp để bác sĩ xem.
Hiểu lầm thường gặp
- Con khóc thét từng cơn là do đau bụng dạ đề, trúng gió, để con ngủ một giấc là đỡ.
- Giữa các cơn lồng ruột con có thể ngủ thiếp vì mệt, dễ làm bố mẹ yên tâm sai. Trẻ dưới 2 tuổi khóc thét từng cơn kèm nôn cần đi khám ngay.
- Chưa đi ngoài ra máu thì chưa phải lồng ruột.
- Phân nhầy máu thường là dấu hiệu muộn. Đến viện trước khi có máu giúp con dễ được tháo lồng không phải mổ.
- Cho uống thuốc giảm đau hoặc thuốc xổ để xem con có đỡ không.
- Thuốc có thể che mất cơn đau và làm chậm chẩn đoán; thuốc xổ có thể nguy hiểm khi ruột đang tắc. Không cho con uống gì khi chưa được khám.
Bố mẹ hay hỏi
+Lồng ruột ở trẻ có tự khỏi không?
Hiếm khi tự khỏi, và chờ đợi rất nguy hiểm vì đoạn ruột có thể hoại tử. Khi nghi lồng ruột, đưa con đi cấp cứu ngay.
+Trẻ mấy tuổi hay bị lồng ruột?
Hay gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, nhiều nhất từ 6 tháng đến 1 tuổi. Trẻ lớn hơn vẫn có thể bị nhưng ít hơn.
+Tháo lồng ruột bằng hơi có đau và nguy hiểm không?
Thủ thuật được làm tại bệnh viện, con có thể khó chịu trong ít phút. Biến chứng hiếm, và đây là cách giúp phần lớn trẻ đến sớm không phải mổ.
+Trẻ đã bị lồng ruột có bị lại không?
Có thể bị lại, thường trong những ngày đầu sau khi tháo. Nếu con lại khóc thét từng cơn, nôn hoặc đi ngoài nhầy máu, đưa con đến viện ngay.
+Vì sao trẻ bị lồng ruột?
Ở trẻ nhỏ, phần lớn không tìm được nguyên nhân rõ; một số trường hợp xảy ra sau đợt nhiễm virus. Bố mẹ không làm gì sai mà gây ra bệnh.
Nguồn tham khảo
- Abdominal Pain in Infants: Common Causes & Treatments — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Pocket book of hospital care for children (2013), mục 9.4.4 Intussusception — WHO
- Colic — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ đau bụng
Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.
- Trẻ đi ngoài ra máu
Phần lớn trẻ đi ngoài thấy vài vệt máu đỏ tươi trên mặt phân hoặc trên giấy lau là do nứt kẽ hậu môn khi đi phân to, cứng; con vẫn cần được bác sĩ xem trong vòng một ngày. Tiêu chảy lẫn máu thường do nhiễm khuẩn và cần đi khám trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu ra nhiều máu, phân đen như hắc ín, nôn ra máu, con lả đi, hoặc trẻ nhỏ khóc thét từng cơn kèm phân nhầy máu.
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
- Trẻ sơ sinh khóc nhiều
Trẻ sơ sinh khóc là chuyện bình thường; lượng khóc tăng dần từ khoảng 2 tuần tuổi, nhiều nhất lúc 6–8 tuần, có thể tới 2–3 giờ mỗi ngày, thường vào chiều tối, rồi giảm dần và đỡ hẳn vào khoảng 3–4 tháng. Trẻ khỏe mạnh, bú tốt, tăng cân mà khóc trên 3 giờ mỗi ngày, trên 3 ngày mỗi tuần thường là khóc dạ đề (colic). Đưa con đi khám ngay nếu con khóc thét the thé hoặc rên yếu, khác hẳn tiếng khóc thường ngày, kèm sốt, bỏ bú, nôn xanh, li bì hay khó thở. Không bao giờ được lắc con; khi quá mệt, hãy đặt con nằm ngửa an toàn trong cũi và ra ngoài vài phút.
- Viêm ruột thừa ở trẻ
Viêm ruột thừa điển hình bắt đầu bằng đau âm ỉ quanh rốn, sau vài giờ dồn xuống bụng dưới bên phải và đau liên tục, tăng khi đi lại, ho, nhảy hoặc ngồi xe qua ổ gà; con chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, sốt nhẹ. Ở trẻ nhỏ và có khi ở cả trẻ lớn, dấu hiệu không rõ như vậy. Con đau bụng liên tục hơn 2 giờ, tăng dần, hoặc đau kèm nôn, sốt, bỏ ăn thì cần đi khám cấp cứu ngay, không chờ đau khu trú bên phải; trong lúc chờ, không cho con ăn uống, không tự cho uống thuốc giảm đau hay thuốc nhuận tràng.
- Trẻ đầy hơi, chướng bụng
Trẻ nhỏ hay đầy hơi vì nuốt hơi khi bú, khi khóc, và vì ruột còn non; bụng hơi căng, xì hơi nhiều, quấy một lúc rồi đỡ, trong khi con vẫn bú tốt và tăng cân thì thường không đáng lo. Vỗ ợ hơi, bế thẳng sau bú, cho con nằm sấp chơi lúc thức và xoa bụng nhẹ giúp con dễ chịu. Đi cấp cứu ngay nếu bụng chướng căng kèm nôn dịch xanh, con không đi ngoài và không xì hơi được, khóc thét từng cơn hoặc li bì.
Chủ đề khác