Tiêu hóa

Trẻ bị táo bón: dấu hiệu, cách giúp con tại nhà và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Trẻ bị táo bón khi đi ngoài ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to, khó đi hoặc đau khi đi. Phần lớn táo bón ở trẻ không do bệnh, mà do uống ít nước, ăn ít rau quả, hoặc con nhịn đi vệ sinh vì sợ đau, và cải thiện khi điều chỉnh ăn uống, thói quen đi vệ sinh. Cần đưa con đi khám ngay nếu con nôn ra dịch xanh, bụng chướng căng, đau bụng dữ dội, hoặc trẻ sơ sinh táo bón ngay từ những ngày đầu sau sinh.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh.
  • Bụng chướng căng, cứng, con đau dữ dội hoặc khóc thét từng cơn không dỗ được.
  • Con không đi ngoài và không đánh hơi được, kèm nôn liên tục.
  • Chảy nhiều máu tươi từ hậu môn.
  • Con li bì, mệt lả, không uống được.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Trẻ sơ sinh chậm đi phân su quá 48 giờ sau sinh, hoặc táo bón ngay từ những tuần đầu.
  • Táo bón kèm sụt cân, chậm lớn, hoặc con ăn rất kém.
  • Có vệt máu trong phân hoặc trên giấy vệ sinh, hậu môn nứt đau, hoặc phân đen.
  • Con yếu chân, đi lại khác thường, hoặc có cục lông, lõm bất thường ở vùng thắt lưng cùng.
  • Con són phân ra quần nhiều lần trong khi trước đó đã biết đi vệ sinh.
  • Táo bón kèm sốt, nôn, hoặc có một khối đỏ lòi ra ở hậu môn; hay đã thay đổi ăn uống và thói quen 1 tuần mà không đỡ.

Thế nào là táo bón ở trẻ

Số lần đi ngoài bình thường khác nhau nhiều giữa các trẻ. Con bị táo bón khi đi ít hơn 3 lần một tuần, phân cứng, to hoặc vón cục như phân dê, con phải rặn nhiều, kêu đau, hoặc có máu dính phân do nứt hậu môn.

Trẻ bú mẹ hoàn toàn trên 6 tuần tuổi có thể vài ngày, có khi cả tuần mới đi một lần. Nếu phân vẫn mềm, con bú tốt, tăng cân và bụng không chướng thì đó không phải táo bón. Trẻ dưới 6 tháng đỏ mặt, rặn một lúc trước khi đi phân mềm cũng là bình thường.

Vì sao con bị táo bón

Táo bón hay bắt đầu ở những giai đoạn chuyển tiếp: chuyển từ sữa mẹ sang sữa công thức, bắt đầu ăn dặm, tập bỏ bỉm, hoặc khi con bắt đầu đi học. Nhiều trẻ đi học không dám hoặc không muốn dùng nhà vệ sinh ở trường nên nhịn cả ngày.

Khi đi ngoài một lần bị đau, con sợ và nhịn. Phân nằm lâu trong ruột càng khô cứng, lần sau đi càng đau, và vòng lặp cứ thế kéo dài. Pha sữa công thức đặc hơn hướng dẫn, uống ít nước, ăn ít rau quả, ít vận động cũng góp phần.

Són phân: dễ nhầm với tiêu chảy

Trẻ táo bón lâu ngày có một khối phân cứng lớn nằm trong ruột. Phân lỏng phía trên rỉ qua khối phân đó và dính ra quần mà con không kiểm soát được. Bố mẹ dễ nghĩ con bị tiêu chảy hoặc con lười, rồi trách mắng.

Con không cố ý làm vậy. Trách phạt làm con càng sợ đi vệ sinh. Đây là lúc nên đưa con đi khám để bác sĩ đánh giá và hướng dẫn điều trị đủ thời gian.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về thói quen đi ngoài, ăn uống, khám bụng và vùng hậu môn. Phần lớn trẻ không cần xét nghiệm hay chụp chiếu. Chỉ khi có dấu hiệu bất thường như táo bón từ sơ sinh, chậm lớn, yếu chân, bác sĩ mới làm thêm để tìm bệnh như phình đại tràng bẩm sinh hay suy giáp.

Khi cần, bác sĩ kê thuốc làm mềm phân và hướng dẫn dùng đều mỗi ngày, thường ít nhất vài tháng, kể cả một thời gian sau khi con đã đi ngoài bình thường, rồi mới giảm dần. Dừng thuốc quá sớm khi con vừa đỡ là lý do hay gặp khiến táo bón quay lại. Liều thuốc do bác sĩ quyết định theo cân nặng và mức độ.

Những điều không nên làm

  • Không tự thụt tháo, bơm thuốc hay nhét que, xà phòng, mùi tàu vào hậu môn con. Những cách này làm trầy xước, đau và khiến con càng sợ đi ngoài.
  • Không tự mua thuốc nhuận tràng hay thuốc thụt cho con dùng khi chưa hỏi bác sĩ; loại thuốc, liều và thời gian dùng do bác sĩ hướng dẫn.
  • Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong vì nguy cơ ngộ độc.
  • Không đổi sữa liên tục; hỏi bác sĩ trước khi đổi.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống đủ nước trong ngày; trẻ đã ăn dặm có thể uống thêm nước lọc giữa các bữa.
  • Thêm rau xanh, trái cây như đu đủ, thanh long, lê, mận, khoai lang và ngũ cốc nguyên hạt vào bữa ăn.
  • Pha sữa công thức đúng tỷ lệ ghi trên hộp, không pha đặc hơn. Trẻ trên 1 tuổi không nên uống quá nhiều sữa: khoảng 500 ml mỗi ngày với trẻ 1–2 tuổi, không quá khoảng 700 ml với trẻ 2–5 tuổi, vì uống nhiều sữa dễ no, ăn ít rau và dễ táo bón.
  • Tập cho con ngồi bô hoặc bồn cầu 5–10 phút sau bữa ăn, mỗi ngày vào giờ cố định; dùng ghế kê chân để đầu gối cao hơn hông.
  • Khen con khi con chịu ngồi, không trách khi con chưa đi được.
  • Cho con chạy nhảy, vận động mỗi ngày.
  • Dặn con không nhịn đi vệ sinh ở trường, và nói chuyện với cô giáo nếu con ngại.

Hiểu lầm thường gặp

Con táo bón là do nóng trong, phải uống nước mát gan, thanh nhiệt.
Táo bón chủ yếu do ăn uống, uống ít nước và thói quen nhịn đi vệ sinh. Các loại nước thanh nhiệt không giải quyết được nguyên nhân.
Dùng que lá mồng tơi, xà phòng hoặc mùi tàu nhét hậu môn cho con dễ đi.
Những cách này có thể làm xước niêm mạc, nhiễm trùng và khiến con sợ đi ngoài hơn. Nếu con đau nhiều, hãy đưa con đi khám.
Dùng thuốc làm mềm phân lâu sẽ khiến ruột lười.
Thuốc làm mềm phân bác sĩ kê cho trẻ an toàn khi dùng đúng hướng dẫn. Dừng sớm mới là lý do hay gặp khiến táo bón tái lại.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh mấy ngày không đi ngoài là táo bón?

Trẻ bú mẹ trên 6 tuần có thể vài ngày mới đi một lần mà vẫn bình thường nếu phân mềm và con khỏe. Trẻ bú mẹ dưới 1 tháng tuổi đi ngoài ít cần đi khám vì có thể con bú chưa đủ. Trẻ uống sữa công thức đi phân cứng, ít hơn 3 lần một tuần, hoặc trẻ nào bụng chướng, bỏ bú thì nên đi khám.

+Trẻ bị táo bón nên ăn gì?

Rau xanh, khoai lang, đu đủ, thanh long, lê, mận, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt, kèm uống đủ nước. Hạn chế đồ chiên rán, bánh kẹo, đồ ăn nhanh.

+Trẻ táo bón đi ngoài ra máu có sao không?

Vệt máu tươi dính phân thường do nứt hậu môn khi phân cứng, không nguy hiểm nhưng làm con đau và sợ đi. Nên đưa con đi khám để được hướng dẫn làm mềm phân. Nếu chảy nhiều máu, đi cấp cứu.

+Uống sữa công thức có gây táo bón không?

Một số trẻ đi phân cứng hơn khi chuyển sang sữa công thức, nhất là khi pha đặc. Pha đúng tỷ lệ trước; chỉ đổi sữa khi bác sĩ khuyên.

+Bao lâu thì trẻ hết táo bón?

Nếu táo bón mới xảy ra, điều chỉnh ăn uống và thói quen thường giúp con đỡ; nếu sau 1 tuần chưa đỡ, hãy đưa con đi khám. Táo bón kéo dài thường cần dùng thuốc đều vài tháng mới ổn định.

Nguồn tham khảo

  1. Constipation in children — NHS (Anh)
  2. Constipation in Children — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Hirschsprung's disease — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ đau bụng

    Phần lớn trẻ đau bụng là do táo bón, rối loạn tiêu hóa do virus, ăn uống hoặc căng thẳng, và đỡ trong vài giờ đến vài ngày. Hai bệnh cần nhận ra sớm là viêm ruột thừa (đau quanh rốn rồi dồn xuống bụng dưới bên phải, đau tăng khi đi lại, kèm nôn, sốt nhẹ) và lồng ruột ở trẻ nhỏ (khóc thét từng cơn, co chân, giữa cơn lả đi, có thể đi ngoài phân nhầy máu). Đưa con đi cấp cứu ngay khi đau dữ dội, đau liên tục tăng dần, nôn dịch xanh, bụng cứng hoặc con li bì.

  • Ăn dặm cho bé

    Tổ chức Y tế Thế giới và Viện Dinh dưỡng khuyên bắt đầu ăn dặm khi bé tròn khoảng 6 tháng, lúc bé ngồi vững có đỡ, giữ được đầu và chịu nuốt thức ăn, đồng thời vẫn cho bú mẹ đến 2 tuổi hoặc lâu hơn. Bắt đầu bằng cháo, bột nghiền mịn, sớm có thịt, cá, trứng; tăng dần độ thô để khoảng 1 tuổi bé ăn được đồ ăn của gia đình đã cắt nhỏ. Trẻ dưới 1 tuổi không ăn mật ong, không nêm muối, nước mắm, hạt nêm hay đường. Nếu bé bị hóc không ho, không khóc được, hoặc sưng môi, khó thở sau khi ăn, hãy sơ cứu và gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ biếng ăn

    Phần lớn trẻ bố mẹ thấy biếng ăn vẫn lớn bình thường: sau 1 tuổi, tốc độ lớn chậm lại nên con tự nhiên ăn ít hơn và kén món hơn. Cách biết con có thật sự thiếu ăn là xem cân nặng và chiều cao trên biểu đồ tăng trưởng qua nhiều tháng, chứ không phải đếm từng thìa cơm. Con cần đi khám khi đứng cân hoặc sụt cân, chậm cao, hoặc biếng ăn kèm nôn, tiêu chảy kéo dài, sốt, mệt lả. Nếu con không uống được, nôn liên tục hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị tiêu chảy

    Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

  • Trẻ sơ sinh khóc nhiều

    Trẻ sơ sinh khóc là chuyện bình thường; lượng khóc tăng dần từ khoảng 2 tuần tuổi, nhiều nhất lúc 6–8 tuần, có thể tới 2–3 giờ mỗi ngày, thường vào chiều tối, rồi giảm dần và đỡ hẳn vào khoảng 3–4 tháng. Trẻ khỏe mạnh, bú tốt, tăng cân mà khóc trên 3 giờ mỗi ngày, trên 3 ngày mỗi tuần thường là khóc dạ đề (colic). Đưa con đi khám ngay nếu con khóc thét the thé hoặc rên yếu, khác hẳn tiếng khóc thường ngày, kèm sốt, bỏ bú, nôn xanh, li bì hay khó thở. Không bao giờ được lắc con; khi quá mệt, hãy đặt con nằm ngửa an toàn trong cũi và ra ngoài vài phút.

Chủ đề khác