Đứt dây chằng đầu gối khi chơi thể thao: dấu hiệu và cách điều trị
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Đứt dây chằng chéo trước là chấn thương đầu gối hay gặp khi đá bóng, bóng rổ, bóng chuyền, thường xảy ra lúc đổi hướng đột ngột, dừng gấp hay tiếp đất sai tư thế, nhiều khi không va chạm với ai. Dấu hiệu hay gặp là nghe tiếng bục trong gối, gối sưng lên trong vài giờ đến một ngày, và cảm giác gối lỏng, khuỵu xuống. Cần ngừng chơi ngay, chườm lạnh, và đi khám sớm; đi cấp cứu nếu gối biến dạng, bàn chân tê lạnh hoặc không thể chịu được sức nặng. Tùy mức độ và môn thể thao, con sẽ được tập phục hồi chức năng hoặc mổ tái tạo dây chằng; thường mất 6–12 tháng mới chơi lại thể thao đối kháng.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Đầu gối hoặc xương bánh chè biến dạng, lệch hẳn sang một bên và không tự về chỗ cũ.
- Bàn chân bên bị thương tê bì, lạnh, tái nhợt hoặc tím.
- Đau dữ dội, không thể cử động gối hoặc không chịu được bất kỳ sức nặng nào lên chân.
- Đầu gối sưng to nhanh trong vài giờ sau khi nghe tiếng bục, kèm đau nhiều.
- Chấn thương kèm va đập đầu, cổ: con lơ mơ, đau đầu nhiều, nôn, đau cổ, tê yếu tay chân.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Sau một cú xoay hay tiếp đất, gối sưng lên trong vòng 24 giờ, kể cả khi con vẫn đi được.
- Gối có cảm giác lỏng, khuỵu xuống khi đi, xoay người hay xuống cầu thang.
- Gối bị kẹt, không duỗi thẳng hết được, hoặc kêu lục cục kèm đau.
- Đau và sưng không đỡ sau vài ngày nghỉ, chườm lạnh.
- Học sinh đang tuổi lớn bị chấn thương gối: nên khám trong vòng vài ngày, vì có thể bong mảnh xương chỗ dây chằng bám, cần xử lý sớm trong khoảng 7–10 ngày.
Dây chằng chéo trước và vì sao dễ đứt
Trong khớp gối có hai dây chằng bắt chéo nhau như chữ X. Dây chằng chéo trước giữ cho xương ống chân không trượt ra trước và giúp gối vững khi xoay. Khi lực xoắn quá lớn, như lúc chạy nhanh rồi đổi hướng, dừng gấp, bật nhảy hay tiếp đất với gối duỗi thẳng, dây chằng có thể bị giãn, rách một phần hoặc đứt hẳn.
Nguy cơ tăng dần từ tuổi dậy thì. Nữ vận động viên bị nhiều hơn nam khoảng 2–6 lần trong cùng môn thể thao. Đứt dây chằng chéo trước hay đi kèm rách sụn chêm hoặc tổn thương dây chằng bên trong gối.
Dấu hiệu nhận biết
- Nghe hoặc cảm thấy tiếng bục trong gối lúc bị thương.
- Gối sưng lên trong vài giờ, thường trong vòng 24 giờ.
- Gối lỏng, như muốn khuỵu, nhất là khi xoay người, đổi hướng.
- Đau và khó gập, duỗi gối hết mức.
- Một số bạn ít sưng, ít đau, vẫn đi và chạy được dù dây chằng đã đứt. Vì vậy cảm giác gối lỏng sau chấn thương luôn cần đi khám, kể cả khi đau đã đỡ.
Ngay sau chấn thương
- Ngừng chơi ngay. Không cố chạy tiếp để thử gối.
- Chườm lạnh bằng túi đá bọc khăn, tối đa khoảng 20 phút mỗi lần, cách nhau 2–3 giờ; không đặt đá trực tiếp lên da.
- Hạn chế dồn sức nặng lên chân, dùng nạng nếu cần; kê chân cao khi nằm, ngồi.
- Có thể dùng paracetamol giảm đau theo liều trên vỏ thuốc.
- Không xoa bóp, đắp lá, bôi rượu thuốc hay dầu nóng lên gối đang sưng trong những ngày đầu.
- Đi khám bác sĩ chấn thương chỉnh hình hoặc y học thể thao trong vài ngày; đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu nguy hiểm.
Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào
Bác sĩ hỏi cách bị thương, khám so sánh hai gối, thường cho chụp X-quang để tìm tổn thương xương và chụp cộng hưởng từ (MRI) để xem dây chằng, sụn chêm. Ở học sinh còn đang lớn, X-quang có thể cho thấy dây chằng kéo bong một mảnh xương chỗ bám; tổn thương này cần được phát hiện và điều trị sớm.
Không phải ca nào cũng phải mổ. Rách một phần, hoặc bạn chỉ chơi các môn ít xoay người như bơi, đạp xe, có thể điều trị bằng tập phục hồi chức năng để làm khỏe cơ đùi và lấy lại cảm giác vững gối. Nếu bạn muốn tiếp tục các môn có chạy, xoay, bật nhảy hay va chạm như bóng đá, bóng rổ, hoặc gối hay bị khuỵu, bác sĩ thường khuyên mổ tái tạo dây chằng bằng một đoạn gân của chính mình. Với học sinh chưa hết tuổi lớn, bác sĩ sẽ chọn cách mổ tránh làm tổn thương sụn tăng trưởng, hoặc cân nhắc thời điểm mổ.
Sau mổ cần tập phục hồi chức năng nhiều tháng. Đa số chơi lại thể thao đối kháng sau khoảng 6–12 tháng, khi cơ đùi đủ khỏe, gối vững và bác sĩ đồng ý. Chơi tiếp khi dây chằng đã đứt dễ làm gối khuỵu nhiều lần và rách thêm sụn chêm, sụn khớp, làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp gối sớm.
Phòng ngừa
- Khởi động kỹ trước khi tập và thi đấu bằng các bài tập thần kinh cơ: chạy đổi hướng, bật nhảy và tiếp đất mềm với gối hơi gập, gối không đổ vào trong, tập cơ hông, cơ bụng, cơ đùi sau. Các chương trình này giảm đáng kể nguy cơ đứt dây chằng, nhất là ở nữ.
- Tăng cường độ tập từ từ, nghỉ đủ giữa các buổi, không tập khi đang quá mệt.
- Đi giày phù hợp mặt sân; tránh sân trơn, sân gồ ghề.
- Băng gối hay nẹp gối không chứng minh được tác dụng phòng đứt dây chằng.
- Sau một lần đứt dây chằng, nguy cơ bị lại cao hơn; cần tập phục hồi đủ trước khi chơi lại.
Nếu em đang đọc bài này
Bị chấn thương đúng mùa giải hay trước kỳ thi thể dục rất dễ làm em nản. Hãy nói với huấn luyện viên và thầy cô thể dục ngay khi gối có cảm giác lỏng, đừng cố chơi tiếp vì sợ mất chỗ trong đội. Nghỉ một trận vẫn hơn mất cả mùa.
Thời gian tập phục hồi dài, có lúc em sẽ thấy chán hoặc buồn vì xa bạn bè trong đội. Đó là cảm giác nhiều người gặp. Hãy kể với bố mẹ, thầy cô, hoặc nhờ phòng tư vấn của trường nếu nỗi buồn kéo dài, và giữ liên lạc với đội trong lúc tập.
Chăm sóc con tại nhà
- Những ngày đầu: nghỉ, chườm lạnh tối đa khoảng 20 phút mỗi 2–3 giờ, kê cao chân, hạn chế đi lại.
- Dùng nạng hoặc nẹp gối theo hướng dẫn của bác sĩ cho đến khi tái khám.
- Tập đúng và đủ các bài phục hồi chức năng ở nhà; đi tái khám, tập theo lịch kể cả khi gối đã đỡ đau.
- Không tự chơi lại bóng đá, bóng rổ, cầu lông khi bác sĩ chưa cho phép.
- Báo với nhà trường để con được miễn hoặc điều chỉnh giờ thể dục trong thời gian điều trị.
- Để ý tâm trạng con: chấn thương dài ngày có thể làm con buồn, lo, học sút; hỏi han và động viên con.
Hiểu lầm thường gặp
- Gối hết sưng, đi lại được là dây chằng đã lành.
- Dây chằng chéo trước đứt hẳn thường không tự liền lại. Nhiều bạn hết đau vẫn bị lỏng gối và dễ khuỵu khi xoay người. Cần được khám để biết mức độ.
- Xoa bóp, đắp lá, bôi rượu thuốc giúp gối nhanh khỏi.
- Xoa bóp mạnh vào gối đang sưng có thể làm chảy máu và sưng thêm. Những ngày đầu nên chườm lạnh, nghỉ và đi khám.
- Đứt dây chằng là phải mổ ngay.
- Không phải ai cũng cần mổ, và mổ thường được làm khi gối đã đỡ sưng, cử động lại được. Bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ rách, tuổi, môn thể thao và độ vững của gối.
- Đeo băng gối khi chơi là phòng được đứt dây chằng.
- Băng gối, nẹp gối chưa được chứng minh là phòng đứt dây chằng. Bài khởi động thần kinh cơ đều đặn mới có tác dụng.
Bố mẹ hay hỏi
+Đứt dây chằng đầu gối có tự lành không?
Rách nhẹ một phần có thể ổn định với tập phục hồi, nhưng dây chằng chéo trước đứt hẳn thường không tự liền. Bác sĩ sẽ khám và chụp để quyết định cách điều trị.
+Mổ dây chằng chéo trước bao lâu thì đá bóng lại được?
Thường khoảng 6–12 tháng sau mổ, khi cơ đùi đủ khỏe, gối vững và bác sĩ đồng ý. Quay lại quá sớm làm tăng nguy cơ đứt lại.
+Học sinh đang tuổi lớn có mổ dây chằng được không?
Có. Bác sĩ sẽ chọn cách mổ tránh làm tổn thương sụn tăng trưởng, hoặc cân nhắc thời điểm mổ cho phù hợp với tuổi xương của con.
+Bị chấn thương gối nên chườm nóng hay chườm lạnh?
Những ngày đầu nên chườm lạnh, mỗi lần tối đa khoảng 20 phút, lót khăn giữa đá và da. Không chườm nóng, xoa dầu nóng khi gối đang sưng.
+Vì sao con gái dễ đứt dây chằng hơn?
Sau tuổi dậy thì, khác biệt về sức cơ, cách tiếp đất và cấu trúc gối làm nữ vận động viên dễ bị hơn. Tập khởi động thần kinh cơ đều đặn giúp giảm nguy cơ rõ rệt.
Nguồn tham khảo
- ACL Injuries in Young Athletes — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Anterior Cruciate Ligament (ACL) Injuries — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo)
- Knee pain — NHS (Anh)
- Why ACL (anterior cruciate ligament) surgery is done — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Bong gân khi chơi thể thao
Bong gân là khi dây chằng quanh khớp bị giãn hoặc rách, hay gặp nhất ở cổ chân khi con bị lật chân lúc chạy, nhảy, đá bóng, bóng rổ. Trong 2–3 ngày đầu: cho khớp nghỉ, chườm lạnh 15–20 phút mỗi 2–3 giờ, băng ép vừa phải và kê cao; tránh xoa dầu nóng, rượu thuốc, xoa bóp. Đi khám ngay khi khớp biến dạng, tê lạnh hoặc tím chân tay, đau chói ngay trên xương, hoặc con không tự đi được bốn bước; ở tuổi đang lớn, chấn thương quanh khớp có thể là gãy xương hoặc tổn thương sụn tăng trưởng.
- Trẻ bị gãy xương
Nghi con gãy xương khi sau ngã hay va đập, chỗ đau sưng, bầm, đau chói khi ấn vào một điểm trên xương, hoặc con không chịu cử động, không chịu đứng; con vẫn cử động được cũng chưa loại trừ gãy xương. Giữ yên chi ở đúng tư thế đang có, không nắn, không kéo, nẹp tạm và đưa con đi khám để chụp phim; không cho con ăn uống trên đường đi. Gọi 115 hoặc 113 khi xương lòi ra ngoài da, chi cong vẹo, tay chân tê lạnh hoặc tím tái, hoặc nghi con bị chấn thương cổ, lưng, gãy xương đùi.
- Trẻ đột ngột đi khập khiễng
Trẻ đi khập khiễng thường do một chấn thương nhỏ như bong gân, vết xước, gai đâm, hoặc viêm khớp háng thoáng qua sau cảm cúm, tự hết trong 1–2 tuần. Nhưng khập khiễng không rõ lý do luôn cần được bác sĩ khám. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con sốt hoặc mệt kèm khập khiễng, không chịu dồn sức nặng lên chân, đột ngột đau háng, đùi hay gối, chân biến dạng, hoặc đau bụng dưới dữ dội; đau gối ở trẻ có thể đến từ khớp háng.
- Thể dục cho học sinh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi nên vận động trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức vừa đến mạnh, chủ yếu là các hoạt động làm tim đập nhanh như chạy, bơi, đạp xe, nhảy dây; ít nhất 3 ngày mỗi tuần có hoạt động mạnh và bài tập cho cơ, xương. 60 phút này có thể cộng dồn từ nhiều lần ngắn trong ngày, và giờ thể dục ở trường chỉ là một phần. Con cần dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu ngất, đau ngực, khó thở dữ dội hoặc tim đập loạn khi đang tập.
- Chấn động não khi chơi thể thao
Chấn động não là tổn thương não nhẹ sau một cú va vào đầu hoặc một cú va mạnh làm đầu bị giật mạnh, hay gặp khi đá bóng, bóng rổ, võ, ngã xe đạp. Con có thể đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, lơ đãng, hay quên, dù không hề ngất. Khi nghi ngờ, cho con dừng chơi ngay và không chơi lại trong ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, lơ mơ, đau đầu tăng dần, yếu tê tay chân, hoặc va đầu khi tốc độ cao như tai nạn giao thông. Phần lớn trẻ hồi phục trong khoảng 4 tuần; con đi học lại từng bước, và không chơi thể thao đối kháng ít nhất 3 tuần.
- Trẻ đau chân về đêm
Đau tăng trưởng là kiểu đau mỏi hay nhức ở cả hai chân, xuất hiện buổi tối hoặc ban đêm và hết vào buổi sáng, hay gặp ở trẻ 3–12 tuổi; nó vô hại và tự hết, dù tên gọi vậy nhưng không do xương đang lớn. Xoa bóp nhẹ, chườm ấm và paracetamol theo cân nặng giúp con dễ chịu. Đưa con đi khám khi chỉ đau một chân hoặc một khớp, đau cả buổi sáng, đi khập khiễng, sưng, nổi ban, bầm tím lạ, sốt, mệt hay sụt cân; đi cấp cứu ngay nếu con sốt kèm không chịu đi hoặc không đứng được.
Chủ đề khác