Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Trẻ bị hở van tim: mức nào đáng lo và cần theo dõi thế nào

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Hở van tim là khi một van tim đóng không kín, để một ít máu chảy ngược lại. Ở trẻ khỏe, siêu âm tim hay thấy hở rất nhẹ ở van ba lá hoặc van động mạch phổi; mức này thường là sinh lý, không cần thuốc, không cần kiêng vận động. Hở van đáng kể ở trẻ thường do tật tim bẩm sinh hoặc do thấp tim, và cần bác sĩ tim mạch theo dõi bằng siêu âm định kỳ. Đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, tím môi, ngất, đau ngực kèm tim đập rất nhanh.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở nhanh, phải ngồi dậy mới thở được, hoặc môi, da tím tái.
  • Con ngất, nhất là khi đang chạy nhảy, chơi thể thao.
  • Đau ngực kèm tim đập rất nhanh hoặc không đều, choáng váng, vã mồ hôi.
  • Con đã được chẩn đoán bệnh van tim mà sốt kèm rét run, mệt lả: có thể là nhiễm trùng van tim.
  • Méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân, nói khó, nhìn mờ đột ngột.
  • Trẻ nhỏ li bì, bỏ bú, da tái lạnh, thở rất nhanh.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con mệt nhanh, hụt hơi khi gắng sức, không theo kịp bạn khi chạy chơi.
  • Trẻ nhỏ bú kém, vã mồ hôi khi bú, chậm tăng cân, hay bị viêm phổi.
  • Phù mặt, phù chân, hoặc tim hay đập nhanh, hồi hộp từng cơn.
  • Con đã có bệnh van tim mà sốt kéo dài quá 3 ngày, hoặc sốt nhẹ kèm mệt, sụt cân, đổ mồ hôi đêm nhiều tuần.
  • Vài tuần sau một đợt viêm họng, con sốt lại kèm sưng đau các khớp lớn.
  • Đến hẹn siêu âm tim kiểm tra lại mà chưa đi.

Hở van tim là gì

Tim có bốn van: van hai lá, van ba lá, van động mạch chủ và van động mạch phổi. Các van mở ra cho máu đi qua rồi đóng kín lại để máu không chảy ngược. Khi một van đóng không kín, một phần máu chảy ngược về buồng tim phía trước; đó là hở van. Hở nhiều thì tim phải làm việc vất vả hơn.

Trên phiếu siêu âm tim, mức hở thường được ghi là rất nhẹ, nhẹ, vừa, nặng, hoặc theo số như 1/4, 2/4. Bác sĩ tim mạch đọc mức hở cùng kích thước các buồng tim và chức năng tim để quyết định con cần theo dõi hay điều trị.

Hở van sinh lý ở trẻ khỏe

Máy siêu âm hiện nay rất nhạy, nên ở nhiều trẻ hoàn toàn khỏe vẫn thấy một dòng hở rất nhỏ, hay gặp ở van ba lá và van động mạch phổi. Van có cấu trúc bình thường, tim không to, con không có triệu chứng gì. Mức này thường được gọi là hở van sinh lý.

Hở van sinh lý không cần thuốc, không cần kiêng ăn, không cần hạn chế thể thao. Bác sĩ sẽ cho biết con có cần siêu âm lại hay không. Bố mẹ không cần cho con uống thuốc bổ tim hay đưa con đi siêu âm hết nơi này đến nơi khác chỉ vì dòng chữ hở van trên phiếu.

Hở van đáng kể ở trẻ do đâu

  • Tật tim bẩm sinh: van có cấu trúc bất thường từ trong bụng mẹ, ví dụ van động mạch chủ chỉ có hai lá van, sa van hai lá, hoặc hở van còn lại sau khi mổ sửa tật tim.
  • Thấp tim: phản ứng miễn dịch sau viêm họng do liên cầu khuẩn làm van tim, hay gặp nhất là van hai lá, bị tổn thương lâu dài. Ở Việt Nam đây vẫn là nguyên nhân quan trọng gây bệnh van tim mắc phải ở trẻ lớn và thanh thiếu niên.
  • Nhiễm trùng van tim (viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn), bệnh cơ tim, bệnh Kawasaki.
  • Một số bệnh mô liên kết như hội chứng Marfan: trẻ cao, tay chân và ngón tay dài, có thể kèm lệch thể thủy tinh ở mắt.

Bác sĩ theo dõi và điều trị thế nào

Hở nhẹ mà con không có triệu chứng thường chỉ cần khám và siêu âm tim định kỳ theo hẹn để xem van có nặng lên không. Hở vừa hoặc nặng có thể cần thuốc giúp tim đỡ phải gắng sức, và một số trẻ cần can thiệp sửa van hoặc thay van. Loại thuốc, liều dùng và thời điểm can thiệp do bác sĩ tim mạch quyết định.

Nếu hở van do thấp tim, việc quan trọng nhất là dùng kháng sinh phòng thấp kéo dài đúng lịch bác sĩ dặn, thường là tiêm định kỳ, để tránh thấp tim tái phát làm van hỏng thêm. Không tự dừng khi thấy con khỏe.

Mức vận động, thể thao của con do bác sĩ tim mạch quyết định theo mức độ bệnh. Nhiều trẻ hở nhẹ vẫn học thể dục, chơi thể thao bình thường; trẻ hở nặng có thể phải tránh gắng sức quá mức.

Giữ răng miệng sạch để bảo vệ van tim

Vi khuẩn từ răng lợi bị viêm có thể vào máu và bám vào van tim đã tổn thương, gây nhiễm trùng van tim, một biến chứng nặng. Trẻ có bệnh van tim cần đánh răng hai lần mỗi ngày, khám răng định kỳ, chữa sâu răng sớm, và giữ sạch các vết trầy xước trên da.

Uống kháng sinh trước khi nhổ răng hay làm thủ thuật răng chỉ cần cho một số trẻ có nguy cơ cao nhất, như trẻ đã thay van, từng bị nhiễm trùng van tim, hoặc có một số tật tim bẩm sinh. Hãy hỏi bác sĩ tim mạch con có thuộc nhóm này không, và luôn báo nha sĩ con có bệnh van tim.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ lại tất cả kết quả siêu âm tim, mang theo mỗi lần khám để bác sĩ so sánh.
  • Đưa con đi khám và siêu âm đúng hẹn, kể cả khi con vẫn khỏe.
  • Để ý con có mệt nhanh, hụt hơi, phù, tim đập nhanh không và ghi lại để kể với bác sĩ.
  • Cho con đánh răng sạch hai lần mỗi ngày, khám răng 6 tháng một lần, chữa sâu răng sớm.
  • Khi con viêm họng có sốt, đau họng nhiều, đưa con đi khám để được xét nghiệm liên cầu và điều trị đủ ngày nếu bác sĩ kê kháng sinh.
  • Nếu con đang tiêm phòng thấp, ghi lịch tiêm vào sổ và đặt nhắc trên điện thoại; lỡ một mũi thì liên hệ nơi tiêm ngay để tiêm bù.
  • Không tự cho con uống thuốc bổ tim, thuốc nam hay thực phẩm chức năng khi chưa hỏi bác sĩ tim mạch.

Hiểu lầm thường gặp

Siêu âm thấy hở van là tim con bị bệnh nặng.
Hở rất nhẹ ở van ba lá, van động mạch phổi rất hay gặp ở trẻ khỏe và thường là sinh lý. Mức độ hở và cấu trúc van mới cho biết có đáng lo hay không.
Trẻ hở van tim phải nghỉ thể dục, kiêng chạy nhảy.
Với hở van sinh lý hoặc hở nhẹ, con thường vận động bình thường. Chỉ hạn chế khi bác sĩ tim mạch dặn vì con có bệnh van đáng kể.
Uống thuốc bổ tim thì van sẽ kín lại.
Không có thuốc bổ nào làm van kín lại. Hở van sinh lý không cần thuốc; hở van bệnh lý cần đúng thuốc hoặc can thiệp do bác sĩ tim mạch chỉ định.
Viêm họng là chuyện nhỏ, không liên quan gì đến tim.
Viêm họng do liên cầu không được điều trị đủ có thể dẫn đến thấp tim và tổn thương van tim lâu dài. Đưa con đi khám khi viêm họng có sốt, đau họng nhiều.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ hở van tim 1/4 có sao không?

Hở 1/4 thường là mức nhẹ. Nếu van có cấu trúc bình thường, tim không to và con không có triệu chứng, bác sĩ thường coi là sinh lý và không cần điều trị. Hãy hỏi bác sĩ khi nào cần siêu âm lại.

+Hở van tim ở trẻ có tự khỏi không?

Hở van sinh lý có thể giữ nguyên hoặc không còn thấy khi siêu âm lại, và không ảnh hưởng đến sức khỏe. Hở van do tật van hay do thấp tim thường không tự hết và cần theo dõi lâu dài.

+Trẻ hở van tim có được tiêm phòng không?

Có. Bệnh van tim không phải lý do hoãn tiêm chủng; trẻ có bệnh tim còn được khuyên tiêm đủ để tránh các bệnh nhiễm trùng. Báo bác sĩ khám sàng lọc về bệnh của con.

+Con hở van tim có cần uống kháng sinh trước khi nhổ răng không?

Chỉ một số trẻ có nguy cơ cao nhất mới cần, như trẻ đã thay van hoặc từng bị nhiễm trùng van tim. Bác sĩ tim mạch sẽ cho biết; luôn báo nha sĩ con có bệnh van tim.

+Trẻ hở van tim nên ăn uống thế nào?

Với hở nhẹ, con ăn uống như mọi trẻ khác. Trẻ hở nặng hoặc đã có suy tim có thể được dặn giảm muối; làm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  1. Heart valve disease — NHS (Anh)
  2. Endocarditis — NHS (Anh)
  3. Infective Endocarditis — Hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA)
  4. Rheumatic fever — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Tim con có tiếng thổi

    Tiếng thổi là một âm thanh thêm mà bác sĩ nghe được qua ống nghe, do dòng máu chảy qua tim. Tiếng thổi rất hay gặp ở trẻ và phần lớn là tiếng thổi vô hại (tiếng thổi sinh lý): tim con hoàn toàn bình thường, không cần thuốc, không cần kiêng vận động. Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ là dấu hiệu của bệnh tim, khi đó bác sĩ sẽ cho siêu âm tim. Nếu con có tiếng thổi kèm tím môi, khó thở, bú kém, vã mồ hôi khi bú hay ngất, hãy đưa con đi khám ngay.

  • Thấp tim ở trẻ

    Thấp tim (sốt thấp khớp cấp) là phản ứng miễn dịch xảy ra khoảng 1–5 tuần sau một đợt viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A không được điều trị đủ, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi. Bệnh gây sốt, sưng đau các khớp lớn và có thể làm tổn thương van tim lâu dài. Cách phòng tốt nhất là đưa con đi khám khi viêm họng có sốt mà không ho, và uống kháng sinh đủ ngày theo đơn. Trẻ đã bị thấp tim cần tiêm kháng sinh phòng thấp định kỳ trong nhiều năm, đúng lịch bác sĩ hẹn. Nếu con khó thở, đau ngực, phù hoặc ngất, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị tim bẩm sinh

    Tim bẩm sinh là tim hoặc mạch máu lớn hình thành không bình thường từ trong bụng mẹ, ví dụ một lỗ thông giữa các buồng tim. Nhiều thể nhẹ chỉ cần khám định kỳ, một số lỗ nhỏ tự đóng; thể nặng cần can thiệp hoặc phẫu thuật, có khi ngay sau sinh. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu hay gặp là bú kém, vã mồ hôi khi bú, thở nhanh, chậm tăng cân. Nếu môi, lưỡi hoặc da con đột ngột tím tái hay xám đi, con khó thở, li bì hoặc mềm nhũn, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Sa van hai lá ở tuổi teen

    Sa van hai lá là khi lá van giữa hai buồng tim bên trái phồng ngược lên lúc tim co bóp, thường được phát hiện tình cờ khi bác sĩ nghe thấy tiếng click hoặc tiếng thổi, hoặc khi siêu âm tim. Phần lớn trường hợp vô hại: không cần thuốc, vẫn học, chơi thể thao bình thường, chỉ cần siêu âm kiểm tra lại theo hẹn. Một số ít có hở van nặng dần hoặc rối loạn nhịp tim và cần bác sĩ tim mạch theo dõi sát. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, nhất là khi gắng sức, hoặc đau ngực kèm khó thở, tim đập rất nhanh.

  • Trẻ bị viêm họng

    Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Bệnh Kawasaki

    Bệnh Kawasaki là tình trạng viêm các mạch máu, hay gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. Dấu hiệu chính là sốt cao kéo dài từ 5 ngày trở lên, kèm mắt đỏ không có ghèn, môi đỏ nứt nẻ, lưỡi đỏ như quả dâu, phát ban, bàn tay bàn chân sưng đỏ hoặc nổi hạch ở một bên cổ. Bệnh không lây, nhưng nếu không được điều trị sớm có thể làm tổn thương động mạch vành của tim, nên con sốt từ 5 ngày kèm vài dấu hiệu trên cần đi khám ngay trong ngày. Con li bì, khó thở, da tái lạnh hoặc kêu đau ngực thì đưa đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác