Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ bị viêm họng: khi nào cần kháng sinh và chăm sóc tại nhà

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con khó thở, thở rít, hoặc phải ngồi cúi người về trước mới thở được.
  • Con chảy nước dãi liên tục vì đau quá không nuốt được cả nước bọt.
  • Con không há được miệng, giọng nói lúng búng như ngậm hạt thị.
  • Một bên cổ hoặc dưới hàm sưng to, đau, đỏ.
  • Trong họng có lớp màng trắng xám bám chắc, kèm cổ sưng to, nhất là ở trẻ chưa tiêm đủ vắc xin: có thể là bạch hầu.
  • Con li bì, cổ cứng, hoặc nổi chấm đỏ tím trên da không mất khi ấn cốc thủy tinh.
  • Con không uống được gì, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Sốt từ 38,5°C kèm đau họng nhiều, không ho, không sổ mũi.
  • Hạch ở cổ sưng to, ấn đau, hoặc có mảng trắng, mủ trên amidan.
  • Nổi ban đỏ, sờ ráp như giấy nhám, lưỡi đỏ: có thể là sốt tinh hồng nhiệt.
  • Đau họng quá 4–5 ngày không đỡ, hoặc sốt quá 3 ngày.
  • Có loét, bóng nước trong miệng kèm nốt ở tay chân: nghĩ tới tay chân miệng.
  • Trẻ đã từng bị thấp tim hoặc nhà có người bị thấp tim.

Viêm họng do virus hay do vi khuẩn

Khoảng 7–8 trên 10 ca viêm họng ở trẻ là do virus. Con thường có thêm sổ mũi, ho, khàn tiếng, có khi đỏ mắt. Bệnh tự đỡ sau 5–7 ngày; kháng sinh không giúp gì và có thể gây tiêu chảy, dị ứng.

Viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A ít gặp ở trẻ dưới 3 tuổi, hay gặp ở tuổi đi học. Con thường sốt cao đột ngột, đau họng, nuốt đau, đau đầu, có thể đau bụng hay nôn, nhưng ít ho, ít sổ mũi. Chỉ nhìn họng thì bác sĩ cũng khó phân biệt chắc chắn, nên thường làm xét nghiệm nhanh hoặc cấy dịch họng.

Bạch hầu là một loại viêm họng do vi khuẩn ít gặp nhưng rất nguy hiểm, và những năm gần đây vẫn có các đợt bùng phát ở Việt Nam, chủ yếu ở trẻ chưa tiêm hoặc tiêm chưa đủ mũi. Con sốt nhẹ, đau họng, mệt, trong họng có màng trắng xám dính chặt, cổ có thể sưng to. Vắc xin bạch hầu nằm trong mũi tiêm 5 trong 1 hoặc 6 trong 1 lúc 2, 3, 4 tháng tuổi và các mũi nhắc lại theo lịch; xem lại sổ tiêm chủng để chắc con đã tiêm đủ.

Vì sao viêm họng do liên cầu cần điều trị đủ

Nếu không được điều trị đúng, liên cầu khuẩn nhóm A có thể dẫn tới thấp tim và viêm cầu thận sau vài tuần. Thấp tim có thể để lại tổn thương van tim lâu dài.

Khi bác sĩ kê kháng sinh, cho con uống đủ số ngày được dặn, kể cả khi con đã hết sốt sau 1–2 ngày. Liều và loại thuốc do bác sĩ quyết định. Sau 24 giờ dùng kháng sinh con thường không còn lây và có thể đi học lại nếu đã hết sốt.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi về sốt, ho, sổ mũi, xem họng, amidan, sờ hạch cổ, xem da có ban không. Nếu nghĩ tới liên cầu, bác sĩ quệt nhẹ que bông ở họng để làm xét nghiệm nhanh, có kết quả sau ít phút.

Nếu là virus, bác sĩ hướng dẫn chăm sóc tại nhà và dùng thuốc giảm đau. Viêm họng tái đi tái lại nhiều lần trong năm, ngủ ngáy, ngừng thở khi ngủ là lý do để khám chuyên khoa tai mũi họng, bàn về amidan.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giảm đau, hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách 4–6 giờ. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và khi chắc chắn không phải sốt xuất huyết.
  • Cho con uống nhiều nước, nước ấm hoặc mát tùy con thích. Đồ ăn mềm, nguội bớt: cháo, súp, sữa chua, sinh tố.
  • Trẻ lớn đã biết súc họng rồi nhổ ra hết, không nuốt, có thể súc bằng nước muối ấm pha loãng vài lần một ngày. Trẻ nhỏ thì không nên súc.
  • Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng một thìa cà phê mật ong pha nước ấm để dịu họng. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Trẻ lớn có thể ngậm kẹo ngậm dịu họng. Không cho trẻ dưới 6 tuổi ngậm kẹo cứng, viên ngậm vì dễ hóc.
  • Cho con nghỉ học khi còn sốt; dùng riêng cốc, thìa, rửa tay thường xuyên.

Hiểu lầm thường gặp

Ăn kem, uống nước đá là bị viêm họng.
Viêm họng do virus và vi khuẩn lây qua tiếp xúc. Đồ lạnh không gây bệnh, và khi con đang đau họng, một chút kem hay nước mát còn giúp con dễ nuốt hơn.
Họng đỏ là phải uống kháng sinh ngay.
Phần lớn họng đỏ là do virus. Kháng sinh chỉ cần khi bác sĩ xác định do vi khuẩn, thường bằng xét nghiệm.
Hết sốt rồi thì ngừng kháng sinh cho đỡ hại.
Với viêm họng do liên cầu, ngừng thuốc sớm làm vi khuẩn chưa sạch hẳn và tăng nguy cơ thấp tim. Uống đủ số ngày bác sĩ dặn.
Chanh đào ngâm mật ong chữa khỏi viêm họng.
Với trẻ từ 1 tuổi, chanh đào mật ong pha ấm có thể làm dịu họng, giúp con dễ chịu. Nó không thay được việc đi khám khi con sốt cao, đau họng nhiều mà không ho.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ viêm họng bao lâu thì khỏi?

Viêm họng do virus thường đỡ sau 5–7 ngày. Viêm họng do liên cầu được điều trị thì thường hết sốt sau 1–2 ngày dùng kháng sinh.

+Viêm họng có lây không?

Có, lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tay, đồ dùng chung. Rửa tay, che miệng khi ho và cho con nghỉ học khi sốt giúp hạn chế lây cho anh chị em và bạn cùng lớp.

+Trẻ viêm họng nên ăn gì?

Đồ mềm, dễ nuốt, không quá nóng: cháo, súp, cơm nát, trứng, sữa chua, hoa quả mềm. Không ép con ăn khi đau; uống đủ nước quan trọng hơn ăn đủ bữa trong vài ngày đầu.

+Con hay bị viêm họng có nên cắt amidan không?

Phần lớn trẻ bớt viêm họng khi lớn hơn. Bác sĩ tai mũi họng mới cân nhắc cắt amidan khi con bị viêm rất nhiều lần trong năm, có áp xe, hoặc ngừng thở khi ngủ do amidan to.

+Viêm họng có cần xét nghiệm không?

Với trẻ từ 3 tuổi có sốt, đau họng mà không ho, không sổ mũi, bác sĩ thường làm xét nghiệm nhanh tìm liên cầu để biết có cần kháng sinh hay không.

Nguồn tham khảo

  1. Sore throat — NHS (Anh)
  2. When is a Sore Throat a More Serious Infection? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Group A Streptococcal (Group A Strep) Infections — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh và lịch tiêm chủng trong Tiêm chủng mở rộng — Bộ Y tế

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm amidan ở trẻ

    Phần lớn viêm amidan ở trẻ do virus, thường kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh, kể cả khi amidan có chấm mủ trắng. Khi con sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau, nhất là trẻ từ 5 tuổi, bác sĩ sẽ xét nghiệm tìm liên cầu khuẩn và nếu dương tính thì cho kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Cắt amidan chỉ cân nhắc khi con viêm rất nhiều đợt mỗi năm hoặc amidan to gây ngừng thở khi ngủ. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.

  • Con bị sốt

    Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Tay chân miệng

    Tay chân miệng do virus đường ruột gây ra, hay gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, với sốt, loét miệng và phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, gối. Phần lớn trẻ tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng một số trẻ chuyển nặng rất nhanh, thường trong 3–5 ngày đầu. Đưa con đi viện ngay nếu con giật mình chới với, sốt cao từ 39°C khó hạ hoặc sốt quá 2 ngày, nôn nhiều, li bì, quấy khóc liên tục, đi loạng choạng, run chân tay hay thở bất thường.

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

Chủ đề khác