Thần kinh, xương khớp

Trẻ bị động kinh: dấu hiệu, sơ cứu cơn giật và cách sống cùng bệnh

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây. Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn nhờ uống thuốc đều theo đơn, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Khi con lên cơn: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút (hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã dặn), con không tỉnh lại giữa các cơn, khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Cơn co giật kéo dài quá 5 phút, hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã ghi trong kế hoạch xử trí của con.
  • Cơn này vừa dứt đã sang cơn khác mà con chưa tỉnh lại giữa hai cơn.
  • Con khó thở, môi hoặc mặt tím tái trong hay sau cơn.
  • Sau cơn, con không tỉnh dần như mọi lần, hoặc bị yếu, không cử động được một tay hay một chân.
  • Con bị thương khi ngã trong cơn, nhất là va đầu, hoặc lên cơn khi đang ở dưới nước.
  • Con co giật lần đầu tiên, dù cơn đã tự dừng: đưa con đi cấp cứu ngay.
  • Con có từ 3 cơn trở lên trong 24 giờ.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Bố mẹ nghi con có cơn động kinh (giật, ngã đột ngột, ngẩn người lặp lại) nhưng chưa từng được khám.
  • Con đang uống thuốc mà cơn xuất hiện lại, dày hơn, hoặc khác hẳn mọi lần.
  • Con quên thuốc, nôn thuốc, hoặc nhà sắp hết thuốc.
  • Con buồn ngủ cả ngày, nổi ban, đổi tính hoặc học sút sau khi bắt đầu hay đổi thuốc.
  • Con buồn bã, lo lắng, ngại đi học, bị bạn trêu vì bệnh.

Động kinh là gì

Não làm việc nhờ những tín hiệu điện rất nhỏ. Khi những tín hiệu này bất ngờ phóng ra quá mức, con lên một cơn co giật. Động kinh là khi con có cơn lặp lại mà không do sốt hay một bệnh cấp tính khác gây ra. Bác sĩ thường chẩn đoán động kinh khi con có từ 2 cơn trở lên, hoặc khi các xét nghiệm cho thấy con dễ có cơn tiếp theo.

Một cơn co giật chưa chắc là động kinh. Sốt co giật ở trẻ nhỏ, hạ đường huyết, chấn thương đầu, ngộ độc cũng có thể gây co giật. Nhiều trường hợp động kinh liên quan đến gen di truyền, một số do tổn thương não sau chấn thương, nhiễm trùng não, và có nhiều trẻ không tìm được nguyên nhân.

Cơn động kinh trông như thế nào

  • Cơn co cứng co giật: con mất ý thức, có thể ngã, người cứng lại rồi giật cả tay chân, có khi sùi bọt mép, tiểu ra quần. Đây là dạng bố mẹ dễ nhận ra nhất.
  • Cơn vắng ý thức: con đứng hình, nhìn chằm chằm vài giây rồi làm tiếp như không có chuyện gì, có khi lặp lại nhiều lần mỗi ngày.
  • Cơn mất trương lực hoặc co cứng: con đột ngột mềm người hoặc cứng người và ngã, rồi tỉnh lại nhanh.
  • Cơn giật cơ: tay hay vai giật mạnh một cái rất nhanh, hay gặp lúc mới ngủ dậy.
  • Cơn cục bộ: con thấy mùi lạ, tê, nhìn thấy điều lạ, bỗng sợ hãi, hoặc làm những động tác lặp lại như nhai, mân mê quần áo mà không biết mình đang làm gì.
  • Phần lớn cơn kéo dài vài giây đến vài phút và tự dừng.

Sơ cứu khi con đang lên cơn

  • Giữ bình tĩnh, nhìn đồng hồ để biết cơn kéo dài bao lâu.
  • Đặt con nằm ở chỗ an toàn, dẹp vật cứng, vật sắc xung quanh, kê vật mềm dưới đầu con. Chỉ di chuyển con khi con đang ở chỗ nguy hiểm như mép cầu thang, gần lửa, lòng đường.
  • Khi cơn giật dịu bớt, đặt con nằm nghiêng để nước bọt chảy ra ngoài. Nới lỏng quần áo ở cổ.
  • Không cho bất cứ thứ gì vào miệng con: không thìa, đũa, ngón tay, khăn, thuốc hay nước. Con không nuốt được lưỡi.
  • Không ghì chặt tay chân, không bấm nhân trung, không vắt chanh, không đổ nước lên người con.
  • Nhờ người khác quay video cơn bằng điện thoại để bác sĩ xem.
  • Nếu bác sĩ đã kê thuốc cắt cơn và hướng dẫn cả nhà, dùng đúng như kế hoạch đã dặn. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại.
  • Ở bên con cho đến khi con tỉnh hẳn. Chỉ cho uống nước khi con đã tỉnh táo và nuốt được.

Bác sĩ chẩn đoán và điều trị thế nào

Bác sĩ chuyên khoa thần kinh nhi sẽ hỏi rất kỹ chuyện xảy ra trước, trong và sau cơn. Người đã nhìn thấy cơn nên đi cùng, và đoạn video quay cơn giúp ích rất nhiều. Con có thể được đo điện não (EEG), chụp cộng hưởng từ (MRI) não, làm điện tim, xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm gen.

Điều trị chính là thuốc chống động kinh uống hằng ngày để phòng cơn. Bác sĩ chọn thuốc theo loại cơn, tuổi và sức khỏe của con, có khi phải thử vài loại mới tìm được thuốc hợp. Thuốc chỉ có tác dụng khi được uống đều, đúng giờ; không tự giảm liều, tự ngừng hay tự đổi thuốc, vì ngừng đột ngột có thể làm cơn quay lại nặng hơn.

Khi con không có cơn trong một thời gian dài, thường khoảng 2 năm, bác sĩ có thể cân nhắc giảm thuốc dần. Với số ít trẻ uống thuốc không đỡ, bác sĩ có thể bàn đến chế độ ăn đặc biệt, phẫu thuật hoặc thiết bị kích thích thần kinh.

Sống cùng động kinh ở nhà và ở trường

Phần lớn trẻ động kinh đi học, chơi thể thao và sống bình thường. Những thứ hay làm cơn dễ xảy ra là thiếu ngủ, căng thẳng, quên thuốc, ốm sốt, và với một số ít trẻ là ánh sáng nhấp nháy. Mùa thi, con thức khuya ôn bài là lúc bố mẹ cần để ý nhất.

Báo cho giáo viên chủ nhiệm, người trông trẻ và ông bà biết con bị động kinh và cách sơ cứu. Con nên tắm vòi sen thay vì ngâm bồn, không khóa trái cửa phòng tắm, chỉ bơi khi có người lớn biết bơi trông sát bên, đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp. Việc lái xe máy khi lớn lên cần hỏi bác sĩ.

Nếu em đang đọc bài này

Bị động kinh không làm em kém cỏi hơn bạn bè. Uống thuốc đúng giờ, ngủ đủ và nói với một người bạn thân, thầy cô cách giúp khi em lên cơn sẽ giúp em yên tâm hơn ở trường.

Nếu em thấy buồn, ngại đi học vì bệnh, hãy kể với bố mẹ hoặc bác sĩ. Lo âu và buồn chán hay gặp hơn ở người bị động kinh, và đây là chuyện được giúp được.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con uống thuốc đúng giờ mỗi ngày; dùng hộp chia thuốc hoặc đặt chuông nhắc trên điện thoại. Hỏi bác sĩ trước cách xử trí khi con quên hay nôn mất một liều.
  • Giữ giờ ngủ đều, đủ giấc, kể cả mùa thi và ngày nghỉ.
  • Ghi nhật ký cơn: ngày giờ, cơn thế nào, kéo dài bao lâu, có gì xảy ra trước đó (thiếu ngủ, ốm, quên thuốc).
  • Xin bác sĩ một kế hoạch xử trí cơn bằng văn bản và đưa cho nhà trường, người trông trẻ.
  • Mang theo thẻ hoặc vòng ghi con bị động kinh và số điện thoại của bố mẹ.
  • Lưu số 115 hoặc 113 ở chỗ dễ thấy; cả nhà cùng tập cách đặt con nằm nghiêng.
  • Không tự cho con uống thuốc nam, thuốc bắc hay ngừng thuốc tây khi chưa hỏi bác sĩ đang điều trị.

Hiểu lầm thường gặp

Phải nhét đũa, thìa vào miệng để con không cắn lưỡi.
Con không nuốt được lưỡi khi lên cơn. Nhét vật vào miệng có thể làm gãy răng, rách miệng, sặc, và người lớn có thể bị cắn đứt tay. Chỉ cần để con nằm nghiêng ở chỗ an toàn.
Động kinh là bệnh tâm thần, hoặc bị "ma làm", phải đi cúng.
Động kinh là bệnh của não, có thuốc điều trị hiệu quả. Đi cúng hay chữa mẹo làm chậm việc con được khám và điều trị đúng.
Động kinh lây, cho con chơi với bạn bị động kinh sẽ bị lây.
Động kinh không lây qua tiếp xúc, ăn uống chung hay chạm vào nước bọt khi lên cơn.
Con hết cơn mấy tháng rồi thì tự ngừng thuốc được.
Hết cơn là vì thuốc đang có tác dụng. Tự ngừng có thể làm cơn quay lại, kể cả cơn kéo dài nguy hiểm. Chỉ bác sĩ quyết định giảm hay ngừng thuốc.
Trẻ động kinh thì kém thông minh, không nên cho đi học.
Phần lớn trẻ động kinh học bình thường. Nếu con học khó, bác sĩ và nhà trường sẽ tìm nguyên nhân, có khi do thuốc, do cơn chưa kiểm soát hoặc do một khó khăn học tập đi kèm.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ bị động kinh có chữa khỏi được không?

Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn bằng thuốc, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Một số trẻ cần điều trị lâu dài hơn. Bác sĩ sẽ cho biết con thuộc nhóm nào sau khi theo dõi.

+Trẻ động kinh phải uống thuốc bao lâu?

Thường ít nhất vài năm. Khi con không có cơn khoảng 2 năm, bác sĩ có thể cân nhắc giảm thuốc dần. Không tự ngừng thuốc.

+Trẻ bị động kinh có được chơi thể thao, đi bơi không?

Phần lớn môn thể thao đều chơi được. Đi bơi thì cần có người lớn biết bơi ở sát bên, và đội mũ bảo hiểm khi đi xe đạp. Hỏi bác sĩ với những môn ở trên cao hay dưới nước sâu.

+Con lên cơn ở trường thì cô giáo cần làm gì?

Giống bố mẹ: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, bấm giờ, gọi 115 hoặc 113 nếu quá 5 phút và báo cho gia đình. Đưa nhà trường bản kế hoạch xử trí bác sĩ viết cho con.

+Động kinh có di truyền không?

Nhiều thể động kinh có liên quan đến gen, nên trong nhà có người bị thì con có nguy cơ cao hơn một chút. Phần lớn con của người bị động kinh không bị bệnh.

Nguồn tham khảo

  1. Epilepsy — NHS (Anh)
  2. Epilepsy in Children and Teens: Diagnosis & Treatment — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Seizures — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ hay ngẩn người, đứng hình

    Nếu con hay đứng hình, mắt nhìn chằm chằm vài giây (thường dưới 15 giây), gọi không nghe rồi lại làm tiếp như không có gì, và lặp lại nhiều lần mỗi ngày, đó có thể là cơn động kinh vắng ý thức. Dạng này hay gặp ở trẻ 4–12 tuổi và rất dễ bị nhầm là mơ màng, lơ đãng hay không chịu tập trung. Nên đưa con đi khám chuyên khoa thần kinh nhi sớm để được đo điện não; bệnh điều trị được bằng thuốc. Gọi 115 hoặc 113 nếu con co giật cả người quá 5 phút, hoặc lơ mơ, không tỉnh lại kéo dài.

  • Co giật không sốt

    Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng. Trong lúc con giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ tay chân và bấm giờ. Nguyên nhân có thể là động kinh, hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu, ngộ độc, hoặc nhiễm trùng não. Ở trẻ dưới 1 tuổi, những cơn gập người hay gật đầu lặp lại thành chuỗi cũng là cấp cứu.

  • Sốt co giật

    Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.

  • Động kinh nhạy cảm ánh sáng

    Động kinh nhạy cảm ánh sáng là khi cơn co giật bị khởi phát bởi ánh sáng nhấp nháy hoặc hình kẻ sọc tương phản mạnh, như cảnh chớp sáng trong game, video, đèn sân khấu. Dạng này ít gặp, chỉ khoảng 5 trong 100 người bị động kinh, và hay bắt đầu ở tuổi đi học, tuổi teen. Màn hình không gây ra bệnh động kinh ở trẻ bình thường. Khi con co giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, bấm giờ, và gọi 115 hoặc 113 nếu đây là lần đầu, cơn kéo dài quá 5 phút, hoặc con khó thở, không tỉnh lại.

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ ngã đập đầu

    Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.

Chủ đề khác