Trẻ co giật không sốt: sơ cứu, nguyên nhân và khi nào gọi 115 hoặc 113
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng. Trong lúc con giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ tay chân và bấm giờ. Nguyên nhân có thể là động kinh, hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu, ngộ độc, hoặc nhiễm trùng não. Ở trẻ dưới 1 tuổi, những cơn gập người hay gật đầu lặp lại thành chuỗi cũng là cấp cứu.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Lần đầu con co giật khi không sốt: gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cơ sở y tế ngay sau khi cơn dừng.
- Cơn giật kéo dài quá 5 phút, hoặc cơn này vừa dứt đã sang cơn khác mà con chưa tỉnh.
- Con khó thở, môi hoặc mặt tím tái, hoặc sau cơn con không tỉnh lại.
- Con co giật sau khi ngã, va đập đầu, hoặc sau khi có thể đã uống phải thuốc, hóa chất trong nhà.
- Trẻ dưới 1 tuổi có những cơn gập người, co hai tay hai chân, gật đầu lặp lại thành chuỗi, nhất là lúc mới ngủ dậy.
- Con co giật kèm nôn nhiều, đau đầu dữ dội, li bì, hoặc thóp phồng ở trẻ nhỏ.
- Trẻ sơ sinh co giật, hoặc có những cử động lạ lặp lại như mắt nhìn lệch một bên, chép miệng, đạp xe liên tục, kèm bỏ bú.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Bố mẹ thấy những cử động lạ lặp lại mà không chắc có phải co giật không: quay video và đưa con đi khám trong ngày.
- Trẻ dưới 1 tuổi bỗng mất những kỹ năng đã biết như lẫy, ngồi, bập bẹ, hay ít cười hơn hẳn.
- Con hay đứng hình vài giây, gọi không biết, lặp lại nhiều lần.
- Con ngất khi đang chơi thể thao, khi giật mình hoặc khi không rõ lý do.
- Con đã được chẩn đoán động kinh mà cơn xuất hiện lại, dày hơn hoặc khác mọi lần.
Sơ cứu khi con đang co giật
- Giữ bình tĩnh, nhìn đồng hồ để biết cơn kéo dài bao lâu.
- Đặt con nằm trên mặt phẳng, chỗ an toàn, dẹp các vật cứng hay sắc xung quanh. Nếu con đang trên giường cao, nhẹ nhàng đặt con xuống sàn.
- Đặt con nằm nghiêng sang một bên để nước bọt hoặc chất nôn chảy ra ngoài. Nới lỏng quần áo ở cổ.
- Không cho bất cứ thứ gì vào miệng con: không thìa, đũa, ngón tay, khăn, thuốc hay nước. Trẻ không nuốt được lưỡi.
- Không ghì chặt tay chân, không bấm nhân trung, không cạo gió, không đổ nước lên người con.
- Nhờ người khác quay video cơn giật bằng điện thoại để bác sĩ xem.
- Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu đây là lần đầu, cơn quá 5 phút, hoặc con khó thở, tím tái. Ở bên con cho đến khi con tỉnh hẳn; chỉ cho uống khi con đã tỉnh và nuốt được.
Vì sao trẻ co giật khi không sốt
Co giật xảy ra khi tín hiệu điện trong não phóng ra bất thường. Khi con không sốt, bác sĩ sẽ tìm những nguyên nhân như động kinh, đường huyết quá thấp, muối natri hay canxi trong máu bất thường, chấn thương đầu, ngộ độc thuốc hoặc hóa chất, bệnh chuyển hóa bẩm sinh, hoặc nhiễm trùng não (có khi lúc đầu chưa sốt). Có những trường hợp không tìm được nguyên nhân.
Một cơn co giật chưa chắc là động kinh. Bác sĩ thường chỉ chẩn đoán động kinh khi con có từ 2 cơn trở lên không do một bệnh cấp tính gây ra, hoặc khi xét nghiệm cho thấy con dễ có cơn tiếp.
Co giật ở trẻ dưới 1 tuổi
Ở trẻ nhỏ, cơn co giật nhiều khi rất kín đáo: mắt nhìn lệch hay trợn lên, chép miệng, mút liên tục, tay chân đạp như đạp xe, hoặc người cứng lại vài giây. Bố mẹ thấy con có những cử động lặp lại khác thường thì nên quay video và đưa con đi khám.
Một dạng cần biết là co thắt ở trẻ nhũ nhi (hội chứng West): thường bắt đầu từ 2 đến 12 tháng tuổi, con đột ngột gập người, co hai tay hai chân hoặc gật đầu trong một hai giây, lặp lại thành chuỗi, hay gặp ngay sau khi ngủ dậy. Con có thể mất dần những kỹ năng đã biết. Đây là cấp cứu: điều trị càng sớm, con càng có cơ hội phát triển tốt hơn.
Những điều dễ nhầm với co giật
- Trẻ sơ sinh giật mình, vung tay khi có tiếng động hay khi bị đặt xuống: đây là phản xạ bình thường.
- Trẻ sơ sinh run tay chân khi khóc hay khi đói: run thường dừng khi bố mẹ nhẹ nhàng giữ tay chân con hoặc cho con bú; cơn co giật thì không dừng như vậy.
- Giật mình một hai cái khi đang chìm vào giấc ngủ: hay gặp và thường vô hại.
- Cơn nín thở khi khóc: trẻ khóc dữ rồi nín thở, tím tái, có khi ngất và giật nhẹ vài giây rồi tự thở lại.
- Ngất: con choáng, tái mặt rồi ngã, có thể giật vài cái, tỉnh lại nhanh khi nằm xuống.
- Nếu không chắc, hãy quay video và đi khám. Bác sĩ phân biệt được nhờ đoạn phim và lời kể.
Bác sĩ sẽ làm gì
Ở cơ sở cấp cứu, bác sĩ khám con, đo đường huyết và có thể xét nghiệm máu, nước tiểu để tìm nguyên nhân cần chữa ngay. Tùy từng trẻ, con có thể được đo điện não (EEG), chụp não (CT hoặc MRI), chọc dịch não tủy nếu nghi nhiễm trùng, hoặc làm điện tim.
Sau đó con thường được hẹn khám chuyên khoa thần kinh nhi. Thuốc chống động kinh, nếu cần, do bác sĩ quyết định và hướng dẫn; bố mẹ không tự mua thuốc an thần hay thuốc chống co giật cho con.
Chăm sóc con tại nhà
- Sau cơn đầu tiên, ghi lại ngay: giờ bắt đầu, con đang làm gì, cơn trông thế nào, kéo dài bao lâu, sau cơn con ra sao.
- Giữ đoạn video cơn giật để đưa bác sĩ xem.
- Cất kỹ thuốc men, hóa chất tẩy rửa, thuốc diệt chuột, dầu gió ngoài tầm với của trẻ.
- Cho trẻ nhỏ ăn bú đều bữa; trẻ bỏ bú, li bì cần được đưa đi khám.
- Cả nhà, người trông trẻ và cô giáo đều nên biết cách đặt con nằm nghiêng và khi nào gọi 115 hoặc 113.
- Nếu con đã được kê thuốc, cho uống đúng giờ và không tự ngừng.
Hiểu lầm thường gặp
- Con co giật là bị "kinh phong", phải vắt chanh, bấm nhân trung, cạo gió.
- Những cách này không làm cơn dừng lại mà còn có thể làm con sặc hay trầy xước. Hãy đặt con nằm nghiêng, bấm giờ và gọi 115 hoặc 113 khi cần.
- Phải nhét đũa hay khăn vào miệng để con không cắn lưỡi.
- Trẻ không nuốt được lưỡi khi co giật. Nhét vật vào miệng mới dễ gây gãy răng, rách miệng hoặc sặc.
- Cơn đã tự hết, con chơi bình thường rồi thì không cần đi khám.
- Lần đầu con co giật khi không sốt luôn cần được khám ngay, để tìm những nguyên nhân cần chữa sớm như hạ đường huyết, ngộ độc hay chấn thương đầu.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ co giật không sốt có phải động kinh không?
Chưa chắc. Một cơn có thể do hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu hay ngộ độc. Bác sĩ thường chỉ chẩn đoán động kinh khi con có từ 2 cơn trở lên mà không do bệnh cấp tính.
+Trẻ sơ sinh hay giật mình có phải co giật không?
Phần lớn là phản xạ giật mình bình thường. Nếu con có cử động lặp lại khác thường, không dừng khi bố mẹ giữ nhẹ, kèm mắt nhìn lệch, bỏ bú hay li bì, hãy đưa con đi khám ngay.
+Co giật bao lâu thì nguy hiểm?
Cơn quá 5 phút cần gọi 115 hoặc 113 ngay. Nhưng với cơn đầu tiên, dù ngắn, con vẫn cần được đưa đi khám ngay.
+Con co giật có ảnh hưởng đến não không?
Phần lớn cơn ngắn tự dừng không để lại tổn thương lâu dài. Cơn kéo dài nhiều phút mới cần được cắt sớm, vì vậy bấm giờ và gọi cấp cứu khi quá 5 phút là rất quan trọng.
+Có nên quay video khi con co giật không?
Có, nếu có người khác lo việc giữ con an toàn. Đoạn video giúp bác sĩ biết đó là co giật hay một cơn khác, và là dạng co giật nào.
Nguồn tham khảo
- Seizures — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
- Epilepsy — NHS (Anh)
- Infantile Spasms: What Parents Need to Know — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Epilepsy in Children and Teens: Diagnosis & Treatment — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị động kinh
Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây. Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn nhờ uống thuốc đều theo đơn, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Khi con lên cơn: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút (hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã dặn), con không tỉnh lại giữa các cơn, khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.
- Sốt co giật
Sốt co giật hay gặp ở trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi, thường xảy ra trong ngày đầu của cơn sốt và phần lớn tự dừng trong vòng 1–2 phút. Khi con co giật, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không giữ chặt tay chân, và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn giật kéo dài quá 5 phút, con khó thở, tím tái, hoặc không tỉnh lại sau cơn. Lần đầu con bị sốt co giật luôn cần đưa đi khám ngay để bác sĩ tìm nguyên nhân gây sốt.
- Trẻ khóc đến tím tái, ngưng thở
Trẻ khóc dữ rồi nín lặng, mặt tím tái hoặc tái nhợt, có khi ngất và giật nhẹ vài giây, thường là cơn nín thở: hay bắt đầu trước 2 tuổi, con tự thở lại trong vòng 1 phút, và phần lớn trẻ hết cơn khi lên khoảng 6 tuổi, không gây hại lâu dài. Trong cơn, đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không lắc, không cho gì vào miệng. Lần đầu con bị cần đưa đi khám để bác sĩ kiểm tra tim và loại trừ động kinh. Gọi 115 hoặc 113 nếu con không tự thở lại ngay, môi vẫn tím, khó thở sau cơn, hoặc co giật hơn 1 phút.
- Trẻ hay ngẩn người, đứng hình
Nếu con hay đứng hình, mắt nhìn chằm chằm vài giây (thường dưới 15 giây), gọi không nghe rồi lại làm tiếp như không có gì, và lặp lại nhiều lần mỗi ngày, đó có thể là cơn động kinh vắng ý thức. Dạng này hay gặp ở trẻ 4–12 tuổi và rất dễ bị nhầm là mơ màng, lơ đãng hay không chịu tập trung. Nên đưa con đi khám chuyên khoa thần kinh nhi sớm để được đo điện não; bệnh điều trị được bằng thuốc. Gọi 115 hoặc 113 nếu con co giật cả người quá 5 phút, hoặc lơ mơ, không tỉnh lại kéo dài.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.
- Trẻ uống nhầm thuốc, hóa chất
Khi nghi con uống nhầm thuốc hay hóa chất, lấy phần còn lại ra khỏi miệng con, giữ lại chai lọ, vỏ thuốc và đưa con đến cấp cứu ngay hoặc gọi 115 hoặc 113, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, vì nhiều chất gây hại sau vài giờ. Không gây nôn, không cho uống sữa, nước chanh, giấm hay dầu ăn để giải độc. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, co giật, li bì, hoặc đã nuốt chất tẩy rửa, xăng dầu, thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, pin cúc áo.
Chủ đề khác