Thần kinh, xương khớp

Trẻ hay ngẩn người, đứng hình vài giây: có phải động kinh vắng ý thức

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Nếu con hay đứng hình, mắt nhìn chằm chằm vài giây (thường dưới 15 giây), gọi không nghe rồi lại làm tiếp như không có gì, và lặp lại nhiều lần mỗi ngày, đó có thể là cơn động kinh vắng ý thức. Dạng này hay gặp ở trẻ 4–12 tuổi và rất dễ bị nhầm là mơ màng, lơ đãng hay không chịu tập trung. Nên đưa con đi khám chuyên khoa thần kinh nhi sớm để được đo điện não; bệnh điều trị được bằng thuốc. Gọi 115 hoặc 113 nếu con co giật cả người quá 5 phút, hoặc lơ mơ, không tỉnh lại kéo dài.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con co giật cả người, cứng người hoặc giật tay chân quá 5 phút.
  • Con lơ mơ, ngơ ngác kéo dài nhiều phút liền, gọi không đáp, không tỉnh lại như sau những cơn ngắn thường ngày.
  • Con khó thở, tím tái, hoặc bị thương khi ngã.
  • Con lên cơn khi đang bơi, đang ở dưới nước.
  • Lần đầu con có cơn co giật cả người: đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã dừng.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con hay đứng hình, nhìn trân trân vài giây, gọi hay chạm vào cũng không phản ứng, lặp lại nhiều lần.
  • Thầy cô kể con hay "bỏ lỡ" lời giảng, đang nói thì ngừng giữa câu rồi nói tiếp, chép bài bị sót chữ.
  • Trong lúc đứng hình, mắt con chớp nhanh, môi chép chép, tay mân mê quần áo.
  • Con học sút, bị cho là lười hay mất tập trung mà bố mẹ không rõ lý do.
  • Con đang uống thuốc mà cơn vẫn còn, hoặc con buồn ngủ, đổi tính sau khi dùng thuốc.

Cơn vắng ý thức là gì

Cơn vắng ý thức (người ta còn gọi là cơn vắng, hay động kinh cơn nhỏ) là một dạng cơn động kinh: não ngừng tiếp nhận xung quanh trong vài giây. Con không ngã, không giật cả người, chỉ đứng yên, mắt nhìn vô định. Hết cơn, con tỉnh táo ngay, làm tiếp việc đang dở, và thường không biết mình vừa bị.

Cơn rất ngắn, phần lớn dưới 15 giây, nhưng có thể lặp lại rất nhiều lần trong ngày. Vì cơn kín đáo, nhiều trẻ bị hàng tuần, hàng tháng trước khi ai đó nhận ra. Những khó khăn ở trường không giải thích được đôi khi là dấu hiệu đầu tiên.

Phân biệt với mơ màng, lơ đãng

  • Trẻ mơ màng thường dừng lại khi được gọi tên, vỗ vai; trẻ đang trong cơn vắng thì không phản ứng cho đến khi cơn qua.
  • Mơ màng hay xảy ra khi con chán, mệt, ngồi lâu một chỗ; cơn vắng có thể đến bất cứ lúc nào, kể cả khi con đang nói chuyện, đang ăn hay đang chơi.
  • Cơn vắng bắt đầu và kết thúc đột ngột, có khi kèm chớp mắt nhanh, chép miệng, mân mê tay.
  • Sau cơn vắng, con không nhớ những gì vừa xảy ra trong mấy giây đó.
  • Bố mẹ có thể quay video lúc con đứng hình và ghi lại mỗi ngày con bị mấy lần để bác sĩ xem.

Bác sĩ chẩn đoán thế nào

Bác sĩ chuyên khoa thần kinh sẽ hỏi chuyện, khám thần kinh và cho con đo điện não (EEG). Trong lúc đo, bác sĩ có thể bảo con thở nhanh và sâu một lúc, vì thở nhanh hay làm cơn vắng xuất hiện, giúp nhìn rõ trên điện não đồ. Một số trẻ cần xét nghiệm máu hoặc chụp não để tìm nguyên nhân khác.

Bác sĩ cũng xem con có những dạng cơn khác đi kèm không, như giật cơ hay co giật cả người, vì điều này ảnh hưởng đến việc chọn thuốc.

Điều trị và theo dõi

Cơn vắng ý thức được điều trị bằng thuốc chống động kinh do bác sĩ kê; bố mẹ không tự mua thuốc. Thuốc phải uống đều mỗi ngày, đúng giờ. Bác sĩ hẹn tái khám để chỉnh liều, theo dõi tác dụng phụ và đánh giá lại khi con không còn cơn.

Nhiều trẻ có cơn vắng ý thức hết cơn khi lớn lên. Bác sĩ sẽ cho biết khả năng của con dựa trên thể bệnh và điện não đồ.

An toàn và việc học

Vì con mất ý thức trong vài giây, những lúc nguy hiểm là khi con đi bộ qua đường, đi xe đạp ngoài đường, bơi hoặc tắm bồn. Khi cơn chưa được kiểm soát, con chỉ nên bơi khi có người lớn trông sát bên, và người lớn đi cùng con khi qua đường đông xe.

Báo cho giáo viên chủ nhiệm để thầy cô không nghĩ con lười hay vô lễ, và có thể nhắc lại bài, cho con ngồi gần bảng. Thiếu ngủ và ánh sáng nhấp nháy có thể làm cơn dễ xảy ra ở một số trẻ, nên giữ giờ ngủ đều cho con.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ghi nhật ký: mỗi ngày con đứng hình mấy lần, lúc nào, kéo dài bao lâu. Mang theo khi đi khám.
  • Quay video một cơn nếu được; đoạn phim ngắn giúp bác sĩ rất nhiều.
  • Cho con uống thuốc đúng giờ mỗi ngày, không tự giảm hay ngừng thuốc.
  • Giữ giờ ngủ đều và đủ, nhất là những tuần ôn thi.
  • Không mắng con vì "không chú ý" khi chưa biết đó có phải là cơn hay không.
  • Dặn cả nhà và thầy cô cách xử trí nếu con có cơn co giật cả người: đặt nằm nghiêng, không cho gì vào miệng, bấm giờ, gọi 115 hoặc 113 nếu quá 5 phút.

Hiểu lầm thường gặp

Con hay ngẩn người là do lười, do mải nghĩ chuyện khác, mắng là hết.
Mắng không làm hết được cơn vắng ý thức vì con không kiểm soát được cơn. Nếu con đứng hình lặp lại, gọi không biết, hãy đưa con đi khám.
Không co giật, không sùi bọt mép thì không phải động kinh.
Động kinh có nhiều dạng. Cơn vắng ý thức chỉ là vài giây đứng hình, nhưng vẫn là động kinh và cần điều trị.
Cơn chỉ vài giây thì không cần chữa.
Cơn lặp lại nhiều lần mỗi ngày làm con lỡ bài, học sút và có thể gặp tai nạn khi qua đường hay bơi. Điều trị giúp con học tập và sinh hoạt an toàn hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ hay ngẩn người có phải bị động kinh không?

Phần lớn trẻ ngẩn người là do mơ màng, mệt hay chán. Nghĩ đến cơn vắng ý thức khi con đứng hình vài giây, gọi hay chạm cũng không phản ứng, lặp lại nhiều lần trong ngày và không nhớ gì sau đó.

+Động kinh vắng ý thức có nguy hiểm không?

Bản thân cơn ngắn thường không làm hại con, nhưng có thể gây tai nạn nếu xảy ra khi con qua đường, đi xe đạp hay bơi, và làm con lỡ bài nhiều. Vì vậy cần được khám và điều trị.

+Đo điện não cho trẻ có đau không?

Không đau. Kỹ thuật viên gắn những miếng điện cực nhỏ lên da đầu để ghi hoạt động của não. Con có thể được bảo thở nhanh hoặc nhìn đèn nháy trong lúc đo.

+Trẻ bị động kinh vắng ý thức có học bình thường được không?

Có. Khi cơn được kiểm soát, phần lớn trẻ học tốt. Bố mẹ nên báo cho thầy cô để con được giúp trong thời gian đầu.

+Con có phải uống thuốc suốt đời không?

Không hẳn. Nhiều trẻ hết cơn khi lớn lên và có thể giảm thuốc dần theo chỉ định của bác sĩ.

Nguồn tham khảo

  1. Absence seizure — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  2. Epilepsy — NHS (Anh)
  3. Epilepsy in Children and Teens: Diagnosis & Treatment — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị động kinh

    Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây. Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn nhờ uống thuốc đều theo đơn, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Khi con lên cơn: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút (hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã dặn), con không tỉnh lại giữa các cơn, khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.

  • Co giật không sốt

    Trẻ co giật khi không sốt luôn cần được bác sĩ khám: lần đầu con co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, kể cả khi cơn đã tự dừng. Trong lúc con giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ tay chân và bấm giờ. Nguyên nhân có thể là động kinh, hạ đường huyết, rối loạn muối trong máu, chấn thương đầu, ngộ độc, hoặc nhiễm trùng não. Ở trẻ dưới 1 tuổi, những cơn gập người hay gật đầu lặp lại thành chuỗi cũng là cấp cứu.

  • Con học hay mất tập trung

    Con mất tập trung khi học thường do thiếu ngủ, điện thoại và mạng xã hội, bài vở quá sức, lo âu hoặc buồn chán. Ít hơn là các vấn đề cần bác sĩ tìm: nhìn kém, nghe kém, thiếu máu thiếu sắt, khó khăn đọc viết, tăng động giảm chú ý (ADHD) hay những cơn vắng ý thức ngắn. Nên đưa con đi khám khi tình trạng kéo dài nhiều tháng, có cả ở nhà lẫn ở lớp và làm con tụt lại rõ rệt. Đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột lú lẫn, nói khó, đau đầu dữ dội, hoặc nói muốn chết.

  • Tăng động giảm chú ý (ADHD)

    Tăng động giảm chú ý (ADHD) thuộc nhóm rối loạn phát triển thần kinh, khiến con khó tập trung, khó ngồi yên và hay làm trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ đến ADHD khi các biểu hiện kéo dài ít nhất 6 tháng, xuất hiện cả ở nhà lẫn ở trường, và làm con gặp khó khăn rõ rệt trong học tập hoặc với bạn bè; trẻ dưới 4 tuổi hiếu động thường chưa thể kết luận. Nếu thấy như vậy, hãy đưa con đến bác sĩ nhi hoặc bác sĩ tâm thần nhi để được đánh giá. Đi cấp cứu ngay nếu con bị thương nặng do hành động bốc đồng, uống nhầm thuốc, hoặc nói muốn chết.

  • Trẻ ngất, mất ý thức thoáng qua

    Ở tuổi THCS, THPT, phần lớn các lần con mất ý thức vài giây là ngất phản xạ do đứng lâu, đói, nóng, sợ hãi hay đau, và con tỉnh lại trong vòng 1 phút khi được nằm xuống. Trẻ nhỏ hơn, nhất là dưới 10 tuổi, ít khi ngất kiểu này, nên cần được khám kỹ hơn. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con không thở, không tỉnh sau 1 phút, ngất khi đang gắng sức hay đang nằm, co giật, đau ngực, tim đập loạn, hoặc mất ý thức sau va đầu. Con đã tỉnh và khỏe lại vẫn nên đi khám sau lần đầu tiên.

  • Động kinh nhạy cảm ánh sáng

    Động kinh nhạy cảm ánh sáng là khi cơn co giật bị khởi phát bởi ánh sáng nhấp nháy hoặc hình kẻ sọc tương phản mạnh, như cảnh chớp sáng trong game, video, đèn sân khấu. Dạng này ít gặp, chỉ khoảng 5 trong 100 người bị động kinh, và hay bắt đầu ở tuổi đi học, tuổi teen. Màn hình không gây ra bệnh động kinh ở trẻ bình thường. Khi con co giật: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, bấm giờ, và gọi 115 hoặc 113 nếu đây là lần đầu, cơn kéo dài quá 5 phút, hoặc con khó thở, không tỉnh lại.

Chủ đề khác