Thần kinh, xương khớp

Đau nửa đầu (migraine) ở học sinh: nhận biết, xử trí cơn và phòng tái phát

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Đau nửa đầu (migraine) là những cơn đau đầu nhói theo nhịp, thường ở một bên đầu, kèm buồn nôn hoặc nôn, sợ ánh sáng và tiếng ồn, kéo dài nhiều giờ. Bệnh hay có tính gia đình và có thể bắt đầu ngay từ tuổi đi học. Khi con lên cơn, cho con nằm nghỉ ở phòng tối, yên tĩnh và dùng thuốc giảm đau thông thường càng sớm càng tốt, không quá 2 ngày mỗi tuần. Đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, kèm yếu hay tê một bên người, nói khó, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, lơ mơ, co giật, sốt cổ cứng, hoặc sau va đập đầu.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Đau đầu đến đột ngột và rất dữ dội, con nói đau nhất từ trước đến nay.
  • Đau đầu kèm yếu hoặc tê một bên người, méo một bên mặt, nói khó, khó nhớ, đi loạng choạng.
  • Đau đầu kèm mất thị lực, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
  • Đau đầu kèm lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức, hoặc co giật.
  • Đau đầu kèm sốt cao, cổ cứng, hoặc nổi chấm đỏ tím trên da không mất khi ấn cốc thủy tinh lên.
  • Đau đầu sau khi ngã hoặc va đập vào đầu gần đây.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Cơn đau nửa đầu kéo dài quá 72 giờ.
  • Những dấu hiệu báo trước như nhìn thấy vệt sáng, đường zíc zắc, tê bì kéo dài quá 1 giờ, hoặc lần đầu con có những dấu hiệu này.
  • Con lên cơn hơn 1 lần mỗi tuần, cơn ngày càng nặng, dài hơn hoặc khác trước.
  • Con phải uống thuốc giảm đau hơn 2 ngày mỗi tuần, hoặc phải nghỉ học vì đau đầu.
  • Đau đầu làm con thức giấc giữa đêm, hoặc đau đầu kèm nôn, hoặc đau nặng hơn khi ho, hắt hơi, cúi người.
  • Con hay đau đầu trước hoặc trong kỳ kinh.

Đau nửa đầu là gì

Đau nửa đầu là một bệnh lý thần kinh hay gặp, gây ra từng cơn đau đầu tái đi tái lại. Cơn đau thường nhói theo nhịp mạch, ở một bên đầu hoặc sau mắt, nặng hơn khi con đi lại. Con hay buồn nôn hoặc nôn, khó chịu với ánh sáng và tiếng ồn, chỉ muốn nằm yên.

Ở người lớn, cơn thường kéo dài từ 4 giờ đến 3 ngày. Trước cơn, có người thấy mệt, ngáp nhiều, thèm ăn, thay đổi tâm trạng. Một số người có dấu hiệu báo trước (gọi là tiền triệu, hay aura) như nhìn thấy vệt sáng, đường zíc zắc, tê bì như kiến bò, chóng mặt; những dấu hiệu này thường không quá 1 giờ.

Bệnh hay có tính gia đình: nếu bố hoặc mẹ bị đau nửa đầu, con dễ bị hơn. Nữ bị nhiều hơn nam. Cơn đau thường xuất hiện lần đầu từ khoảng 10 tuổi trở đi, có khi sớm hơn.

Vì sao con lên cơn

  • Thiếu ngủ, thức khuya ôn thi, hoặc ngủ giờ giấc thất thường.
  • Bỏ bữa, nhất là bỏ bữa sáng, hoặc uống ít nước.
  • Căng thẳng, lo âu, mệt mỏi, áp lực thi cử.
  • Uống nhiều cà phê, trà sữa, nước tăng lực.
  • Kỳ kinh nguyệt ở các em gái.
  • Ít vận động.
  • Ánh sáng chói, tiếng ồn, mùi nồng ở một số trẻ. Mỗi trẻ có yếu tố khởi phát riêng, nên ghi nhật ký giúp tìm ra yếu tố của con.

Xử trí khi con lên cơn

  • Cho con nằm nghỉ hoặc ngủ trong phòng tối, yên tĩnh, thoáng; tắt màn hình.
  • Dùng thuốc giảm đau ngay khi cơn mới bắt đầu thì hiệu quả hơn. Paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ; hoặc ibuprofen theo liều trên vỏ thuốc nếu chắc chắn con không bị sốt xuất huyết.
  • Không dùng thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần. Dùng nhiều hơn có thể gây đau đầu do lạm dụng thuốc, làm bệnh khó chữa hơn.
  • Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Cho con uống nước, ăn nhẹ khi con đỡ buồn nôn.
  • Nếu thuốc thông thường không đỡ, bác sĩ có thể kê thuốc cắt cơn đặc hiệu hoặc thuốc chống nôn. Những thuốc này cần đơn của bác sĩ; bố mẹ không tự mua.

Bác sĩ khám và điều trị thế nào

Bác sĩ chẩn đoán đau nửa đầu chủ yếu dựa vào lời kể và khám thần kinh. Phần lớn trẻ không cần chụp não. Bác sĩ chỉ cho chụp hoặc làm thêm xét nghiệm khi có dấu hiệu bất thường như yếu tay chân, thay đổi thị lực, đau đầu kiểu mới hay ngày càng nặng.

Nếu con lên cơn dày, ảnh hưởng nhiều đến việc học, bác sĩ có thể kê thuốc dự phòng uống hằng ngày, hướng dẫn kỹ thuật thư giãn hoặc trị liệu nhận thức hành vi. Thuốc nào, liều bao nhiêu do bác sĩ quyết định.

Phòng cơn tái lại

Giữ giờ ngủ đều và đủ: học sinh tiểu học cần 9–12 giờ, học sinh THCS và THPT cần 8–10 giờ mỗi đêm. Ăn đủ ba bữa đúng giờ, không bỏ bữa sáng, uống đủ nước, hạn chế cà phê và nước tăng lực, vận động đều đặn.

Ghi nhật ký đau đầu: ngày giờ, cơn kéo dài bao lâu, con đã ngủ, ăn, học thế nào trước đó, đã dùng thuốc gì. Sau vài tuần, bố mẹ và con thường thấy rõ những yếu tố hay gây cơn, và bác sĩ cũng dựa vào nhật ký này để quyết định điều trị.

Nếu em đang đọc bài này

Nếu em hay bị đau nửa đầu, hãy nói với bố mẹ và thầy cô để được nghỉ ngơi khi lên cơn, thay vì cố gồng. Mùa thi, ngủ đủ và ăn đúng bữa giúp em ít lên cơn hơn là thức khuya học thêm vài giờ.

Đừng tự uống thuốc giảm đau mỗi ngày. Nếu em cần thuốc hơn 2 ngày mỗi tuần, hãy đi khám để bác sĩ tìm cách phòng cơn cho em.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho con nằm nghỉ ở phòng tối, yên tĩnh khi lên cơn; có thể chườm khăn mát lên trán hoặc gáy nếu con thấy dễ chịu.
  • Dùng paracetamol hoặc ibuprofen sớm khi cơn bắt đầu, đúng liều theo cân nặng, không quá 2 ngày mỗi tuần.
  • Giữ giờ ngủ, giờ ăn đều đặn cả ngày thường lẫn cuối tuần.
  • Cho con mang theo chai nước và đồ ăn nhẹ khi đi học, đi học thêm.
  • Hạn chế cà phê, trà sữa, nước tăng lực, nhất là mùa thi.
  • Ghi nhật ký đau đầu và mang theo khi đi khám.
  • Báo với giáo viên chủ nhiệm để con được nghỉ ở phòng y tế khi lên cơn.

Hiểu lầm thường gặp

Đau nửa đầu là do "trúng gió", cứ cạo gió, bấm huyệt là khỏi.
Đau nửa đầu là bệnh lý thần kinh. Cạo gió không chữa được cơn và có thể làm trầy da. Nghỉ ở phòng tối và dùng thuốc giảm đau sớm giúp con hơn.
Trẻ con thì không bị đau nửa đầu, con kêu đau là để trốn học.
Đau nửa đầu có thể bắt đầu ngay từ tuổi đi học và có thể làm con phải nghỉ học thật sự. Hãy tin con và đưa con đi khám nếu cơn lặp lại.
Đau đầu nhiều là có u não.
Phần lớn trẻ đau đầu tái đi tái lại là do đau nửa đầu hoặc đau đầu do căng thẳng. Bác sĩ chỉ cho chụp não khi có dấu hiệu bất thường.
Cứ đau là uống thuốc, uống mỗi ngày cũng không sao.
Dùng thuốc giảm đau quá 2 ngày mỗi tuần có thể gây thêm đau đầu. Nếu con cần thuốc thường xuyên, hãy đi khám để được phòng cơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh bị đau nửa đầu có nguy hiểm không?

Đau nửa đầu thường không nguy hiểm đến tính mạng nhưng làm con mệt và lỡ học. Cần đi cấp cứu ngay nếu đau đầu đột ngột dữ dội, kèm yếu một bên người, nói khó, nhìn mờ, lơ mơ hay co giật.

+Đau nửa đầu có chữa khỏi được không?

Chưa có cách chữa khỏi hẳn, nhưng điều trị và thay đổi nếp sinh hoạt giúp cơn ít và nhẹ đi. Nhiều người thấy cơn giảm dần khi lớn lên.

+Con bị đau nửa đầu nên uống thuốc gì?

Paracetamol hoặc ibuprofen, dùng sớm khi cơn bắt đầu và đúng liều theo cân nặng, không quá 2 ngày mỗi tuần. Các thuốc cắt cơn hay thuốc phòng cơn khác cần bác sĩ kê đơn.

+Thiếu ngủ có gây đau nửa đầu không?

Có. Thiếu ngủ, ngủ thất thường, bỏ bữa và căng thẳng là những yếu tố hay gây cơn nhất ở học sinh, nhất là mùa thi.

+Con đau nửa đầu có cần chụp não không?

Phần lớn không cần. Bác sĩ chỉ cho chụp khi khám thấy dấu hiệu thần kinh bất thường hoặc kiểu đau đầu thay đổi khác lạ.

Nguồn tham khảo

  1. Migraine — NHS (Anh)
  2. Migraine — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  3. Headaches — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Học sinh hay đau đầu

    Phần lớn cơn đau đầu ở học sinh là đau đầu do căng thẳng hoặc đau nửa đầu (migraine), hay gặp khi con thiếu ngủ, bỏ bữa, uống ít nước, nhìn màn hình lâu hoặc lo lắng chuyện học. Những cơn này thường đỡ khi nghỉ ngơi và dùng thuốc giảm đau thông thường. Cần đưa con đi cấp cứu ngay nếu đau đầu dữ dội đột ngột, nôn vọt, nhìn mờ hoặc nhìn đôi, kèm sốt cổ cứng, hoặc sau khi bị va đập đầu. Đau làm con thức giấc về đêm hoặc nặng dần qua từng tuần thì nên đưa con đi khám sớm.

  • Thức khuya ôn thi

    Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Áp lực thi cử

    Hồi hộp trước kỳ thi là bình thường và một chút căng thẳng còn giúp con tập trung. Đáng lo khi căng thẳng kéo dài nhiều tuần, làm con mất ngủ, bỏ ăn, hay đau đầu đau bụng, khóc hoặc cáu gắt, không học được nữa. Việc bố mẹ làm được nhiều nhất là giữ cho con ngủ đủ, ăn đủ, có giờ nghỉ, và nói với con rằng kết quả thi không quyết định con là ai. Nếu con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và tìm trợ giúp ngay: gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi

    Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Đau bụng kinh tuổi dậy thì

    Đau bụng kinh rất thường gặp ở bạn gái tuổi dậy thì: đau quặn bụng dưới, có thể lan ra lưng, đùi, bắt đầu ngay trước hoặc khi có kinh và kéo dài 1–3 ngày. Chườm ấm, vận động nhẹ và thuốc giảm đau không cần đơn dùng đúng liều, như ibuprofen uống sau ăn ngay khi bắt đầu đau hoặc paracetamol, thường giúp con vẫn đi học được. Đưa con đi khám nếu đau đến mức phải nghỉ học dù đã dùng thuốc đúng cách, đau nặng dần qua các tháng, hoặc ra máu rất nhiều. Đi cấp cứu ngay nếu con đau dữ dội đột ngột, đau lệch một bên kèm nôn, sốt, hoặc chóng mặt, ngất.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

Chủ đề khác