Bệnh mạn tính và bẩm sinh

Hội chứng Marfan ở trẻ cao gầy: dấu hiệu, khám tim mắt và thể thao

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Hội chứng Marfan là bệnh di truyền của mô liên kết, gặp ở khoảng 1 trong 5.000 người, ảnh hưởng đến xương, mắt, tim và động mạch chủ. Trẻ thường cao gầy, tay chân và ngón dài, khớp lỏng, cận thị, có thể lệch thủy tinh thể; nhưng phần lớn trẻ cao gầy không bị Marfan. Điều quan trọng nhất là siêu âm tim định kỳ để theo dõi động mạch chủ, khám mắt hằng năm, và để bác sĩ tim mạch quyết định con được chơi môn thể thao nào. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con đau ngực hoặc đau lưng dữ dội đột ngột, khó thở đột ngột hay ngất.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đau ngực, đau lưng hoặc đau bụng dữ dội, đột ngột, như dao đâm hay xé, có khi lan ra sau lưng, vai, cổ.
  • Con đột ngột khó thở, đau nhói một bên ngực tăng khi hít sâu hoặc ho, môi tím tái.
  • Con ngất, vã mồ hôi lạnh, da tái, mạch nhanh yếu, nhất là khi đang hoặc vừa vận động.
  • Con yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó đột ngột.
  • Con gục ngã, không đáp ứng, thở bất thường: gọi 115 hoặc 113, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động nếu có.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mắt con đột ngột thấy nhiều chấm đen bay, chớp sáng, một bóng tối như tấm màn che một phần tầm nhìn, hoặc nhìn mờ đột ngột: đi khám mắt ngay trong ngày.
  • Con cao gầy hơn hẳn các bạn, sải tay dài hơn chiều cao, ngón tay ngón chân dài, kèm cận thị nặng, ngực lõm hoặc nhô, cong vẹo cột sống.
  • Trong nhà có bố, mẹ, anh chị em được chẩn đoán Marfan, hoặc có người bị phình, bóc tách động mạch chủ hay đột tử khi còn trẻ.
  • Con hay hồi hộp, tim đập lỡ nhịp, mệt hoặc hụt hơi khi vận động nhẹ.
  • Con đau lưng kéo dài, cột sống cong rõ dần, hoặc đau khớp háng nhiều.
  • Con đã được chẩn đoán mà quá hẹn siêu âm tim hoặc khám mắt.

Hội chứng Marfan là gì

Mô liên kết là phần nâng đỡ và giữ cấu trúc cho xương, dây chằng, mạch máu, van tim và mắt. Ở hội chứng Marfan, một gen làm ra protein fibrillin bị thay đổi, khiến mô liên kết yếu, dễ giãn khi chịu lực, và một số xương mọc dài hơn bình thường.

Bệnh di truyền trội: chỉ cần bố hoặc mẹ mang gen là mỗi lần sinh con có một nửa khả năng con mắc. Khoảng 3 trong 4 trường hợp được di truyền từ bố hoặc mẹ; số còn lại do gen đột biến mới, không ai trong nhà mắc trước đó. Mức độ rất khác nhau, kể cả giữa những người trong cùng gia đình.

Dấu hiệu bố mẹ có thể thấy

  • Xương khớp: cao, gầy, tay chân dài, ngón tay ngón chân dài, khớp lỏng, bàn chân bẹt, ngực lõm hoặc nhô (ngực ức gà), cong vẹo cột sống, hàm nhỏ, vòm miệng cao, răng mọc chen chúc.
  • Mắt: hầu hết bị cận thị; khoảng một nửa bị lệch thủy tinh thể. Trẻ cũng dễ bị bong võng mạc, glôcôm và đục thủy tinh thể sớm hơn người khác.
  • Tim mạch: thành động mạch chủ, mạch máu lớn nhất ra khỏi tim, có thể giãn dần, phình, thậm chí rách (bóc tách). Van hai lá, van động mạch chủ có thể sa hoặc hở. Đây là phần nguy hiểm nhất của bệnh và thường không có triệu chứng cho đến khi nặng.
  • Khác: rạn da không do tăng giảm cân, tràn khí màng phổi (phổi xẹp đột ngột).
  • Một đứa trẻ cao gầy chưa có nghĩa là bị Marfan. Bệnh hiếm, và trẻ mắc thường có nhiều dấu hiệu cùng lúc.

Chẩn đoán

Chẩn đoán Marfan ở trẻ nhỏ khó, vì nhiều dấu hiệu chỉ rõ ở cuối tuổi thiếu niên. Bác sĩ khám toàn thân, hỏi kỹ tiền sử gia đình, rồi đối chiếu với một bộ tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế.

Con sẽ được siêu âm tim để đo đường kính động mạch chủ và xem các van, khám mắt bằng đèn khe để tìm lệch thủy tinh thể, có khi chụp cộng hưởng từ. Xét nghiệm gen tìm được đột biến ở hầu hết người bệnh và giúp phân biệt với các bệnh mô liên kết khác. Nếu nghi ngờ mà chưa đủ tiêu chuẩn, bác sĩ sẽ hẹn khám lại theo thời gian.

Điều trị và theo dõi

Chưa có cách chữa khỏi, nhưng theo dõi sát và điều trị đúng lúc giúp nhiều người có tuổi thọ gần bình thường. Con được một nhóm bác sĩ theo dõi: tim mạch, mắt, chỉnh hình, di truyền và nhi khoa.

Siêu âm tim định kỳ là việc quan trọng nhất. Nhiều trẻ được kê thuốc làm chậm nhịp tim và giảm áp lực lên động mạch chủ; loại thuốc và liều do bác sĩ tim mạch quyết định, con phải uống đều, không tự ngừng. Khi động mạch chủ giãn đến mức nhất định, bác sĩ sẽ bàn phẫu thuật thay đoạn động mạch chủ trước khi nó quá lớn. Con cần khám mắt ít nhất mỗi năm một lần; cong vẹo cột sống được theo dõi, đeo nẹp hoặc mổ tùy mức độ.

Thể thao, học thể dục và nghề nghiệp sau này

  • Bác sĩ tim mạch của con quyết định con được chơi môn gì và đến mức nào, dựa trên kích thước động mạch chủ và van tim. Mang ý kiến bằng văn bản của bác sĩ đến cho giáo viên thể dục.
  • Những môn thường phải tránh: thể thao đối kháng va chạm, chạy đường dài, nâng tạ nặng, thể dục dụng cụ, leo núi, lặn bình khí. Các môn này làm tăng huyết áp, nhịp tim đột ngột, tăng nguy cơ rách động mạch chủ và chấn thương khớp.
  • Vận động vừa phải đều đặn vẫn tốt cho con, như đi bộ, đạp xe nhẹ, bơi thong thả, nếu bác sĩ đồng ý.
  • Nhắc con không nín thở rặn khi nâng vật nặng, và dừng ngay khi thấy đau ngực, hụt hơi hay chóng mặt.
  • Khi con chọn ngành học, nghề nghiệp, hãy hỏi bác sĩ trước; một số nghề đòi hỏi gắng sức nặng có thể không phù hợp.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ đúng lịch siêu âm tim và khám mắt, kể cả khi con thấy khỏe.
  • Cho con uống thuốc đúng giờ, đúng liều; báo bác sĩ nếu con chóng mặt, mệt nhiều sau khi dùng thuốc.
  • Đưa con khám răng định kỳ; vệ sinh răng miệng kỹ vì con có thể có bệnh van tim.
  • Báo cho mọi bác sĩ, nha sĩ khám cho con biết con bị Marfan và thuốc con đang dùng.
  • Dạy con các dấu hiệu cấp cứu (đau ngực lưng dữ dội, khó thở đột ngột, thay đổi thị lực đột ngột) và cách báo ngay cho người lớn.
  • Khuyên bố, mẹ, anh chị em ruột của con đi khám tim mạch và di truyền, vì người lớn trong nhà có thể mắc mà chưa biết.
  • Nhắc con không hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, và tránh chất kích thích; chúng làm hại mạch máu và phổi.

Hiểu lầm thường gặp

Con cao gầy, tay dài là bị Marfan.
Phần lớn trẻ cao gầy là bình thường. Marfan hiếm, và cần nhiều dấu hiệu ở tim, mắt, xương cùng lúc, cộng với khám chuyên khoa mới chẩn đoán được.
Con bị Marfan thì phải nghỉ thể dục hoàn toàn.
Nhiều trẻ vẫn nên vận động vừa phải. Bác sĩ tim mạch sẽ nói môn nào nên tránh và môn nào an toàn cho con.
Con khỏe, không đau gì thì không cần siêu âm tim.
Động mạch chủ có thể giãn dần mà không có triệu chứng. Siêu âm định kỳ là cách duy nhất để phát hiện sớm và mổ đúng lúc.
Cho con tập kéo xà, treo người nhiều để cao và thẳng lưng hơn.
Tập kéo giãn không chữa được Marfan, và một số bài gắng sức nặng có thể không an toàn với tim. Hỏi bác sĩ trước khi cho con tập.

Bố mẹ hay hỏi

+Hội chứng Marfan có chữa khỏi không?

Chưa có cách chữa khỏi. Theo dõi tim, mắt đều đặn, dùng thuốc và mổ đúng lúc khi cần giúp nhiều người sống, học tập và làm việc gần như bình thường.

+Trẻ bị Marfan có được chơi bóng đá, bóng rổ không?

Thường bác sĩ khuyên tránh thể thao đối kháng va chạm và thi đấu cường độ cao, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về bác sĩ tim mạch, dựa trên siêu âm tim của con.

+Bao lâu con phải siêu âm tim một lần?

Tùy kích thước động mạch chủ và tốc độ thay đổi, bác sĩ tim mạch sẽ hẹn cụ thể; nhiều trẻ được siêu âm ít nhất mỗi năm, thường hơn khi động mạch chủ đang giãn.

+Bố bị Marfan thì con có bị không?

Mỗi lần sinh có một nửa khả năng con mắc. Con nên được khám tim, mắt và có thể xét nghiệm gen để biết sớm.

+Con bị Marfan có đeo kính áp tròng được không?

Cận thị do Marfan thường chỉnh được bằng kính gọng hoặc kính áp tròng, nhưng hãy để bác sĩ mắt khám và tư vấn, vì con có thể có lệch thủy tinh thể.

Nguồn tham khảo

  1. Marfan syndrome — NHS (Anh)
  2. Marfan syndrome: treatment — NHS (Anh)
  3. Marfan syndrome — MedlinePlus Genetics (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)
  4. Aortic dissection — MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Lõm ngực, ngực ức gà

    Lõm ngực (xương ức lõm vào trong) và ngực ức gà (xương ức nhô ra trước) là do sụn nối xương sườn với xương ức phát triển lệch, thường rõ lên trong giai đoạn lớn nhanh khoảng 9–14 tuổi; phần lớn chỉ ảnh hưởng hình dáng, không hại tim phổi. Trường hợp nhẹ thường chỉ cần theo dõi và tập luyện giữ tư thế; nên đưa con đi khám để được giới thiệu tới bác sĩ phẫu thuật lồng ngực nhi khi ngực lõm hoặc nhô nặng dần, con hụt hơi, mệt nhanh, đau ngực, tim đập nhanh khi gắng sức, hay con buồn phiền vì ngoại hình. Khác với tình trạng này, lồng ngực lõm sâu vào mỗi lần hít vào ở trẻ đang ốm là dấu hiệu khó thở: gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.

  • Cong vẹo cột sống

    Vẹo cột sống là khi cột sống cong sang một bên, hay gặp nhất ở tuổi 10–15 khi con đang lớn nhanh, thường không đau nên dễ bị bỏ qua. Bố mẹ có thể phát hiện sớm bằng cách nhìn lưng con: hai vai lệch nhau, một bên xương bả vai nhô cao, eo hai bên không đều, hoặc khi con cúi gập người thấy một bên lưng gồ lên. Khi thấy những dấu hiệu này, nên đưa con đi khám chỉnh hình. Cần đi khám ngay nếu con đau lưng kèm yếu, tê chân, hoặc tiểu tiện, đại tiện không tự chủ.

  • Sa van hai lá ở tuổi teen

    Sa van hai lá là khi lá van giữa hai buồng tim bên trái phồng ngược lên lúc tim co bóp, thường được phát hiện tình cờ khi bác sĩ nghe thấy tiếng click hoặc tiếng thổi, hoặc khi siêu âm tim. Phần lớn trường hợp vô hại: không cần thuốc, vẫn học, chơi thể thao bình thường, chỉ cần siêu âm kiểm tra lại theo hẹn. Một số ít có hở van nặng dần hoặc rối loạn nhịp tim và cần bác sĩ tim mạch theo dõi sát. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, nhất là khi gắng sức, hoặc đau ngực kèm khó thở, tim đập rất nhanh.

  • Đột tử khi chơi thể thao

    Ngừng tim đột ngột ở người trẻ rất hiếm, thường do một bệnh tim chưa được phát hiện như bệnh cơ tim phì đại hay rối loạn nhịp tim di truyền. Ai ngã gục trong lúc hoặc ngay sau khi chơi thể thao mà không đáp ứng, thở bất thường thì coi như đã ngừng tim: gọi 115 hoặc 113 bật loa ngoài, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có. Những dấu hiệu cần đi khám tim trước khi chơi tiếp: ngất hoặc co giật khi đang gắng sức, đau ngực khi vận động, tim đập loạn không rõ lý do, hoặc trong nhà có người đột tử khi còn trẻ.

  • Cận thị ở học sinh

    Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.

  • Trẻ kêu đau ngực

    Đau ngực ở trẻ hiếm khi do tim. Hay gặp nhất là đau ở cơ, xương sụn thành ngực, sau đó là ho nhiều, viêm phổi, hen, trào ngược dạ dày và lo âu. Đưa con đi khám ngay khi con đau ngực lúc đang chạy, chơi thể thao, đau kèm ngất hoặc gần ngất, khó thở, tim đập rất nhanh, hoặc con có bệnh tim từ trước. Con ngã gục, không thở thì gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.

Chủ đề khác