Trẻ nổi mề đay khi gặp lạnh: nhận biết, xử trí và lưu ý khi đi bơi
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Mề đay do lạnh là khi da nổi nốt, mảng sưng gồ, đỏ, ngứa ở chỗ vừa gặp lạnh như gió lạnh, nước lạnh, đồ uống đá, thường lặn trong vòng 1–2 giờ khi được làm ấm. Phần lớn chỉ khó chịu, nhưng khi cả người ngâm trong nước lạnh, như lúc bơi hay tắm sông, hồ, biển, con có thể bị phản ứng toàn thân nguy hiểm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, choáng, ngất, nhất là khi đang ở dưới nước. Trẻ đã từng nổi mề đay vì lạnh cần đi khám và hỏi bác sĩ trước khi đi bơi.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nổi mề đay khắp người, choáng, chóng mặt, da tái lạnh, lả đi hoặc ngất, nhất là khi đang bơi, tắm sông, hồ, biển hay vừa ra khỏi nước lạnh: đưa con lên bờ ngay và gọi 115 hoặc 113.
- Môi, lưỡi, miệng hoặc họng sưng lên, khó nuốt, chảy nước dãi, nhất là sau khi uống đồ lạnh hay ăn đá.
- Khó thở, thở rít, khò khè, ho hoặc khàn giọng đột ngột.
- Tim đập rất nhanh, con lơ mơ, lú lẫn, mềm nhũn, hoặc không phản ứng như bình thường.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con nổi mề đay mỗi khi gặp lạnh, dù chỉ ở tay, mặt: nên đi khám để được chẩn đoán và hướng dẫn, nhất là trước mùa bơi hoặc học bơi ở trường.
- Mí mắt, môi hoặc bàn tay sưng phù khi gặp lạnh dù con vẫn thở bình thường.
- Mề đay kèm sốt, đau khớp, mệt mỏi, sụt cân, hoặc nốt mề đay kéo dài hơn 24 giờ, để lại vết thâm.
- Mề đay tái đi tái lại hơn 6 tuần, hoặc ảnh hưởng đến việc học, ngủ.
- Ngón tay, ngón chân trắng bệch hay tím tái, tê, đau khi lạnh; hoặc đỏ tím, ngứa, rát kéo dài vài ngày sau khi bị lạnh.
Mề đay do lạnh là gì
Mề đay là những nốt hoặc mảng sưng gồ, màu hồng đỏ, rất ngứa hoặc châm chích, lặn đi không để lại vết. Ở trẻ bị mề đay do lạnh, da phản ứng với nhiệt độ thấp: nốt nổi lên ngay ở chỗ gặp lạnh, thường rõ nhất lúc da ấm trở lại, và lặn trong khoảng 1–2 giờ.
Những lúc hay gặp: ra gió lạnh mùa đông miền Bắc, rửa tay nước lạnh, cầm đồ đông lạnh, uống nước đá (môi, lưỡi có thể sưng), ngồi xe máy lúc trời rét, và nhất là bơi hoặc tắm nước lạnh. Mề đay do lạnh có thể xuất hiện sau một đợt nhiễm virus, có khi không rõ lý do; ở nhiều trẻ bệnh nhẹ dần theo năm tháng.
Vì sao đi bơi là lúc nguy hiểm nhất
Khi chỉ một vùng da nhỏ gặp lạnh, phản ứng thường chỉ ở vùng đó. Khi cả người ngâm trong nước lạnh, rất nhiều chất gây dị ứng được giải phóng cùng lúc, con có thể tụt huyết áp, choáng, ngất. Ngất khi đang ở dưới nước có thể dẫn đến đuối nước, kể cả với trẻ biết bơi.
Vì vậy trẻ đã từng nổi mề đay vì lạnh nên được bác sĩ khám và đánh giá trước khi đi bơi. Nếu bác sĩ cho phép, con chỉ bơi khi có người lớn biết về tình trạng của con ở cạnh, không bơi một mình, không nhảy ùm xuống nước lạnh, xuống nước từ từ, và lên bờ ngay khi thấy ngứa, nổi mẩn hay chóng mặt. Báo cho thầy cô dạy bơi, giáo viên chủ nhiệm biết.
Khi con có dấu hiệu phản vệ
Đưa con ra khỏi nước và chỗ lạnh ngay, lau khô, ủ ấm. Gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất, không chờ xem có tự đỡ không. Nếu con đã được bác sĩ kê bút tiêm adrenalin, tiêm ngay theo hướng dẫn rồi vẫn gọi 115 hoặc 113.
Trong lúc chờ, nếu con choáng, tái người, cho con nằm và kê cao chân; nếu con khó thở, để con ngồi dậy từ từ ở tư thế con thấy dễ thở. Không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ. Thuốc chống dị ứng dạng uống chỉ giúp đỡ ngứa, không chữa được phản vệ và không thay được việc đi cấp cứu.
Phân biệt với cước và rôm sảy
- Cước: ngón tay, ngón chân, vành tai đỏ tím, sưng, ngứa, rát, xuất hiện vài giờ sau khi bị lạnh và kéo dài nhiều ngày, không lặn trong 1–2 giờ như mề đay.
- Hiện tượng ngón tay trắng bệch rồi tím, tê khi lạnh (hiện tượng Raynaud): do mạch máu co lại, không nổi nốt gồ; cần đi khám nếu xảy ra thường xuyên.
- Mề đay do nóng, ra mồ hôi: nốt nhỏ li ti khi con chạy nhảy, tắm nước nóng, ăn cay, ngược với mề đay do lạnh.
- Rôm sảy: nốt đỏ li ti ở vùng bí mồ hôi như cổ, lưng, nách, không lặn rồi mọc chỗ khác trong vài giờ.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi mề đay nổi lúc nào, ở đâu, đã bao giờ sưng môi lưỡi, choáng, ngất chưa, rồi có thể làm nghiệm pháp lạnh: đặt một vật lạnh như cục đá bọc túi lên da cẳng tay trong vài phút và xem da có nổi mề đay không. Nghiệm pháp này chỉ làm ở cơ sở y tế. Con có thể được xét nghiệm máu để tìm bệnh đi kèm.
Điều trị chính là tránh lạnh và dùng thuốc kháng histamin; bác sĩ chọn loại, liều, và dặn có cần uống trước khi phải gặp lạnh hay không. Trẻ đã từng có phản ứng toàn thân có thể được kê bút tiêm adrenalin và hướng dẫn cho cả gia đình, nhà trường cách dùng.
Chăm sóc con tại nhà
- Khi con nổi mề đay vì lạnh: đưa con vào chỗ ấm, lau khô, mặc thêm áo; không chườm đá, không tắm nước lạnh để giảm ngứa.
- Mặc ấm theo nhiều lớp khi trời rét; đeo găng tay, khăn quàng, khẩu trang, đội mũ khi đi xe máy hay ra gió lạnh.
- Tắm nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay; tránh rửa tay, rửa bát bằng nước quá lạnh.
- Không cho con uống nước đá, ăn kem, đồ lạnh nếu con từng bị sưng môi, lưỡi, họng khi ăn uống đồ lạnh.
- Không cho con đi bơi, tắm sông, hồ, biển khi chưa hỏi bác sĩ; nếu được bơi, không bơi một mình và luôn có người lớn biết về bệnh của con ở cạnh.
- Ghi lại những lần con nổi mề đay: gặp lạnh gì, bao lâu thì nổi, nổi ở đâu, có sưng môi hay choáng không; chụp ảnh nốt để cho bác sĩ xem.
- Nếu con được kê bút tiêm adrenalin, luôn mang theo khi đi học, đi chơi, đi bơi; báo cho nhà trường và người chăm con.
Hiểu lầm thường gặp
- Nổi mề đay thì chườm đá hay tắm nước lạnh cho đỡ ngứa.
- Với mề đay thông thường, chườm mát có thể giúp đỡ ngứa; nhưng với mề đay do lạnh, chườm đá hay tắm lạnh làm phản ứng nặng thêm. Hãy làm ấm cho con.
- Con biết bơi thì không sợ, nổi mề đay chỉ là ngứa ngoài da.
- Phản ứng toàn thân khi ngâm nước lạnh có thể làm con choáng, ngất ngay dưới nước. Biết bơi không bảo vệ được con lúc đó.
- Mề đay do lạnh là do cơ thể yếu, phải kiêng gió, kiêng tắm.
- Đây là phản ứng của da với lạnh, không phải do con yếu. Con vẫn tắm hằng ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió và mặc đủ ấm khi ra ngoài.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị mề đay do lạnh có đi bơi được không?
Hãy hỏi bác sĩ trước. Nếu được bơi, con không bơi một mình, xuống nước từ từ, có người lớn biết bệnh ở cạnh, và lên bờ ngay khi thấy ngứa, mẩn, chóng mặt.
+Mề đay do lạnh có tự khỏi không?
Ở nhiều trẻ, bệnh nhẹ dần và có thể hết sau vài năm, nhưng không đoán trước được. Trong thời gian đó con cần tránh lạnh và mang theo thuốc bác sĩ kê.
+Làm sao biết con bị mề đay do lạnh?
Nốt mề đay nổi đúng ở chỗ vừa gặp lạnh và lặn trong 1–2 giờ khi được làm ấm. Bác sĩ có thể xác nhận bằng nghiệm pháp đặt vật lạnh lên da ở phòng khám.
+Con nổi mề đay khi trời lạnh có nên uống thuốc chống dị ứng không?
Thuốc kháng histamin giúp đỡ ngứa và có thể giảm phản ứng, nhưng loại, liều và thời điểm uống do bác sĩ quyết định. Thuốc không thay được việc đi cấp cứu khi con có dấu hiệu phản vệ.
+Con uống nước đá bị sưng môi thì làm sao?
Cho con ngừng uống, vào chỗ ấm và theo dõi sát. Nếu sưng lan đến lưỡi, họng, con khó nuốt, khó thở hay khàn giọng, gọi 115 hoặc 113 ngay; nếu chỉ sưng nhẹ ở môi rồi tự hết, vẫn nên đưa con đi khám.
Nguồn tham khảo
- Hives — NHS (Anh)
- Anaphylaxis — NHS (Anh)
- Emergency treatment of anaphylactic reactions — Resuscitation Council UK
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị các bệnh da liễu (QĐ 75/QĐ-BYT) — Bộ Y tế
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị mề đay
Mề đay (còn gọi là mày đay) là những nốt, mảng sưng gồ đỏ hoặc hồng, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp nhất là virus, sau đó đến thức ăn, thuốc và côn trùng đốt; phần lớn tự hết trong vài ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, khò khè, khàn giọng đột ngột, khó nuốt, tái người hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự bôi kem có corticoid hay kem trộn cho con.
- Trẻ dị ứng thời tiết
"Dị ứng thời tiết" là cách gọi chung cho những phản ứng hay gặp khi trời trở lạnh, gió mùa, hanh khô hay nóng ẩm: nổi mày đay (nốt hoặc mảng sưng đỏ, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác), hắt hơi sổ mũi kéo dài, hoặc da khô, chàm bùng lên. Phần lớn đỡ sau vài giờ đến vài ngày khi giữ ấm vừa đủ, tránh gãi và dưỡng ẩm cho da. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, mặt, khó thở, khò khè, khó nuốt, hoặc choáng, lả đi.
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.
- Trẻ bị nổi mẩn ngứa
Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Trẻ mấy tuổi nên học bơi
Nhiều trẻ có thể bắt đầu học các kỹ năng an toàn dưới nước từ khoảng 1 tuổi nếu con sẵn sàng, và từ khoảng 4 tuổi phần lớn trẻ học bơi được; đến khoảng 6 tuổi nhiều trẻ đã bơi được kiểu trườn sấp. Lớp bơi cho trẻ dưới 1 tuổi chưa được chứng minh là giảm nguy cơ đuối nước. Biết bơi không làm con hết nguy cơ đuối nước: người lớn vẫn phải trông con liên tục, ở trong tầm với với trẻ nhỏ. Nếu con bị chìm và được cứu lên mà không thở hoặc thở không bình thường, gọi 115 hoặc 113 và thổi ngạt, ép tim ngay.
- Viêm mũi dị ứng ở trẻ
Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.
Chủ đề khác