Trẻ bị mề đay: dấu hiệu phản vệ cần cấp cứu và cách chăm ở nhà
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Mề đay (còn gọi là mày đay) là những nốt, mảng sưng gồ đỏ hoặc hồng, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp nhất là virus, sau đó đến thức ăn, thuốc và côn trùng đốt; phần lớn tự hết trong vài ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, khò khè, khàn giọng đột ngột, khó nuốt, tái người hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự bôi kem có corticoid hay kem trộn cho con.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sưng môi, lưỡi, miệng hoặc họng xuất hiện nhanh, nhất là sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị ong đốt.
- Khó thở, thở nhanh, thở rít, khò khè, ho hoặc khàn giọng xuất hiện đột ngột.
- Khó nuốt, chảy nước dãi, nói ngọng đi bất thường.
- Da, môi tái hoặc tím, con choáng, lơ mơ, ngất, hoặc mềm nhũn không phản ứng như bình thường.
- Con từng bị phản vệ với một thứ, nay lại tiếp xúc với thứ tương tự và nổi mề đay.
- Nổi mề đay trong vòng 2 giờ sau khi bị ong đốt.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Nổi mề đay sau khi ăn lạc, các loại hạt, cá, hải sản, trứng, hoặc sau khi uống một thuốc được kê đơn, dù chưa khó thở; ngừng thứ nghi ngờ và đi khám ngay.
- Trẻ dưới 1 tuổi nổi mề đay khắp người.
- Mề đay kèm sốt, sưng đau khớp, đau bụng hoặc nôn.
- Mí mắt sưng híp hoặc ngứa đến mức con không ngủ, không học được.
- Mề đay không đỡ sau 2 ngày, lan rộng, kéo dài quá 1 tuần, hoặc mọc đi mọc lại nhiều lần.
Mề đay trông thế nào
Nốt mề đay gồ lên mặt da, có thể nhỏ như hạt đậu hoặc to thành mảng loang lổ, màu hồng hoặc đỏ, đôi khi giữa nhạt hơn. Con thấy ngứa, châm chích hoặc rát. Đặc điểm dễ nhận ra là nốt thay đổi hình dạng và chỗ mọc liên tục, lặn đi không để lại vết.
Có khi mề đay đi kèm sưng nề sâu hơn dưới da (phù mạch), hay ở môi, mí mắt, bàn tay, bàn chân. Sưng mí mắt hay môi đơn thuần thường không nguy hiểm, nhưng sưng lưỡi, họng kèm khó thở, khó nuốt là cấp cứu.
Vì sao con bị mề đay
- Nhiễm virus, kể cả cảm cúm thông thường: đây là nguyên nhân hay gặp nhất của mề đay khắp người ở trẻ.
- Thức ăn: lạc và các loại hạt, cá, tôm cua, trứng, sữa. Mề đay do thức ăn thường xuất hiện nhanh, trong vòng vài giờ sau khi ăn.
- Thuốc, kể cả thuốc kháng sinh và thuốc giảm đau.
- Côn trùng đốt, nhất là ong.
- Tiếp xúc trên da với lông thú, phấn hoa, cây cỏ: thường chỉ nổi ở một vùng và tự lặn sau vài giờ.
- Nóng, lạnh, mồ hôi, cọ xát. Nhiều khi không tìm được nguyên nhân, và con vẫn khỏi.
Khi con có dấu hiệu phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra nhanh, thường trong vài phút đến khoảng nửa giờ sau khi tiếp xúc. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong danh sách cấp cứu, gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay, không chờ xem có tự đỡ không.
Nếu con đã được bác sĩ kê bút tiêm adrenalin, tiêm ngay theo hướng dẫn rồi vẫn gọi 115 hoặc 113. Trong lúc chờ, nếu con choáng, tái người, cho con nằm và kê cao chân; nếu con khó thở, để con ngồi dậy từ từ ở tư thế dễ thở. Không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.
Thuốc chống dị ứng dạng uống chỉ giúp đỡ ngứa, không chữa được phản vệ và không thay được việc đi cấp cứu.
Bác sĩ sẽ làm gì
Phần lớn mề đay được chẩn đoán qua khám và hỏi chuyện: con đã ăn gì, uống thuốc gì, có ốm, có bị đốt trong một hai ngày trước không. Vì nốt hay lặn trước khi đến phòng khám, ảnh chụp lúc nổi nhiều giúp bác sĩ rất nhiều.
Để đỡ ngứa, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể khuyên một thuốc kháng histamin hợp với tuổi và cân nặng của con. Thuốc corticoid uống hay bôi chỉ dùng khi bác sĩ kê, đúng liều và đúng số ngày. Nếu nghi dị ứng thức ăn hoặc mề đay tái đi tái lại, con có thể được hẹn khám chuyên khoa dị ứng.
Kem bôi tự mua và kem trộn
Ở nhà thuốc có nhiều loại kem bôi da đa năng, thường gọi là kem 3 trong 1, chứa cùng lúc corticoid, kháng sinh và kháng nấm. Bôi lên mề đay không chữa được nguyên nhân, còn dùng lâu trên da trẻ có thể làm mỏng da, rạn da và che lấp các bệnh da khác.
Kem trộn, kem bôi không rõ thành phần cũng hay có corticoid. Không bôi những loại này cho con khi chưa có bác sĩ kê.
Chăm sóc con tại nhà
- Tạm ngừng thứ nghi gây mề đay, như một thức ăn hay thuốc mới, và báo bác sĩ.
- Chụp ảnh các nốt mề đay để cho bác sĩ xem.
- Chườm mát lên chỗ ngứa khoảng 10–20 phút, hoặc tắm nước mát; không dùng nước quá nóng.
- Cho con mặc quần áo cotton rộng, mỏng; giữ phòng thoáng mát.
- Cắt ngắn móng tay, nhắc con không gãi mạnh để da không trầy xước, nhiễm trùng.
- Nếu mề đay chỉ ở một vùng sau khi chạm vào cây cỏ hay thú nuôi, rửa vùng da bằng xà phòng và nước.
- Không tự bôi kem có corticoid, kem 3 trong 1, kem trộn, dầu gió hay cồn lên da con.
Hiểu lầm thường gặp
- Bị mề đay phải kiêng gió, kiêng tắm.
- Tắm nước mát giúp con đỡ ngứa và giữ da sạch. Không cần kiêng tắm hay ủ kín con.
- Tắm lá, đắp lá hay xoa gừng, muối lên da là hết mề đay.
- Nhiều loại lá và gia vị gây kích ứng, dị ứng thêm hoặc làm trầy da dễ nhiễm trùng. Nếu muốn, chỉ tắm nước sạch.
- Mề đay là do nóng gan, cần uống nước mát gan.
- Mề đay ở trẻ thường do virus, dị ứng hoặc côn trùng, không liên quan đến gan. Nước thanh nhiệt không chữa được mề đay.
- Cho uống thuốc chống dị ứng rồi thì không cần đi viện.
- Thuốc chống dị ứng uống chỉ làm đỡ ngứa. Khi có sưng lưỡi họng, khó thở hay lả đi, phải gọi 115 hoặc 113 ngay.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị mề đay nên kiêng gì?
Chỉ tránh thứ đã rõ gây mề đay, như một thức ăn hay thuốc. Không cần kiêng tắm, kiêng gió hay kiêng tràn lan tôm cua, trứng sữa khi chưa có bác sĩ xác định con dị ứng.
+Mề đay ở trẻ bao lâu thì hết?
Thường hết trong vài ngày. Nếu sau 2 ngày không đỡ, lan rộng, kéo dài quá 1 tuần hoặc tái lại nhiều lần, nên đưa con đi khám.
+Mề đay có lây không?
Bản thân mề đay không lây. Nếu do virus thì con virus có thể lây như cảm cúm thông thường, nên vẫn rửa tay và che miệng khi ho.
+Có nên cho trẻ uống thuốc chống ngứa không?
Thuốc kháng histamin giúp đỡ ngứa, nhưng nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ chọn loại và liều theo tuổi, cân nặng của con. Có loại gây buồn ngủ.
+Con nổi mề đay sau khi uống kháng sinh phải làm sao?
Ngừng thuốc và đưa con đi khám ngay trong ngày, mang theo vỏ thuốc. Gọi 115 hoặc 113 nếu con sưng môi lưỡi, khó thở hoặc lả đi.
Nguồn tham khảo
- Hives — NHS (Anh)
- Anaphylaxis — NHS (Anh)
- Hives (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Angioedema — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nổi mẩn ngứa
Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Trẻ dị ứng thức ăn
Dị ứng thức ăn là khi hệ miễn dịch của con phản ứng với một thức ăn, hay gặp nhất với sữa bò, trứng, lạc, các loại hạt, tôm cua, cá, đậu nành, lúa mì và vừng. Phản ứng thường xảy ra trong vài phút đến 2 giờ sau khi ăn: mẩn ngứa, mày đay, sưng môi mắt, nôn, đau bụng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, khò khè, khàn tiếng, sưng lưỡi, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự kiêng tràn lan; đưa con đi khám để bác sĩ xác định đúng thức ăn cần tránh.
- Trẻ bị dị ứng thuốc
Dị ứng thuốc ở trẻ thường biểu hiện bằng mẩn đỏ, mày đay, ngứa sau khi dùng một thuốc mới, hay gặp nhất với kháng sinh và thuốc giảm đau chống viêm. Khi con chỉ nổi mẩn nhẹ, tạm ngừng thuốc nghi ngờ và đưa con đến bác sĩ trong ngày. Gọi 115 hoặc 113 hay đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ; hoặc khi da phồng rộp, bong tróc, loét miệng, đỏ mắt sau khi dùng thuốc. Nhiều đợt phát ban khi đang uống kháng sinh thật ra do virus, nên đừng tự kết luận con dị ứng suốt đời mà hãy để bác sĩ đánh giá.
- Trẻ bị côn trùng đốt
Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.
- Mề đay do lạnh
Mề đay do lạnh là khi da nổi nốt, mảng sưng gồ, đỏ, ngứa ở chỗ vừa gặp lạnh như gió lạnh, nước lạnh, đồ uống đá, thường lặn trong vòng 1–2 giờ khi được làm ấm. Phần lớn chỉ khó chịu, nhưng khi cả người ngâm trong nước lạnh, như lúc bơi hay tắm sông, hồ, biển, con có thể bị phản ứng toàn thân nguy hiểm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, choáng, ngất, nhất là khi đang ở dưới nước. Trẻ đã từng nổi mề đay vì lạnh cần đi khám và hỏi bác sĩ trước khi đi bơi.
Chủ đề khác