Trẻ bị dị ứng thuốc: dấu hiệu, xử trí và khi nào đi cấp cứu
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi
Trả lời nhanh
Dị ứng thuốc ở trẻ thường biểu hiện bằng mẩn đỏ, mày đay, ngứa sau khi dùng một thuốc mới, hay gặp nhất với kháng sinh và thuốc giảm đau chống viêm. Khi con chỉ nổi mẩn nhẹ, tạm ngừng thuốc nghi ngờ và đưa con đến bác sĩ trong ngày. Gọi 115 hoặc 113 hay đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ; hoặc khi da phồng rộp, bong tróc, loét miệng, đỏ mắt sau khi dùng thuốc. Nhiều đợt phát ban khi đang uống kháng sinh thật ra do virus, nên đừng tự kết luận con dị ứng suốt đời mà hãy để bác sĩ đánh giá.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sưng môi, mí mắt, mặt hoặc lưỡi, nhất là xuất hiện nhanh sau khi uống hoặc tiêm thuốc.
- Khó thở, thở rít, khò khè, khàn giọng, ho liên tục, hoặc khó nuốt.
- Con nôn nhiều, đau bụng dữ dội, choáng, da tái lạnh, lả đi hoặc mềm nhũn sau khi dùng thuốc.
- Da phồng rộp, bong tróc từng mảng, ban đỏ lan nhanh khắp người, hoặc nốt ban tròn giữa sẫm màu viền nhạt.
- Loét miệng, môi, sưng đau mắt, đỏ mắt, đau khi đi tiểu, kèm sốt và phát ban sau khi bắt đầu một thuốc mới.
- Sốt cao kèm phát ban toàn thân, sưng mặt, nổi hạch, xuất hiện vài ngày đến vài tuần sau khi bắt đầu dùng thuốc.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con nổi mẩn, mày đay, ngứa sau khi dùng một thuốc mới mà chưa có dấu hiệu khó thở: tạm ngừng thuốc đó và đi khám trong ngày.
- Phát ban xuất hiện sau vài ngày dùng kháng sinh: gọi hoặc gặp bác sĩ đã kê đơn trong ngày, không tự đổi sang kháng sinh khác.
- Con từng bị phản ứng với một thuốc và nay cần dùng lại thuốc cùng nhóm.
- Con có tiêu chảy, nôn, đau bụng nhiều khi đang uống thuốc theo đơn.
- Bố mẹ muốn biết con có thật sự dị ứng với một thuốc đã ghi trong sổ khám không: hỏi bác sĩ về việc khám chuyên khoa dị ứng.
Dị ứng thuốc là gì
Dị ứng thuốc là khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với một loại thuốc. Phản ứng có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ sau khi dùng thuốc (mày đay, sưng môi mặt, khó thở, sốc phản vệ), hoặc chậm hơn, sau vài ngày (ban đỏ khắp người). Một số ít phản ứng chậm rất nặng, làm da phồng rộp, bong tróc và tổn thương niêm mạc.
Thuốc hay gây dị ứng ở trẻ là kháng sinh, nhất là nhóm penicillin và sulfamid, thuốc giảm đau chống viêm như ibuprofen, và một số thuốc chống động kinh. Nhưng bất kỳ thuốc nào, kể cả thuốc nam, thực phẩm chức năng, cũng có thể gây dị ứng.
Dị ứng thuốc và tác dụng phụ khác nhau thế nào
Nhiều phản ứng khó chịu khi dùng thuốc không phải dị ứng. Tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng khi uống kháng sinh thường là tác dụng phụ. Tác dụng phụ vẫn cần báo bác sĩ, nhưng không có nghĩa là con không bao giờ được dùng lại thuốc đó.
Trẻ hay bị nhiễm virus kèm phát ban, nên một đợt ban xuất hiện khi đang uống kháng sinh nhiều khi do chính virus gây bệnh. Khi được kiểm tra kỹ, phần lớn trẻ bị ghi là dị ứng kháng sinh thật ra không dị ứng. Ghi nhầm khiến con sau này phải dùng kháng sinh khác, có khi kém hiệu quả hơn hoặc nhiều tác dụng phụ hơn. Vì vậy hãy chụp ảnh ban, ghi rõ tên thuốc, giờ dùng, giờ nổi ban, và để bác sĩ đánh giá.
Khi con có dấu hiệu sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra nhanh, thường trong vài phút đến khoảng nửa giờ sau khi uống hoặc tiêm thuốc. Ngoài mẩn ngứa, con có thể sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, nôn, đau bụng, choáng hoặc lả đi.
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Nếu con đã từng bị phản vệ và được bác sĩ kê bút tiêm adrenalin, dùng ngay theo hướng dẫn rồi vẫn gọi 115 hoặc 113. Không chờ xem có tự đỡ không.
Trong lúc chờ, nếu con choáng, da tái, cho con nằm và kê cao chân; nếu con khó thở, để con ngồi dậy từ từ ở tư thế con thấy dễ thở. Không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ. Thuốc chống dị ứng dạng uống không chữa được phản vệ và không thay được việc đi cấp cứu. Mang theo vỏ thuốc hoặc đơn thuốc con vừa dùng.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ hỏi con dùng thuốc gì, liều thứ mấy, phản ứng xuất hiện sau bao lâu và trông thế nào, rồi khám da, niêm mạc. Với phản ứng nhẹ, bác sĩ thường cho ngừng thuốc nghi ngờ, đổi thuốc khác nếu con vẫn cần điều trị, và có thể dùng thuốc kháng histamin để giảm ngứa. Phản ứng nặng cần điều trị trong bệnh viện.
Sau khi con khỏi, nếu chưa rõ con có thật sự dị ứng không, bác sĩ có thể giới thiệu con đến chuyên khoa dị ứng. Ở đó con có thể được làm test da hoặc cho uống thử thuốc dưới sự theo dõi để xác định. Không tự cho con uống lại thuốc nghi ngờ ở nhà để thử.
Chăm sóc con tại nhà
- Ghi tên thuốc (cả tên hoạt chất), ngày dùng, phản ứng của con vào sổ khám và một tờ giấy để trong ví, cặp con. Báo cho mọi bác sĩ, dược sĩ, nhà trường mỗi lần con khám hoặc cần dùng thuốc.
- Không tự mua thuốc cho con theo đơn cũ, đơn của người khác hoặc lời khuyên trên mạng.
- Với mẩn nhẹ, tắm nước mát, mặc đồ cotton thoáng, cắt móng tay cho con để tránh gãi trầy da.
- Không tự bôi kem có corticoid, dầu gió, cồn hay lá cây lên vùng mẩn.
- Nếu con cần thuốc hạ sốt trong lúc chờ đi khám, hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước, nhất là khi con nổi mẩn sau khi uống ibuprofen.
- Nếu con được kê bút tiêm adrenalin, luôn mang theo, kiểm tra hạn dùng và dạy người trông con cách dùng.
Hiểu lầm thường gặp
- Con nổi ban khi uống kháng sinh nghĩa là dị ứng suốt đời.
- Nhiều đợt ban khi đang uống kháng sinh do virus gây ra. Chỉ bác sĩ, có khi cần thêm xét nghiệm hoặc test ở chuyên khoa, mới xác định được con có dị ứng thật không.
- Đã dị ứng một lần nhẹ thì lần sau cũng nhẹ.
- Lần dùng lại thuốc đã gây dị ứng có thể gây phản ứng nặng hơn. Không cho con dùng lại thuốc đó khi bác sĩ chưa đánh giá.
- Thuốc nam, thực phẩm chức năng lành tính nên không gây dị ứng.
- Bất kỳ sản phẩm nào cũng có thể gây dị ứng. Hãy kể cả những sản phẩm này khi bác sĩ hỏi con đã dùng gì.
- Bị sốc phản vệ thì cho uống thuốc chống dị ứng ở nhà là đủ.
- Thuốc chống dị ứng dạng uống không chữa được phản vệ. Con cần adrenalin và cấp cứu ngay.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị dị ứng thuốc bao lâu thì hết?
Mẩn ngứa nhẹ thường giảm trong vài ngày sau khi ngừng thuốc. Nếu ban lan rộng, phồng rộp, kèm sốt hoặc loét miệng, hãy đi cấp cứu ngay.
+Trẻ dị ứng kháng sinh thì sau này uống kháng sinh gì?
Bác sĩ sẽ chọn kháng sinh khác nhóm phù hợp. Vì vậy cần ghi rõ tên thuốc đã gây phản ứng và báo cho mọi bác sĩ khám cho con.
+Làm sao biết con dị ứng thuốc hay bị phát ban do virus?
Khó phân biệt bằng mắt. Hãy chụp ảnh ban, ghi giờ dùng thuốc, giờ nổi ban và cho bác sĩ xem trong ngày; có trường hợp cần khám chuyên khoa dị ứng để xác định.
+Dị ứng thuốc có di truyền không?
Bố mẹ dị ứng một thuốc không có nghĩa là con cũng dị ứng thuốc đó. Con không cần tránh thuốc chỉ vì người trong nhà từng bị dị ứng, nhưng nên kể với bác sĩ.
+Con nổi mẩn sau khi uống ibuprofen có dùng paracetamol được không?
Thường bác sĩ vẫn cho dùng paracetamol, nhưng hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước. Nếu con từng khó thở, khò khè sau ibuprofen, cần nói rõ khi đi khám.
Nguồn tham khảo
- Anaphylaxis — NHS (Anh)
- Stevens-Johnson syndrome — NHS (Anh)
- Allergies — NHS (Anh)
- Hives (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nổi mẩn ngứa
Nổi mẩn ngứa ở trẻ hay gặp nhất là mày đay: những nốt, mảng sưng đỏ gồ lên, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác, thường do virus, thức ăn, thuốc hoặc côn trùng đốt, và tự hết trong vài ngày. Đi cấp cứu ngay nếu con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Mẩn đỏ kèm sốt mà ấn cốc thủy tinh lên vẫn không mất màu cũng cần đi cấp cứu ngay.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
- Trẻ dị ứng thức ăn
Dị ứng thức ăn là khi hệ miễn dịch của con phản ứng với một thức ăn, hay gặp nhất với sữa bò, trứng, lạc, các loại hạt, tôm cua, cá, đậu nành, lúa mì và vừng. Phản ứng thường xảy ra trong vài phút đến 2 giờ sau khi ăn: mẩn ngứa, mày đay, sưng môi mắt, nôn, đau bụng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, khò khè, khàn tiếng, sưng lưỡi, choáng hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự kiêng tràn lan; đưa con đi khám để bác sĩ xác định đúng thức ăn cần tránh.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Test dị ứng cho trẻ
Test dị ứng có ích khi con đã có triệu chứng rõ và bác sĩ cần biết đúng tác nhân, ví dụ con nổi mẩn, sưng môi sau khi ăn một món, hay viêm mũi, hen chưa rõ do mạt bụi hay lông thú. Hai loại đáng tin là test lẩy da và xét nghiệm máu tìm kháng thể IgE với từng chất, và kết quả chỉ có ý nghĩa khi bác sĩ đọc cùng câu chuyện của con. Không nên tự làm gói xét nghiệm hàng chục, hàng trăm loại thức ăn khi con chưa có triệu chứng, nhất là loại đo kháng thể IgG, vì dễ dẫn đến kiêng khem không cần thiết. Nếu con có dấu hiệu phản vệ, gọi 115 hoặc 113 ngay, đừng chờ làm test.
- Thuốc chống dị ứng cho trẻ
Thuốc chống dị ứng (thuốc kháng histamin) giúp giảm ngứa, mẩn, hắt hơi, chảy mũi do dị ứng. Với trẻ, nên ưu tiên loại thế hệ mới ít gây buồn ngủ, chọn đúng dạng và liều theo tuổi, cân nặng như tờ hướng dẫn hoặc dược sĩ chỉ; trẻ dưới 2 tuổi cần hỏi bác sĩ trước. Loại thế hệ cũ gây buồn ngủ, có thể làm trẻ kích động, và không được dùng để cho trẻ dễ ngủ. Thuốc uống không cứu được phản vệ: nếu con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều hay lả đi, hãy tiêm bút adrenalin nếu có và gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác