Dùng thuốc cho con

Cho trẻ uống thuốc chống dị ứng: loại nào hợp tuổi, khi nào không dùng

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổi

Trả lời nhanh

Thuốc chống dị ứng (thuốc kháng histamin) giúp giảm ngứa, mẩn, hắt hơi, chảy mũi do dị ứng. Với trẻ, nên ưu tiên loại thế hệ mới ít gây buồn ngủ, chọn đúng dạng và liều theo tuổi, cân nặng như tờ hướng dẫn hoặc dược sĩ chỉ; trẻ dưới 2 tuổi cần hỏi bác sĩ trước. Loại thế hệ cũ gây buồn ngủ, có thể làm trẻ kích động, và không được dùng để cho trẻ dễ ngủ. Thuốc uống không cứu được phản vệ: nếu con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều hay lả đi, hãy tiêm bút adrenalin nếu có và gọi 115 hoặc 113 ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con sưng môi, lưỡi, mặt, họng, khó thở, thở rít, khò khè, khàn giọng hoặc khó nuốt: nếu đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113.
  • Mẩn ngứa khắp người kèm nôn nhiều, đau bụng, choáng váng, da tái lạnh hoặc lả đi.
  • Con uống nhầm hoặc uống quá nhiều thuốc chống dị ứng: li bì, kích động, run giật, co giật, tim đập rất nhanh, mặt đỏ nóng.
  • Trẻ nhỏ mềm nhũn, khó đánh thức, thở chậm hoặc thở yếu sau khi uống thuốc.
  • Da phồng rộp, bong tróc, loét miệng, loét mắt sau khi dùng một thuốc mới.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dưới 2 tuổi bị mẩn ngứa, hắt hơi, chảy mũi mà bố mẹ muốn dùng thuốc.
  • Mẩn ngứa, nổi mề đay kéo dài quá vài ngày, hay tái đi tái lại, hoặc kèm sốt, đau khớp.
  • Con dùng thuốc chống dị ứng mua không đơn quá 2 tuần mà vẫn còn triệu chứng.
  • Con buồn ngủ, khó tập trung ở lớp hoặc ngược lại bứt rứt, khó ngủ sau khi uống thuốc.
  • Con có bệnh động kinh, bệnh tim, bệnh nhịp tim, bệnh gan, thận, hoặc đang dùng thuốc khác lâu ngày.
  • Con sắp làm test dị ứng: hỏi nơi làm test có cần ngừng thuốc trước vài ngày không.

Thuốc chống dị ứng làm gì

Khi gặp thứ con bị dị ứng (phấn hoa, bụi nhà, lông thú, côn trùng đốt, một số thức ăn), cơ thể giải phóng histamin, gây ngứa, mẩn, mề đay, hắt hơi, chảy mũi, ngứa và chảy nước mắt. Thuốc kháng histamin chặn tác dụng của histamin nên làm giảm các triệu chứng này.

Thuốc chỉ làm dịu triệu chứng, không chữa được nguyên nhân dị ứng. Thuốc có dạng siro, viên, viên ngậm, thuốc nhỏ mắt, xịt mũi, kem bôi; bài này nói chủ yếu về dạng uống.

Hai nhóm thuốc và khác biệt với trẻ

  • Thế hệ mới, ít gây buồn ngủ: ví dụ cetirizin, loratadin, desloratadin, fexofenadin. Thường dùng một lần mỗi ngày, ít ảnh hưởng đến việc học. Đây thường là lựa chọn ưu tiên cho trẻ.
  • Thế hệ cũ, gây buồn ngủ: ví dụ clorpheniramin, promethazin, diphenhydramin, alimemazin. Ngoài buồn ngủ, thuốc có thể làm con chóng mặt, khó tập trung, khô miệng, nhìn mờ. Trẻ em dễ bị tác dụng ngược hơn người lớn: bứt rứt, kích động, khó ngủ.
  • Mỗi loại có giới hạn tuổi riêng. Ví dụ một số dạng siro thế hệ mới dùng được từ 2 tuổi, có loại cho trẻ nhỏ hơn chỉ khi bác sĩ kê; promethazin không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi. Luôn đọc tờ hướng dẫn hoặc hỏi dược sĩ trước khi cho con dùng.
  • Nhiều siro ho, thuốc cảm có trộn sẵn thuốc kháng histamin thế hệ cũ. Không cho trẻ dưới 6 tuổi dùng thuốc ho, thuốc cảm phối hợp loại này, và đừng cho con uống thêm một thuốc chống dị ứng khác cùng lúc.

Không dùng thuốc chống dị ứng để cho con ngủ

Vì thuốc thế hệ cũ gây buồn ngủ, nhiều gia đình cho con uống để con dễ ngủ, ngủ sâu, hay để con ngủ trên xe đi xa. Không nên làm vậy. Thuốc có thể làm trẻ nhỏ ngủ li bì, thở yếu, hoặc ngược lại kích động, và làm con lờ đờ, khó tập trung ở lớp hôm sau.

Nếu con khó ngủ, hãy tìm lý do và sửa nếp ngủ: giờ ngủ cố định, tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ, phòng tối và yên tĩnh. Khi ngứa do chàm hay mề đay làm con mất ngủ, bác sĩ có thể cho một thuốc gây buồn ngủ trong vài ngày; đó là quyết định của bác sĩ cho từng trẻ.

Khi nào dùng, khi nào cần đi khám

  • Dùng được, theo tư vấn của dược sĩ hoặc bác sĩ: viêm mũi dị ứng, dị ứng mắt, mề đay nhẹ, ngứa do côn trùng đốt, mẩn ngứa nhẹ không kèm dấu hiệu nguy hiểm.
  • Không thay được adrenalin trong phản vệ. Thuốc uống tác dụng chậm và chỉ làm giảm ngứa, mẩn. Đừng chờ thuốc chống dị ứng có tác dụng khi con khó thở, sưng môi lưỡi hay lả đi.
  • Không dùng thay cho việc đi khám khi mẩn ngứa kèm sốt, ban tím, đau khớp, hoặc ban lan nhanh sau khi dùng một thuốc mới.
  • Nếu con cần dùng thuốc thường xuyên (viêm mũi dị ứng kéo dài, mề đay mạn tính), bác sĩ sẽ chọn loại, liều và thời gian phù hợp, có khi kèm xịt mũi chống viêm hoặc tìm thứ gây dị ứng.

Cho con uống thuốc an toàn

  • Tính liều theo tuổi và cân nặng đúng như tờ hướng dẫn hoặc lời dặn của dược sĩ, bác sĩ. Dùng cốc hoặc xi lanh đo kèm theo hộp thuốc, không dùng thìa ăn.
  • Không cho con uống thuốc của người lớn, thuốc kê cho anh chị em, hay chia nhỏ viên người lớn khi chưa hỏi dược sĩ.
  • Không dùng cùng lúc hai thuốc kháng histamin, kể cả khi một loại nằm trong siro ho, thuốc cảm, trừ khi bác sĩ dặn.
  • Nếu mua không cần đơn, không dùng quá 2 tuần. Còn triệu chứng thì đi khám.
  • Báo bác sĩ hoặc dược sĩ nếu con có bệnh động kinh, bệnh tim, rối loạn nhịp tim, bệnh gan, thận, hoặc đang dùng thuốc khác, vì một số thuốc kháng histamin không hợp với các bệnh này.
  • Cất thuốc, nhất là siro có vị ngọt, ở chỗ cao, có nắp khóa an toàn, ngoài tầm tay trẻ.

Chăm sóc con tại nhà

  • Tìm và tránh thứ gây dị ứng: lau nhà ẩm, giặt chăn gối bằng nước nóng, không hút thuốc trong nhà, hạn chế thú cưng vào phòng ngủ nếu con dị ứng lông thú.
  • Với ngứa da nhẹ, tắm nước mát, mặc đồ cotton thoáng, cắt ngắn móng tay để con không gãi trầy da.
  • Rửa mũi bằng nước muối sinh lý khi con hắt hơi, chảy mũi do dị ứng.
  • Ghi lại tên thuốc, liều, giờ uống và triệu chứng của con để kể với bác sĩ.
  • Nếu con từng bị phản vệ, luôn mang bút tiêm adrenalin theo và dạy người chăm con cách dùng.
  • Không cho con uống thuốc chống dị ứng để dễ ngủ hay ngủ trên xe.

Hiểu lầm thường gặp

Thuốc chống dị ứng uống vào là cắt được sốc phản vệ.
Thuốc uống chỉ làm giảm ngứa, mẩn và tác dụng chậm. Phản vệ cần tiêm adrenalin và cấp cứu ngay.
Cho con uống một chút thuốc chống dị ứng buổi tối để con ngủ ngon.
Thuốc gây buồn ngủ có thể làm trẻ ngủ li bì, thở yếu hoặc kích động, và làm con lờ đờ hôm sau. Không dùng thuốc để cho trẻ ngủ.
Thuốc chống dị ứng nào cũng như nhau, mua loại nào cũng được.
Mỗi loại khác nhau về mức gây buồn ngủ, tuổi được dùng và liều. Hỏi dược sĩ để chọn loại hợp tuổi và cân nặng của con.
Uống thuốc chống dị ứng lâu ngày sẽ bị nghiện.
Thuốc kháng histamin không gây nghiện, nhưng chỉ nên dùng khi cần và theo hướng dẫn; dùng kéo dài cần bác sĩ theo dõi.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ 1 tuổi có được uống thuốc chống dị ứng không?

Một số loại có thể dùng cho trẻ nhỏ, nhưng với trẻ dưới 2 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê. Đừng tự mua thuốc cho trẻ ở tuổi này.

+Thuốc chống dị ứng uống bao lâu thì có tác dụng?

Thường khoảng 30 phút đến 1 giờ. Nếu con có dấu hiệu phản vệ, đừng chờ thuốc mà gọi cấp cứu ngay.

+Con uống thuốc chống dị ứng có ảnh hưởng đến việc học không?

Thuốc thế hệ cũ có thể làm con buồn ngủ, khó tập trung. Loại thế hệ mới ít ảnh hưởng hơn, nhưng vẫn có trẻ bị buồn ngủ; hãy để ý và báo bác sĩ.

+Có được cho con uống thuốc chống dị ứng cùng thuốc ho không?

Chỉ khi đã hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ. Nhiều siro ho, thuốc cảm đã có sẵn thuốc kháng histamin, uống thêm dễ bị quá liều.

+Con nổi mề đay có cần uống thuốc chống dị ứng không?

Mề đay nhẹ thường đỡ với thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ theo tư vấn của dược sĩ. Mề đay kèm sưng môi, khó thở, nôn hay lả đi là cấp cứu.

Nguồn tham khảo

  1. Antihistamines — NHS (Anh)
  2. Who can and cannot take chlorphenamine — NHS (Anh)
  3. Who can and cannot take cetirizine — NHS (Anh)
  4. Who can and cannot take promethazine — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Sốc phản vệ

    Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.

  • Viêm mũi dị ứng ở trẻ

    Viêm mũi dị ứng là khi niêm mạc mũi phản ứng quá mức với những thứ vô hại như mạt bụi nhà, nấm mốc, lông chó mèo, phấn hoa: con hắt hơi từng tràng, ngứa mũi, chảy nước mũi trong, nghẹt mũi, kéo dài nhiều tuần hoặc tái lại theo mùa, thường không sốt. Bệnh không nguy hiểm nhưng làm con ngủ kém, học kém tập trung; kiểm soát bằng cách tránh dị nguyên, rửa mũi nước muối, và thuốc kháng histamin loại ít gây buồn ngủ hoặc corticoid xịt mũi theo hướng dẫn của bác sĩ. Con khò khè, khó thở, hoặc sưng môi, sưng mặt kèm khó thở thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ bị mề đay

    Mề đay (còn gọi là mày đay) là những nốt, mảng sưng gồ đỏ hoặc hồng, rất ngứa, lặn chỗ này mọc chỗ khác. Ở trẻ, nguyên nhân hay gặp nhất là virus, sau đó đến thức ăn, thuốc và côn trùng đốt; phần lớn tự hết trong vài ngày. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con sưng môi, lưỡi, họng, khó thở, khò khè, khàn giọng đột ngột, khó nuốt, tái người hoặc lả đi, vì đó có thể là sốc phản vệ. Không tự bôi kem có corticoid hay kem trộn cho con.

  • Trẻ bị côn trùng đốt

    Phần lớn vết muỗi, kiến, bọ đốt chỉ sưng đỏ, ngứa vài ngày và chăm được ở nhà: rửa bằng xà phòng, chườm lạnh, cắt ngắn móng tay để con không gãi. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi bị đốt con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi, hoặc con bị ong vò vẽ, ong bắp cày đốt nhiều nốt hay đốt vào miệng, họng. Với kiến ba khoang, không đập hay miết lên da; gạt nhẹ con kiến đi rồi rửa ngay bằng xà phòng và nhiều nước.

  • Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng

    Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.

  • Thuốc ho cho trẻ

    Phần lớn trẻ ho do cảm lạnh, virus và tự đỡ; thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn không giúp con khỏi nhanh hơn và có thể gây hại. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ, nước ấm và nhỏ nước muối sinh lý thường giúp dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái, hoặc li bì sau uống thuốc thì đến cấp cứu ngay.

Chủ đề khác