Dùng thuốc cho con

Có nên cho trẻ uống thuốc ho: loại nào tránh, khi nào cần bác sĩ

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ ho do cảm lạnh, virus và tự đỡ; thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn không giúp con khỏi nhanh hơn và có thể gây hại. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ, nước ấm và nhỏ nước muối sinh lý thường giúp dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái, hoặc li bì sau uống thuốc thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Phần dưới lồng ngực lõm vào khi con hít vào, con thở rít khi nằm yên, môi hoặc da tím tái.
  • Sau khi uống thuốc ho, thuốc cảm, con ngủ li bì khó đánh thức, thở chậm, thở yếu, hoặc co giật.
  • Con uống nhầm thuốc ho của người lớn, uống quá liều hoặc uống cả chai: đến cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn bình thường, mang theo chai thuốc.
  • Sau uống thuốc, con sưng môi, mặt, nổi mề đay khắp người, khó thở.
  • Con ho sặc đột ngột khi đang ăn hoặc ngậm đồ nhỏ, sau đó thở khó, khò khè.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Con dưới 3 tháng tuổi bị ho.
  • Ho kèm sốt quá 3 ngày, hoặc đã đỡ rồi lại sốt lại.
  • Ho thành từng cơn dài, cuối cơn có tiếng rít hoặc nôn sau ho.
  • Con khò khè, ho về đêm hoặc khi chạy nhảy lặp đi lặp lại, nhất là khi con đã có chẩn đoán hen.
  • Ho kéo dài quá 3 tuần.

Vì sao bác sĩ ít khi kê thuốc ho cho trẻ

Ho là phản xạ giúp đẩy đờm, dịch mũi ra khỏi đường thở. Phần lớn cơn ho ở trẻ do virus cảm lạnh, viêm họng, và sẽ đỡ dần sau 1–3 tuần dù có uống thuốc hay không. Làm mất tiếng ho không làm con khỏi nhanh hơn, mà có khi làm đờm đọng lại.

Các nghiên cứu ở trẻ em không cho thấy thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn giúp giảm ho rõ hơn giả dược. Trong khi đó, thuốc có thể gây buồn ngủ li bì, kích thích, tim đập nhanh, ảo giác, và đã có những ca trẻ nhỏ ngộ độc, tử vong do dùng quá liều hoặc dùng nhiều thuốc chứa cùng một hoạt chất. Vì vậy Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ và Cơ quan Y tế Anh khuyên không dùng các thuốc này cho trẻ nhỏ.

Những nhóm thuốc ho cần biết

  • Thuốc giảm ho có codein: không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi vì có thể làm con thở chậm, thở yếu, nguy hiểm đến tính mạng. Trẻ 12–18 tuổi có bệnh hô hấp, béo phì, ngủ ngáy ngừng thở hoặc vừa cắt amidan, nạo VA cũng không dùng. Codein hay có trong viên ho, siro ho của người lớn.
  • Thuốc giảm ho dextromethorphan: không tự cho trẻ dưới 6 tuổi dùng; trẻ lớn hơn chỉ dùng khi bác sĩ, dược sĩ khuyên và không dùng kéo dài.
  • Thuốc long đờm, tiêu nhầy như acetylcystein, carbocistein: Bộ Y tế đã chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, vì trẻ nhỏ chưa ho khạc tốt, đờm loãng ra có thể làm tắc đường thở nhiều hơn.
  • Thuốc kháng histamin gây buồn ngủ có trong nhiều siro ho, thuốc cảm (như promethazin, alimemazin, clorpheniramin, diphenhydramin): không dùng cho trẻ dưới 2 tuổi vì có thể ức chế hô hấp; với trẻ lớn hơn, chỉ dùng khi bác sĩ kê. Không bao giờ cho con uống thuốc ho chỉ để con ngủ.
  • Thuốc chống nghẹt mũi dạng uống (như pseudoephedrin, phenylephrin): không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi; có thể làm tim đập nhanh, khó ngủ, tăng huyết áp.
  • Thuốc cảm, thuốc ho dạng kết hợp: nhiều loại có sẵn paracetamol. Uống cùng thuốc hạ sốt dễ làm con quá liều paracetamol mà không biết.

Siro ho thảo dược, thuốc đông y

Siro ho thảo dược cũng là thuốc, có hoạt chất và có thể có tác dụng phụ. Bằng chứng cho thấy chúng giúp trẻ khỏi nhanh hơn còn rất ít. Nhiều loại có mật ong, tinh dầu bạc hà, khuynh diệp, không dùng được cho trẻ dưới 1 tuổi; một số có cồn.

Nếu muốn dùng, bố mẹ đọc kỹ thành phần và độ tuổi trên nhãn, hỏi dược sĩ, bác sĩ, không cho uống cùng lúc nhiều loại, và ngừng khi con có dấu hiệu bất thường.

Khi nào con thật sự cần thuốc

Một số nguyên nhân gây ho cần điều trị đặc hiệu, do bác sĩ quyết định sau khi khám: hen cần thuốc giãn phế quản dạng hít; viêm phổi, ho gà, viêm xoang do vi khuẩn có thể cần kháng sinh; viêm thanh quản cấp (croup) có thể cần một liều corticoid. Những thuốc này không phải thuốc ho bán sẵn, và bố mẹ không tự mua.

Với con bị hen, khi con ho, khò khè, thuốc đúng là bình xịt cắt cơn bác sĩ đã kê, dùng qua buồng đệm. Siro ho không thay được bình xịt và có thể làm chậm việc xử trí cơn hen.

Nếu bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên dùng thuốc ho

  • Hỏi rõ thuốc dùng cho triệu chứng gì, liều bao nhiêu theo cân nặng, uống mấy ngày.
  • Dùng xi lanh hoặc cốc đong đi kèm chai, không dùng thìa ăn cơm.
  • Chỉ dùng một loại thuốc ho tại một thời điểm; đọc thành phần để không uống trùng paracetamol hay trùng hoạt chất.
  • Không dùng thuốc ho của người lớn hay thuốc còn thừa từ lần trước, của anh chị em.
  • Cất thuốc trên cao, có nắp an toàn, ngoài tầm tay trẻ; siro ngọt dễ làm trẻ tự uống.
  • Ngừng thuốc và hỏi lại bác sĩ nếu con li bì, kích thích, tim đập nhanh, nổi mẩn.

Chăm sóc con tại nhà

  • Trẻ từ 1 tuổi: cho uống nửa thìa đến một thìa cà phê mật ong trước khi ngủ để dịu họng. Tuyệt đối không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong.
  • Cho con uống đủ nước ấm, ăn đồ ấm, mềm; trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều lần hơn.
  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi trước khi bú, trước khi ngủ để con thở dễ và bớt dịch chảy xuống họng.
  • Giữ phòng thoáng, không ai hút thuốc trong nhà, tránh khói bếp than, khói hương.
  • Kê gối cao hơn một chút cho trẻ lớn khi ngủ nếu con ho nhiều về đêm; không kê gối cho trẻ dưới 1 tuổi.
  • Trẻ dưới 6 tuổi không ngậm kẹo ho, viên ngậm vì dễ hóc.
  • Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách ít nhất 4–6 giờ.

Hiểu lầm thường gặp

Con ho là phải có siro ho mới khỏi.
Phần lớn cơn ho do virus tự đỡ. Thuốc ho không làm con khỏi nhanh hơn, mà có thể gây tác dụng phụ ở trẻ nhỏ.
Siro ho thảo dược thì lành, uống bao nhiêu cũng được.
Thảo dược vẫn là thuốc, có thể gây dị ứng, tác dụng phụ, và nhiều loại không dùng được cho trẻ dưới 1 tuổi. Đọc nhãn và hỏi dược sĩ trước khi dùng.
Thuốc ho cho con ngủ ngon là tốt.
Buồn ngủ là tác dụng phụ của thuốc kháng histamin, có thể làm trẻ nhỏ thở chậm, thở yếu. Không dùng thuốc ho để con ngủ.
Ho có đờm phải uống thuốc long đờm cho nhanh hết đờm.
Thuốc long đờm chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi. Uống đủ nước và nhỏ nước muối sinh lý giúp đờm, dịch mũi loãng và dễ ra hơn.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ mấy tuổi thì uống được thuốc ho?

Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn. Trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi.

+Trẻ dưới 1 tuổi bị ho thì làm gì?

Không dùng thuốc ho và không cho ăn mật ong. Cho bú nhiều lần, nhỏ nước muối sinh lý, giữ phòng thoáng, đếm nhịp thở khi con ngủ. Trẻ dưới 3 tháng bị ho cần đi khám.

+Có nên dùng thuốc ho của người lớn với liều nhỏ hơn cho con không?

Không. Thuốc người lớn có thể chứa codein, thuốc chống nghẹt mũi hoặc hàm lượng không phù hợp với trẻ, dễ gây quá liều.

+Ho bao lâu thì nên cho con đi khám?

Đi khám khi ho quá 3 tuần, ho kèm sốt quá 3 ngày, con dưới 3 tháng tuổi, hoặc bất cứ lúc nào con thở nhanh, thở khó.

+Mật ong có thật sự giúp giảm ho không?

Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ có thể giúp giảm ho đêm và giúp con ngủ dễ hơn, ít nhất bằng nhiều loại thuốc ho bán sẵn. Không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi.

+Con bị hen có uống siro ho được không?

Khi con hen ho, khò khè, cần dùng bình xịt cắt cơn bác sĩ kê. Siro ho không thay được thuốc hen; hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng bất cứ thuốc ho nào.

Nguồn tham khảo

  1. Coughs and Colds: Medicines or Home Remedies? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Cough — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ ho về đêm

    Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Dùng kháng sinh cho trẻ

    Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.

  • Liều paracetamol, ibuprofen

    Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.

  • Chanh đào, mật ong, quất hấp

    Với trẻ từ 1 tuổi, 2–5 ml mật ong, nước chanh ấm pha mật ong hay quất hấp đường phèn có thể giúp con dịu họng, đỡ ho về đêm; mật ong còn được thấy là giảm ho đêm tốt hơn siro ho bán sẵn. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong dưới bất kỳ dạng nào, kể cả chanh đào ngâm mật ong hay siro có mật ong, vì có thể gây ngộ độc botulinum. Những cách này chỉ làm dịu, không chữa nguyên nhân gây ho. Nếu con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác