Trị ho cho trẻ bằng chanh đào, mật ong, quất hấp: dùng sao cho an toàn
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổi
Trả lời nhanh
Với trẻ từ 1 tuổi, 2–5 ml mật ong, nước chanh ấm pha mật ong hay quất hấp đường phèn có thể giúp con dịu họng, đỡ ho về đêm; mật ong còn được thấy là giảm ho đêm tốt hơn siro ho bán sẵn. Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong dưới bất kỳ dạng nào, kể cả chanh đào ngâm mật ong hay siro có mật ong, vì có thể gây ngộ độc botulinum. Những cách này chỉ làm dịu, không chữa nguyên nhân gây ho. Nếu con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, hoặc con phải gắng sức, phập phồng cánh mũi để thở.
- Con thở rít khi đang nằm yên, không khóc.
- Môi, lưỡi hoặc da con tím tái, kể cả chỉ sau cơn ho.
- Con ho sặc sụa đột ngột khi đang ăn, đang ngậm quất, hạt hay đồ chơi, sau đó thở khó hoặc thở khò khè.
- Trẻ dưới 1 tuổi đã ăn mật ong, rồi trong những ngày sau bị táo bón, bú yếu, khóc yếu, mí mắt sụp, mềm nhũn hoặc cổ, tay chân lả đi.
- Con li bì, khó đánh thức, hoặc không bú, không uống được gì.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
- Con dưới 3 tháng tuổi bị ho.
- Ho kèm sốt quá 3 ngày, hoặc đã đỡ rồi lại sốt lại.
- Ho thành từng cơn dài, cuối cơn có tiếng rít khi hít vào hoặc nôn sau ho.
- Con thở khò khè lần đầu, hoặc con bị hen mà ho, khò khè nhiều hơn.
- Ho kéo dài quá 3 tuần, hoặc tháng nào cũng ho đi ho lại.
Mật ong: dùng được từ 1 tuổi
Với trẻ từ 1 tuổi trở lên, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên có thể cho 2–5 ml mật ong khi cần, khoảng nửa đến một thìa cà phê, thường cho trước khi ngủ. Mật ong làm dịu họng, giúp đờm loãng ra, và nghiên cứu cho thấy nó giảm số lần ho và mức độ ho về đêm tốt hơn siro ho bán sẵn.
Không cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, dù chỉ một ít để rơ lưỡi, pha nước hay ngâm với chanh, quất. Mật ong có thể chứa bào tử vi khuẩn gây ngộ độc botulinum; ruột của trẻ nhỏ chưa ngăn được chúng, và bệnh có thể làm trẻ yếu cơ, khó thở. Nấu, hấp hay ngâm chanh không làm mất nguy cơ này.
Chanh đào ngâm mật ong, nước chanh ấm
- Chanh đào ngâm mật ong là cách dân gian nhiều nhà dùng. Phần có tác dụng làm dịu họng chủ yếu là mật ong và nước ấm; bằng chứng cho thấy chanh giúp trẻ khỏi ho nhanh hơn còn rất ít.
- Chỉ cho trẻ từ 1 tuổi. Mỗi lần pha khoảng một thìa cà phê chanh mật ong với nước ấm, không quá vài lần một ngày.
- Pha bằng nước ấm, không nóng. Đồ uống nóng có thể làm bỏng miệng trẻ nhỏ.
- Dùng lọ thủy tinh sạch, khô, đậy kín. Nếu lọ ngâm có mốc, sủi bọt nhiều hay mùi lạ thì bỏ đi.
- Trẻ có hen hoặc hay ợ chua thì chanh có thể làm khó chịu ở họng; nếu con ho nhiều hơn sau khi uống, ngừng lại.
Quất hấp đường phèn
- Quất hấp đường phèn không có mật ong nên không có nguy cơ botulinum, nhưng là đồ ngọt. Trẻ dưới 1 tuổi không nên ăn thêm đường, nên với bé dưới 1 tuổi bị ho, hãy cho bú nhiều hơn và nhỏ nước muối sinh lý thay vì quất hấp đường.
- Với trẻ lớn hơn, cho uống một ít nước quất hấp ấm, bỏ hạt, để nguội bớt. Hạt quất có thể gây hóc ở trẻ nhỏ.
- Đường, mật ong bám vào răng làm sâu răng. Cho con súc miệng hoặc chải răng sau khi uống, nhất là khi uống trước lúc ngủ.
Những cách này giúp được gì, không giúp được gì
Phần lớn cơn ho ở trẻ do cảm lạnh, virus và tự đỡ sau 1–3 tuần, có khi kéo dài đến 3–4 tuần. Mật ong, chanh ấm giúp con dễ chịu, ngủ ngon hơn trong lúc chờ cơ thể tự khỏi, giống như uống đủ nước và nhỏ nước muối sinh lý.
Chúng không chữa được viêm phổi, hen, ho gà hay viêm tai, và không thay được việc theo dõi nhịp thở của con. Nếu con thở nhanh, thở rít, ho từng cơn rũ rượi hay sốt kéo dài, hãy đưa con đi khám, đừng chỉ tăng thêm chanh mật ong.
Không dùng chung với thuốc ho cho trẻ nhỏ
Nhiều siro ho thảo dược đã có sẵn mật ong, tinh dầu, có loại có cồn. Đọc nhãn trước khi cho con uống, không cho uống cùng lúc chanh mật ong tự làm với siro có mật ong, và không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng các siro này.
Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn. Với trẻ nhỏ, mật ong (từ 1 tuổi), nước ấm, nhỏ nước muối sinh lý và cho bú, uống đủ là cách chăm sóc an toàn hơn.
Chăm sóc con tại nhà
- Trẻ từ 1 tuổi: cho 2–5 ml mật ong (nửa đến một thìa cà phê) trước khi ngủ, hoặc pha với nước ấm.
- Trẻ dưới 1 tuổi: không mật ong; cho bú nhiều lần hơn, nhỏ nước muối sinh lý trước khi bú và trước khi ngủ.
- Cho con uống đủ nước ấm, ăn món mềm, ấm.
- Pha đồ uống ấm vừa, thử trên mu bàn tay trước khi cho con uống.
- Bỏ hạt quất, hạt chanh trước khi cho trẻ nhỏ ăn uống.
- Cho con súc miệng hoặc chải răng sau khi uống mật ong, đường phèn trước giờ ngủ.
- Khi con ngủ, đếm nhịp thở trong 1 phút vài lần mỗi ngày và ghi lại.
Hiểu lầm thường gặp
- Chanh đào ngâm mật ong lâu năm thì trẻ sơ sinh dùng được.
- Ngâm lâu, hấp hay nấu không làm mất nguy cơ ngộ độc botulinum. Trẻ dưới 1 tuổi không dùng mật ong dưới bất kỳ dạng nào.
- Rơ lưỡi bằng mật ong giúp sạch tưa lưỡi cho bé.
- Đây là cách hay làm bé dưới 1 tuổi tiếp xúc với mật ong. Rơ lưỡi bằng gạc sạch và nước đun sôi để nguội; tưa lưỡi nhiều thì đi khám.
- Uống chanh mật ong đủ thì không cần đi khám.
- Chanh mật ong chỉ làm dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, sốt kéo dài thì phải đi khám dù đang dùng gì ở nhà.
- Càng uống nhiều chanh mật ong càng nhanh khỏi.
- Uống nhiều không làm khỏi nhanh hơn mà dễ sâu răng, đau bụng. Vài lần một ngày, mỗi lần một lượng nhỏ là đủ.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi thì ăn được mật ong?
Từ 1 tuổi trở lên. Trẻ dưới 1 tuổi không ăn mật ong dưới bất kỳ dạng nào vì nguy cơ ngộ độc botulinum.
+Mỗi lần cho trẻ uống bao nhiêu mật ong trị ho?
Với trẻ từ 1 tuổi, khoảng 2–5 ml, tức nửa đến một thìa cà phê, khi cần, thường trước khi ngủ.
+Trẻ 8 tháng ho có dùng quất hấp đường phèn được không?
Không nên. Bé dưới 1 tuổi không nên ăn thêm đường. Hãy cho bé bú nhiều hơn, nhỏ nước muối sinh lý, và đi khám nếu bé thở nhanh, bú kém hay sốt.
+Lỡ cho bé dưới 1 tuổi ăn mật ong thì phải làm sao?
Phần lớn trẻ không sao, nhưng bố mẹ cần theo dõi trong những ngày sau. Nếu bé táo bón, bú yếu, khóc yếu, mí mắt sụp hay mềm nhũn, đưa bé đi cấp cứu ngay và nói rõ bé đã ăn mật ong.
+Chanh mật ong có dùng cùng thuốc ho được không?
Không nên cho trẻ nhỏ dùng cùng siro ho, nhất là siro đã có mật ong hay thảo dược. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn.
Nguồn tham khảo
- Coughs and Colds: Medicines or Home Remedies? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Cough — NHS (Anh)
- Botulism — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Thuốc ho cho trẻ
Phần lớn trẻ ho do cảm lạnh, virus và tự đỡ; thuốc ho, thuốc cảm bán sẵn không giúp con khỏi nhanh hơn và có thể gây hại. Trẻ dưới 6 tuổi không tự dùng thuốc ho, thuốc cảm; trẻ 6–12 tuổi chỉ dùng khi bác sĩ hoặc dược sĩ khuyên. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi, thuốc có codein không dùng cho trẻ dưới 12 tuổi. Với trẻ từ 1 tuổi, một thìa mật ong trước khi ngủ, nước ấm và nhỏ nước muối sinh lý thường giúp dịu ho. Con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, thở rít, tím tái, hoặc li bì sau uống thuốc thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ ho về đêm
Trẻ hay ho nhiều hơn về đêm vì khi nằm, dịch mũi chảy xuống họng và không khí phòng ngủ thường khô, lạnh. Nếu con chỉ ho vài đêm trong đợt cảm lạnh, ban ngày vẫn chơi khỏe, có thể chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý, đủ nước và mật ong cho trẻ từ 1 tuổi. Ho đêm kéo dài quá 2 tuần, đêm nào cũng ho kèm khò khè, hoặc ho tái đi tái lại cần đi khám để tìm hen hay dị ứng. Con thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực, môi tím thì đến cấp cứu ngay.
- Mẹo dân gian nên tránh
Không nên cạo gió, đánh cảm, chích lể cho trẻ. Những cách này không hạ sốt, không chữa được nguyên nhân, dễ làm trầy da, nhiễm trùng, và khi con bị sốt xuất huyết có thể làm chảy máu dưới da nhiều hơn, che lấp dấu hiệu bác sĩ cần nhìn. Các mẹo khác cũng nên tránh là ủ ấm cho ra mồ hôi, lau cồn hay nước đá, xông lá, bôi dầu gió lên mũi trẻ nhỏ, cho trẻ dưới 1 tuổi ăn mật ong, nhét vật vào miệng khi co giật. Con sốt, mệt thì hạ sốt bằng paracetamol theo cân nặng, cho uống đủ nước, mặc thoáng, và đi khám khi có dấu hiệu nặng.
- Trẻ bị viêm họng
Phần lớn viêm họng ở trẻ do virus, thường đi kèm sổ mũi, ho, và tự đỡ sau khoảng một tuần mà không cần kháng sinh. Một phần nhỏ do liên cầu khuẩn nhóm A, hay gặp ở trẻ 5–15 tuổi: sốt cao, đau họng nhiều, không ho, hạch cổ sưng đau; trường hợp này cần bác sĩ khám, xét nghiệm và uống kháng sinh đủ ngày để phòng thấp tim. Con khó thở, chảy nước dãi vì không nuốt được, không há được miệng hoặc cổ sưng một bên thì đến cấp cứu ngay.
- Hóc dị vật
Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.
Chủ đề khác