Rạn da ở tuổi dậy thì: vì sao bị, có sao không và khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Rạn da rất hay gặp ở tuổi dậy thì, khi con lớn vọt hoặc tăng, giảm cân nhanh; vết rạn vô hại, cả con trai và con gái đều có thể bị. Vết rạn lúc đầu hồng, đỏ hoặc tím, sau nhạt dần thành màu trắng bạc và ít lộ hơn theo thời gian, dù thường không mất hẳn. Các loại kem quảng cáo xóa rạn có rất ít bằng chứng. Nên đưa con đi khám khi vết rạn to, rộng, tím sẫm kèm mặt tròn đỏ, bụng to mà tay chân gầy, hoặc khi rạn xuất hiện sau khi dùng thuốc, kem có corticoid hay kem trộn.
Khi nào cần đưa con đi khám
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vết rạn to, rộng từ khoảng 1 cm, màu tím sẫm, kèm mặt tròn đỏ, bụng to mà tay chân gầy, có bướu mỡ sau gáy.
- Rạn da xuất hiện sau khi con dùng kem có corticoid, kem trộn, kem trắng da, hoặc đang uống thuốc corticoid.
- Rạn da kèm tăng cân rất nhanh, hoặc con đang ăn kiêng khắt khe, sụt cân nhanh.
- Rạn da mà không có lý do rõ ràng như lớn vọt, tăng cân.
- Da con rất mềm, giãn nhiều, dễ bầm tím, vết thương lâu lành.
- Con buồn bã, không dám mặc đồ ngắn, bỏ bơi, bỏ thể dục, nhịn ăn vì vết rạn.
Vì sao tuổi dậy thì hay bị rạn da
Trong vài năm dậy thì, con có thể cao lên rất nhanh, ngực, hông, đùi to ra, cân nặng thay đổi. Khi da bị kéo giãn nhanh, các sợi đàn hồi ở lớp dưới bị đứt, để lại những vệt dài song song. Đó là rạn da.
Rạn da hay gặp ở bụng, ngực, hông, đùi, mông, bắp tay, lưng. Con gái dễ bị hơn, nhưng con trai lớn vọt cũng hay có vệt rạn ngang ở lưng dưới, đùi, vai. Con dễ bị hơn nếu bố mẹ, anh chị cũng bị, nếu con thừa cân, hoặc tăng, giảm cân nhanh.
Vết rạn thay đổi thế nào
Lúc mới, vết rạn thường hồng, đỏ, tím hoặc nâu sẫm, hơi gồ hoặc phẳng, có khi ngứa nhẹ. Sau vài tháng đến vài năm, vết nhạt dần thành màu trắng bạc, hơi lõm, mềm và ít lộ hơn nhiều.
Phần lớn vết rạn không mất hẳn, nhưng mờ đi đến mức ít ai để ý. Rạn da không đau, không lây và không ảnh hưởng đến sức khỏe.
Khi nào rạn da là dấu hiệu cần khám
Một số ít trường hợp rạn da do dùng corticoid kéo dài, gồm cả kem bôi. Ở Việt Nam, nhiều kem trộn, kem trắng da bán trên mạng có corticoid mà không ghi rõ, dùng lâu làm da mỏng, nổi mụn và rạn. Nếu con đang dùng những sản phẩm này, hãy ngừng và đưa con đi khám.
Rất hiếm khi rạn da là dấu hiệu của hội chứng Cushing, khi cơ thể có quá nhiều hormone cortisol: vết rạn to, rộng, tím sẫm, kèm mặt tròn đỏ, mỡ dồn ở bụng, ngực và sau gáy trong khi tay chân gầy. Cũng hiếm khi do bệnh mô liên kết làm da giãn nhiều, dễ bầm. Khi có những dấu hiệu này, bác sĩ sẽ khám và cho xét nghiệm.
Có cách nào làm mờ vết rạn
Nhiều kem, dầu bôi được quảng cáo ngăn ngừa hay xóa rạn da, nhưng có rất ít bằng chứng chúng hiệu quả. Bôi kem dưỡng ẩm giúp da bớt khô, ngứa, nhưng đừng kỳ vọng vết rạn biến mất.
Một số thuốc bôi theo đơn nhóm retinoid có thể giúp vết rạn mới, còn đỏ, đỡ rõ hơn; thuốc này gây khô, đỏ da, không dùng khi có thai, nên chỉ dùng khi bác sĩ kê. Laser, mài da vi điểm có thể làm vết rạn đỡ rõ nhưng không xóa hẳn, tốn kém, và với phần lớn tuổi teen là không cần thiết. Cách tốt nhất để hạn chế rạn mới là giữ cân nặng ổn định, không tăng hay giảm cân quá nhanh.
Nếu em đang đọc bài này
- Rạn da ở tuổi em rất phổ biến, cả bạn nam lẫn bạn nữ. Đó là dấu vết của việc em đang lớn, không phải vì em làm gì sai.
- Vết rạn đỏ, tím rồi sẽ nhạt dần. Em không cần mua kem đắt tiền hay nghe theo quảng cáo xóa rạn.
- Đừng nhịn ăn hay giảm cân thật nhanh để tránh rạn: giảm cân quá nhanh cũng gây rạn, và làm hại sức khỏe.
- Không dùng kem trộn, kem trắng da không rõ nguồn gốc; nhiều loại có corticoid gây rạn và mỏng da.
- Nếu vết rạn làm em ngại mặc đồ bơi, ngại thay đồ thể dục, hãy nói với bố mẹ. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường.
Chăm sóc con tại nhà
- Nói với con rằng rạn da là bình thường ở tuổi dậy thì và sẽ mờ dần; tránh bình luận, trêu chọc về vết rạn.
- Bôi kem dưỡng ẩm không mùi nếu vết rạn khô, ngứa.
- Giúp con ăn uống cân bằng, vận động đều để cân nặng tăng từ từ theo đà lớn; không ép con ăn kiêng.
- Cùng con kiểm tra các loại kem con đang dùng; bỏ kem trộn, kem trắng da, kem có corticoid không theo đơn.
- Theo dõi chiều cao, cân nặng của con mỗi vài tháng để thấy con có tăng cân quá nhanh không.
- Nếu vết rạn kèm các dấu hiệu bất thường trong mục đi khám, đưa con đến bác sĩ.
Hiểu lầm thường gặp
- Rạn da là do con béo.
- Rạn da tuổi dậy thì chủ yếu do lớn vọt; trẻ gầy, cao nhanh cũng bị. Thừa cân, tăng cân nhanh chỉ là một trong các yếu tố.
- Bôi kem xóa rạn đều đặn sẽ hết hẳn vết rạn.
- Có rất ít bằng chứng các loại kem này hiệu quả. Vết rạn tự mờ dần theo thời gian, nhưng thường không mất hẳn.
- Con trai thì không bị rạn da.
- Con trai lớn vọt cũng hay có vết rạn ở lưng dưới, đùi, vai. Đây là chuyện bình thường của tuổi dậy thì.
Bố mẹ hay hỏi
+Rạn da tuổi dậy thì có tự hết không?
Vết rạn nhạt dần từ đỏ, tím thành trắng bạc và ít lộ hơn nhiều, nhưng thường không mất hẳn.
+Con gái 13 tuổi bị rạn da ở đùi có sao không?
Thường là bình thường, do đùi, hông lớn nhanh khi dậy thì. Chỉ cần đi khám nếu vết rạn to, tím sẫm kèm mặt tròn đỏ, bụng to, hoặc xuất hiện sau khi dùng kem có corticoid.
+Có kem nào trị rạn da cho tuổi teen không?
Kem dưỡng ẩm giúp da bớt khô ngứa. Thuốc bôi theo đơn có thể giúp vết rạn mới đỡ rõ, nhưng chỉ dùng khi bác sĩ da liễu kê.
+Làm sao để con không bị rạn da?
Không phải lúc nào cũng phòng được, vì liên quan đến lớn vọt và di truyền. Giữ cân nặng tăng từ từ, không tăng hay giảm cân quá nhanh là cách tốt nhất.
Nguồn tham khảo
- Stretch marks — NHS (Anh)
- Stretch marks — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
- Cushing syndrome — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Dấu hiệu dậy thì
Bé gái thường bắt đầu dậy thì trong khoảng 8–13 tuổi, dấu hiệu đầu tiên là nhú vú. Bé trai thường bắt đầu trong khoảng 9–14 tuổi, dấu hiệu đầu tiên là tinh hoàn to lên. Nên đưa con đi khám chuyên khoa nội tiết nhi nếu dấu hiệu dậy thì xuất hiện trước 8 tuổi ở bé gái, trước 9 tuổi ở bé trai, hoặc chưa có dấu hiệu nào khi bé gái đã 13 tuổi, bé trai đã 14 tuổi.
- Con tự ti về ngoại hình
Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình. Đáng lo khi con nhịn ăn, ăn rồi tìm cách nôn, tập luyện quá sức, tự mua thuốc giảm cân, hoặc mất hàng giờ mỗi ngày soi gương, tránh ra ngoài vì một khuyết điểm. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách thôi bình luận về cân nặng, vóc dáng của con và của người khác, và đưa con đi khám khi thấy các dấu hiệu trên. Nếu con ngất, hoặc nói muốn chết, muốn tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trẻ thừa cân, béo phì
Ở trẻ em, thừa cân được đánh giá bằng chỉ số BMI theo tuổi và giới, không dùng mốc của người lớn: theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ từ 5 tuổi có BMI trên đường +1 độ lệch chuẩn là thừa cân, trên +2 là béo phì. Với trẻ đang lớn, mục tiêu thường là giữ cân hoặc tăng chậm lại trong khi con cao lên, không phải ăn kiêng giảm cân nhanh. Thay đổi hiệu quả nhất là cả nhà cùng làm: bớt nước ngọt, ăn đủ rau, vận động 60 phút mỗi ngày, ngủ đủ và giảm màn hình. Nếu con khát và đi tiểu rất nhiều, sụt cân nhanh, nôn, thở nhanh sâu hay li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Chăm sóc da tuổi teen
Da tuổi teen cần ít hơn nhiều so với quảng cáo: rửa mặt hai lần mỗi ngày bằng sữa rửa mặt dịu nhẹ không mùi, thoa kem dưỡng ẩm không gây bít lỗ chân lông, và chống nắng phổ rộng SPF từ 30 mỗi ngày. Nếu có mụn, có thể dùng sản phẩm trị mụn chứa benzoyl peroxide hoặc axit salicylic nồng độ thấp, kiên nhẫn 6–8 tuần, và không nặn mụn. Tránh quy trình nhiều bước, sản phẩm chống lão hóa, tẩy da mạnh, kem trộn. Ngừng sản phẩm và đi khám nếu da đỏ rát, phồng rộp, sưng sau khi bôi; gọi 115 hoặc 113 nếu sưng mặt, môi kèm khó thở.
- Bảng chiều cao, cân nặng chuẩn
Việt Nam dùng chuẩn tăng trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới. Con số ở giữa bảng là mức trung bình; trẻ có chiều cao, cân nặng nằm trong khoảng từ −2 đến +2 độ lệch chuẩn là trong giới hạn bình thường, không cần đúng con số trung bình. Điều quan trọng hơn một lần đo là con có lớn đều theo đường của mình không. Nên đi khám nếu con dưới −2, trên +2 về cân nặng, đứng cân 2–3 tháng, hoặc tụt dần xuống các đường thấp hơn.
- Con nhịn ăn để giảm cân
Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối loạn ăn uống, một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng nhưng điều trị được. Hãy đưa con đi khám sớm, kể cả khi cân nặng của con trông vẫn bình thường. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường, đau ngực, nôn ra máu, lả đi không đứng dậy được, hoặc nói đến chuyện muốn chết.
Chủ đề khác