Cúm dạ dày (viêm dạ dày ruột cấp) ở trẻ: chăm con thế nào, khi nào đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Cúm dạ dày là cách gọi quen của viêm dạ dày ruột cấp, thường do virus như norovirus, rotavirus, không liên quan đến virus cúm. Con hay nôn trong 1–2 ngày đầu, tiêu chảy có thể kéo dài 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là cho uống oresol pha đúng hướng dẫn, từng thìa nhỏ, để con không mất nước. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, nôn tất cả không uống được, nôn dịch xanh hay nôn ra máu, đau bụng dữ dội, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con li bì, gọi hỏi khó đánh thức, lơ mơ hoặc co giật.
- Con nôn tất cả, không giữ được ngụm nước nào, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, môi lưỡi khô, da tái lạnh hoặc nổi vân tím.
- Con nôn ra dịch màu xanh lá hoặc vàng xanh, nôn ra máu hoặc chất nâu đen như bã cà phê.
- Con đau bụng dữ dội, liên tục, bụng chướng cứng.
- Con đau đầu dữ dội, cổ cứng, sợ ánh sáng, hoặc thở nhanh, khó thở.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Phân có máu hoặc nhầy máu.
- Con nôn kéo dài quá 2 ngày, hoặc tiêu chảy kéo dài quá 7 ngày.
- Con khát nhiều, đi tiểu ít và sẫm màu dù đã uống oresol.
- Con sốt từ 38,5°C trở lên không hạ, hoặc đau bụng nhiều dần, đau dồn về bên phải bụng dưới.
- Con có bệnh mạn tính như đái tháo đường, bệnh thận, tim, hoặc suy giảm miễn dịch.
- Nhiều người cùng ăn một món bị nôn, tiêu chảy cùng lúc.
Cúm dạ dày là gì
Tên đúng là viêm dạ dày ruột cấp: niêm mạc dạ dày và ruột bị viêm, thường do virus. Ở trẻ lớn và người lớn hay gặp norovirus, ở trẻ nhỏ hay gặp rotavirus. Bệnh không do virus cúm, nên vắc xin cúm không phòng được bệnh này.
Virus lây rất nhanh qua tay bẩn, đồ chơi, bề mặt có dính chất nôn hay phân, và qua thức ăn, nước uống bị nhiễm bẩn. Vì vậy cả lớp học hay cả nhà có thể lần lượt bị trong vài ngày.
Con thường đột ngột buồn nôn, nôn nhiều lần, rồi đi ngoài phân lỏng, kèm đau quặn bụng, có khi sốt nhẹ, đau đầu, mỏi người. Phần lớn trẻ đỡ dần sau 2–3 ngày.
Bù nước khi con vừa nôn vừa tiêu chảy
- Dùng oresol giảm áp lực thẩm thấu, pha cả gói với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói. Không pha đặc hơn hay loãng hơn, không thêm đường hay nước ngọt.
- Khi con đang nôn: cho uống mỗi lần một thìa nhỏ khoảng 5 ml, cách 1–2 phút. Trẻ lớn uống từng ngụm nhỏ. Nếu con nôn, chờ 5–10 phút rồi cho uống lại, chậm hơn.
- Sau mỗi lần đi ngoài lỏng: trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu.
- Oresol đã pha để ở nhiệt độ phòng chỉ dùng trong 24 giờ.
- Trẻ còn bú mẹ thì tiếp tục bú, mỗi lần ít hơn và nhiều lần hơn.
- Không dùng nước ngọt có ga, nước tăng lực, nước ép đóng hộp thay oresol vì nhiều đường làm tiêu chảy nặng hơn.
Ăn uống và thuốc
Khi con ngừng nôn vài giờ, cho ăn lại từ từ món mềm quen thuộc như cháo, cơm nát, súp, chuối, chia nhiều bữa nhỏ; tránh đồ nhiều dầu mỡ và đồ ngọt trong vài ngày đầu. Con không cần nhịn ăn để ruột nghỉ.
Nếu con tiêu chảy, cho uống kẽm mỗi ngày trong 10–14 ngày theo hướng dẫn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới; hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ để chọn loại hợp với tuổi của con.
Không tự cho con uống thuốc cầm tiêu chảy hay thuốc chống nôn. Kháng sinh không có tác dụng với virus; chỉ dùng khi bác sĩ khám và chỉ định. Khi con sốt từ 38,5°C hoặc đau quặn khó chịu, có thể dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
Phân biệt với bệnh khác
Nôn và đau bụng không phải lúc nào cũng do viêm dạ dày ruột. Đau bụng tăng dần, dồn về bên phải bụng dưới gợi ý viêm ruột thừa. Nôn kèm đau đầu, cổ cứng có thể là viêm màng não. Nôn kèm khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, thở nhanh sâu có thể là dấu hiệu đái tháo đường.
Nhiều người cùng ăn một món rồi bị cùng lúc thì nghĩ đến ngộ độc thực phẩm. Nếu con có những dấu hiệu khác thường như vậy, hoặc bố mẹ thấy con không giống một đợt nôn tiêu chảy thông thường, hãy đưa con đi khám.
Phòng lây trong nhà và ở trường
- Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch sau khi đi vệ sinh, thay tã, dọn chất nôn và trước khi ăn. Gel rửa tay có cồn không diệt được norovirus.
- Lau sạch bồn cầu, tay nắm cửa, vòi nước và nơi con nôn mỗi ngày bằng chất tẩy rửa gia dụng.
- Giặt riêng quần áo, khăn trải có dính chất nôn hay phân bằng nước nóng.
- Không dùng chung khăn mặt, cốc, thìa; người đang ốm không nấu ăn cho cả nhà.
- Cho con nghỉ học đến khi hết nôn và tiêu chảy ít nhất 48 giờ, và không đi bơi trong 48 giờ sau khi khỏi.
- Cho trẻ nhỏ uống đủ 2 liều vắc xin rota trước 6 tháng tuổi theo lịch Tiêm chủng mở rộng.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho uống oresol pha đúng hướng dẫn ngay từ lần nôn hoặc đi ngoài lỏng đầu tiên, từng thìa nhỏ, đều đặn.
- Trẻ bú mẹ vẫn bú; trẻ lớn ăn lại món mềm khi đã ngừng nôn vài giờ.
- Cho con nằm nghiêng khi ngủ hoặc khi mệt để không sặc chất nôn.
- Đếm số lần nôn, đi ngoài, đi tiểu và lượng nước con uống được để báo bác sĩ khi cần.
- Rửa tay bằng xà phòng cho cả nhà; lau sạch chỗ con nôn ngay.
- Cho con nghỉ học đến khi hết nôn và tiêu chảy ít nhất 48 giờ.
Hiểu lầm thường gặp
- Cúm dạ dày là cúm, tiêm vắc xin cúm là phòng được.
- Bệnh do virus đường ruột như norovirus, rotavirus. Vắc xin cúm không phòng được; vắc xin rota giúp phòng bệnh nặng ở trẻ nhỏ.
- Con nôn thì phải nhịn ăn uống hẳn cho dạ dày nghỉ.
- Nhịn uống dễ làm con mất nước. Cho uống oresol từng thìa nhỏ; khi đỡ nôn thì cho ăn lại món mềm.
- Uống nước ngọt có ga cho đỡ buồn nôn và bù nước.
- Nước ngọt có ga nhiều đường, ít muối, có thể làm tiêu chảy nặng hơn. Oresol pha đúng cách mới bù được nước và muối.
- Cạo gió, đánh cảm khi con bị trúng thực, nôn ói.
- Cạo gió không chữa được nhiễm virus, làm trầy da và có thể khiến bố mẹ chậm đưa con đi khám khi con mất nước.
Bố mẹ hay hỏi
+Cúm dạ dày bao lâu thì khỏi?
Nôn thường đỡ sau 1–2 ngày, tiêu chảy có thể kéo dài 5–7 ngày. Nôn quá 2 ngày hoặc tiêu chảy quá 7 ngày thì đưa con đi khám.
+Trẻ bị cúm dạ dày nên ăn gì?
Khi con ngừng nôn vài giờ, cho ăn món mềm quen thuộc như cháo, cơm nát, súp, chuối, chia bữa nhỏ. Tránh đồ dầu mỡ và đồ ngọt trong vài ngày đầu.
+Cúm dạ dày có lây không?
Lây rất nhanh qua tay bẩn, bề mặt dính chất nôn hay phân, và thức ăn. Rửa tay bằng xà phòng và cho con nghỉ học đến khi khỏi ít nhất 48 giờ.
+Con bị cúm dạ dày có cần uống kháng sinh không?
Thường không cần, vì bệnh do virus. Bác sĩ chỉ dùng kháng sinh khi nghi do vi khuẩn, ví dụ phân có máu kèm sốt cao.
+Bao lâu không đi tiểu là nguy hiểm?
Hơn 6 giờ không đi tiểu là dấu hiệu mất nước nặng, cần đưa con đi cấp cứu ngay.
Nguồn tham khảo
- Diarrhoea and vomiting — NHS (Anh)
- Norovirus (vomiting bug) — NHS (Anh)
- The treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Vomiting With Diarrhea (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Trẻ bị nôn
Phần lớn trẻ nôn là do viêm dạ dày ruột do virus, thường đỡ sau 1–2 ngày; việc cần làm là cho con uống oresol từng ít một để không bị mất nước. Nôn nguy hiểm khi con nôn ra dịch màu xanh lá, nôn ra máu, nôn kèm li bì, đau bụng dữ dội, đau đầu cổ cứng, hoặc nôn sau khi ngã đập đầu. Trẻ sơ sinh nôn vọt mạnh sau mỗi cữ bú cũng cần đi khám ngay.
- Trẻ bị tiêu chảy
Trẻ bị tiêu chảy khi đi ngoài phân lỏng hoặc toàn nước từ 3 lần trở lên trong một ngày. Phần lớn do virus và tự hết trong 5–7 ngày; việc quan trọng nhất là bù đủ nước bằng oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, cho con uống kẽm và vẫn cho con ăn bú bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Pha oresol cho trẻ
Pha cả gói oresol với đúng lượng nước đun sôi để nguội ghi trên gói (có gói 200 ml, có gói 1 lít), đong bằng dụng cụ có vạch, không chia nhỏ gói, không thêm đường, sữa hay nước ngọt, và chỉ dùng trong 24 giờ. Sau mỗi lần đi ngoài lỏng, trẻ dưới 2 tuổi uống khoảng 50–100 ml, trẻ 2–10 tuổi khoảng 100–200 ml, trẻ lớn hơn uống theo nhu cầu, từng thìa hoặc từng ngụm nhỏ. Pha đặc hơn hướng dẫn có thể gây co giật, tổn thương não. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Trẻ mất nước
Trẻ nhỏ mất nước nhanh khi nôn, tiêu chảy, sốt hoặc không chịu bú, uống. Dấu hiệu sớm là đi tiểu ít, nước tiểu sẫm màu, khát, uống háo hức, môi khô, quấy hơn bình thường; khi đó cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn, trẻ bú mẹ thì cho bú nhiều hơn. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, khó đánh thức, mắt trũng sâu, khóc không có nước mắt, thóp lõm, véo da bụng về rất chậm, tay chân lạnh, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Ngộ độc thực phẩm ở trẻ
Ngộ độc thực phẩm thường bắt đầu vài giờ đến vài ngày sau bữa ăn, với nôn, đau bụng quặn, tiêu chảy, có khi sốt; phần lớn trẻ đỡ trong vài ngày, hầu hết khỏi trong vòng một tuần nếu được bù đủ nước bằng oresol pha đúng hướng dẫn. Không gây nôn, không cho uống thuốc cầm tiêu chảy. Đưa con đi cấp cứu ngay khi con li bì, nôn tất cả, hơn 6 giờ không đi tiểu, đi ngoài ra máu, hoặc sụp mí, nhìn mờ, khó nuốt, yếu tay chân sau khi ăn đồ hộp, giò chả, pate, và khi nghi con ăn phải nấm lạ, cóc, cá nóc.
- Tiêu chảy do Rota
Virus Rota là nguyên nhân hay gặp nhất gây tiêu chảy nặng ở trẻ dưới 5 tuổi. Con thường sốt và nôn trước, rồi đi ngoài phân toàn nước nhiều lần, kéo dài khoảng 3–7 ngày; nguy hiểm nhất là mất nước. Bố mẹ cho con uống oresol giảm áp lực thẩm thấu pha đúng hướng dẫn ngay từ lần đi ngoài đầu, uống kẽm 10–14 ngày và vẫn cho con bú, ăn bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, không uống được, nôn tất cả, mắt trũng, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
Chủ đề khác