Thần kinh, xương khớp

Học sinh bị tê bì tay chân: nguyên nhân và khi nào cần đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Tê bì, kiến bò ở tay chân thường do ngồi lâu một tư thế, ngồi xếp bằng, gác chân hay gục lên tay ngủ, làm dây thần kinh bị đè; cảm giác này hết sau vài phút khi đổi tư thế. Thở nhanh lúc lo lắng, hoảng sợ cũng gây tê đầu ngón tay, quanh miệng, kèm run tay. Nên đi khám khi tê kéo dài, hay tái lại, không rõ lý do, hoặc kèm đau cổ, đau lưng lan xuống tay chân. Gọi 115 hoặc 113 ngay khi tê kèm yếu hay liệt tay chân, méo miệng, nói khó, mất kiểm soát tiểu tiện, hoặc tê sau chấn thương đầu, cổ, lưng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Tê kèm yếu, không nhấc hay cử động được tay hoặc chân, hoặc tê, yếu ở một bên người.
  • Tê kèm méo miệng, nói khó, nhìn mờ, đi loạng choạng, lú lẫn hoặc ngất, dù chỉ thoáng qua.
  • Tê xuất hiện sau ngã, va đập đầu, cổ, lưng hay tai nạn giao thông; nếu con đau cổ, đau lưng, để con nằm yên, không tự đỡ dậy.
  • Mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, hoặc tê vùng mông, bẹn.
  • Tê, yếu lan dần từ bàn chân, bàn tay lên trong vài giờ đến vài ngày, nhất là kèm khó nuốt, khó thở, mặt yếu.
  • Sau chấn thương hoặc bó bột, tay chân tê kèm lạnh, tái nhợt, tím hoặc đau tăng dữ dội.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Tê kéo dài, không hết khi đổi tư thế, hoặc hay tái lại mà không rõ lý do.
  • Tê kèm đau cổ, vai lan xuống cánh tay, hoặc đau lưng lan xuống chân.
  • Tê, đau ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, nặng hơn về đêm hoặc khi cầm điện thoại, chơi game lâu.
  • Kèm mệt, da xanh, lưỡi đỏ đau, nhất là khi con ăn chay lâu ngày.
  • Kèm khát nhiều, đi tiểu nhiều, sụt cân, hoặc tê ở chân tăng lên khi đi bộ.
  • Ngón tay, ngón chân đổi màu trắng rồi tím khi lạnh, hoặc tê kèm phát ban, hay bắt đầu sau khi dùng một thuốc mới.

Tê bì thông thường

Khi một phần cơ thể bị đè lâu, dây thần kinh ở đó tạm thời thiếu máu nuôi và gửi tín hiệu lạ: tê, châm chích, kiến bò. Học sinh hay gặp khi ngồi học, xem điện thoại lâu một tư thế, ngồi xếp bằng, gác chân, gục đầu lên tay ngủ trưa trên bàn.

Kiểu tê này chỉ kéo dài vài phút và hết khi con đổi tư thế, cử động tay chân để máu lưu thông trở lại. Không cần thuốc.

Tê khi lo lắng, hoảng sợ

Khi lo âu hay hoảng loạn, con thở nhanh và sâu hơn mức cần. Thở quá nhanh làm thay đổi lượng khí trong máu, gây tê đầu ngón tay, quanh miệng, run tay, chóng mặt, tim đập nhanh. Con thường rất sợ, nghĩ mình bị bệnh nặng, và nỗi sợ lại làm thở nhanh hơn.

Cho con ngồi xuống, thở chậm bằng mũi, thở ra dài hơn hít vào, vài phút sẽ đỡ. Nếu đây là lần đầu, hoặc kèm đau ngực, khó thở thật sự, ngất, hãy đưa con đi khám để loại trừ nguyên nhân khác. Những cơn như vậy lặp lại là dấu hiệu nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

Những nguyên nhân cần tìm

  • Dây thần kinh bị chèn ép kéo dài: ở cổ tay (hội chứng ống cổ tay, gây tê ba ngón đầu), ở khuỷu tay, ở cổ hoặc thắt lưng (thoát vị đĩa đệm, hiếm ở tuổi học sinh).
  • Thiếu vitamin nhóm B, nhất là B12: gặp ở người ăn chay lâu ngày, ăn uống thiếu chất, có bệnh dạ dày ruột; thường kèm mệt, thiếu máu.
  • Tiểu đường: tê bì, đau rát hai bàn chân, bàn tay, kèm khát và tiểu nhiều.
  • Rượu bia, chất kích thích và một số thuốc có thể làm tổn thương dây thần kinh.
  • Hội chứng Raynaud: ngón tay ngón chân tê, đổi màu khi lạnh hoặc căng thẳng.
  • Hội chứng Guillain-Barré: hiếm nhưng nguy hiểm, thường vài tuần sau một đợt cúm hay tiêu chảy; tê kiến bò ở bàn chân, bàn tay rồi yếu cơ lan dần, có thể ảnh hưởng nuốt và thở. Cần nhập viện điều trị ngay.
  • Bệnh thần kinh khác như đa xơ cứng, bệnh tự miễn: ít gặp, tê ở nhiều chỗ khác nhau, đến rồi đi.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ hỏi con tê ở đâu, từ bao giờ, lúc nào nặng hơn, ăn uống, thuốc đang dùng, rồi khám cảm giác, sức cơ, phản xạ. Con có thể được xét nghiệm máu (đường huyết, vitamin B12, công thức máu, chức năng tuyến giáp), đo dẫn truyền thần kinh hoặc chụp cộng hưởng từ cột sống khi cần. Điều trị theo nguyên nhân: tập luyện, chỉnh tư thế với chèn ép nhẹ, bổ sung vitamin khi thiếu, điều trị tiểu đường, và chuyển chuyên khoa thần kinh khi nghi bệnh thần kinh.

Nếu bạn là sinh viên

Ngồi học, chạy deadline, chơi game nhiều giờ liền, ít vận động, bỏ bữa, ăn chay không cân đối, rượu bia và cà phê đều có thể góp phần gây tê tay chân. Hãy đứng dậy đi lại sau mỗi buổi ngồi lâu, kê bàn ghế cho cổ tay thẳng khi gõ phím, ăn đủ bữa có thịt, cá, trứng, sữa hoặc hỏi bác sĩ về vitamin B12 nếu bạn ăn chay.

Nếu tê đi kèm những cơn lo âu, tim đập nhanh, thở gấp lặp lại, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn sinh viên của trường. Tổng đài 111 là đường dây bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi, nên sinh viên hãy tìm đến các nơi trên; gọi 115 hoặc 113 khi có dấu hiệu nguy hiểm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi tê, đổi tư thế, đứng dậy đi lại, xoay nhẹ cổ tay, cổ chân, vai cho đến khi hết.
  • Tránh ngồi xếp bằng, gác chân, gục lên tay ngủ trưa; ngồi học với bàn ghế vừa người, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn.
  • Hạn chế dùng điện thoại, chơi game liên tục nhiều giờ; nghỉ giữa chừng để duỗi tay, cổ.
  • Khi tê kèm thở nhanh do lo lắng, ngồi xuống, thở chậm bằng mũi, thở ra dài trong vài phút.
  • Cho con ăn đủ chất; con ăn chay thì hỏi bác sĩ về vitamin B12. Không tự cho uống vitamin liều cao hay tự ngừng thuốc đang dùng.
  • Bảo vệ vùng bị tê khỏi bỏng, đứt tay, va đập, vì con cảm nhận kém ở đó; không xoa dầu nóng, chườm nóng lên vùng tê.
  • Ghi lại vị trí, thời gian, hoàn cảnh mỗi lần tê để kể cho bác sĩ.

Hiểu lầm thường gặp

Tê tay chân là do thiếu canxi, uống canxi là hết.
Tê bì ở học sinh thường do tư thế, lo âu hay thiếu vitamin nhóm B, hiếm khi do thiếu canxi. Tự uống canxi không giải quyết được và có thể làm chậm việc tìm nguyên nhân.
Tê là máu không lưu thông, cạo gió, xoa dầu nóng sẽ khỏi.
Cạo gió, xoa dầu không chữa được nguyên nhân, và vùng da đang tê dễ bị bỏng, trầy mà con không thấy. Đổi tư thế, vận động nhẹ là đủ với tê thông thường.
Còn trẻ thì tê tay chân không thể là bệnh.
Phần lớn là lành tính, nhưng tiểu đường type 1, thiếu vitamin B12 hay hội chứng Guillain-Barré vẫn gặp ở tuổi học sinh, sinh viên. Tê kéo dài hoặc kèm yếu cơ cần được khám.

Bố mẹ hay hỏi

+Học sinh hay bị tê chân khi ngồi học có sao không?

Tê sau khi ngồi lâu, ngồi xếp bằng, gác chân và hết sau vài phút đứng dậy là bình thường. Nếu tê kéo dài, xuất hiện cả khi không ngồi lâu, hoặc kèm đau lưng lan xuống chân, nên đi khám.

+Tê tay khi ngủ dậy là bị gì?

Thường do nằm đè lên tay hoặc gối đầu lên tay khi ngủ. Nếu tê cả ba ngón đầu, hay bị về đêm và nhiều đêm liền, có thể do dây thần kinh ở cổ tay bị chèn ép, nên đi khám.

+Lo lắng có làm tê tay chân không?

Có. Khi lo âu, hoảng sợ, con thở nhanh làm tê đầu ngón tay, quanh miệng, run tay. Thở chậm vài phút sẽ đỡ; nếu những cơn này lặp lại, hãy cho con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

+Tê tay chân có phải thiếu vitamin B12 không?

Có thể, nhất là ở người ăn chay lâu ngày, ăn uống thiếu chất. Bác sĩ sẽ xét nghiệm máu trước khi cho bổ sung, không nên tự uống liều cao.

+Tê bì tay chân khám chuyên khoa nào?

Có thể bắt đầu với bác sĩ nhi, bác sĩ đa khoa hoặc bác sĩ thần kinh. Tê kèm yếu cơ, méo miệng, nói khó hay mất kiểm soát tiểu tiện thì đi cấp cứu ngay.

Nguồn tham khảo

  1. Pins and needles — NHS (Anh)
  2. Numbness and tingling — Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (MedlinePlus)
  3. Guillain-Barré syndrome — NHS (Anh)
  4. Vitamin B12 or folate deficiency anaemia — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Ngồi học lâu bị tê, phù chân

    Tê bì, châm chích ở chân sau khi ngồi lâu, ngồi bắt chéo chân hay ngồi đè lên chân thường do dây thần kinh bị chèn ép tạm thời, hết sau vài phút khi con đứng dậy đi lại. Chân hơi phù, nặng chân vào cuối buổi học do ngồi yên lâu cũng hay gặp và thường đỡ sau khi vận động, gác chân cao, ngủ một đêm. Nên cho con đứng dậy đi lại ít nhất mỗi giờ một lần. Đi khám nếu tê kéo dài, hay tái lại, hoặc chỉ một bên chân sưng đau; gọi 115 hoặc 113 ngay nếu chân sưng kèm khó thở, đau ngực, hoặc đau lưng kèm yếu, tê cả hai chân, khó đi tiểu.

  • Rối loạn hoảng sợ

    Cơn hoảng sợ là những đợt sợ hãi dữ dội đến đột ngột, kèm tim đập nhanh, khó thở, run, chóng mặt, cảm giác sắp chết; phần lớn cơn kéo dài 5–20 phút rồi tự qua và không gây hại cho cơ thể. Con bị rối loạn hoảng sợ khi các cơn lặp lại không báo trước và con sống trong nỗi sợ cơn tiếp theo từ một tháng trở lên. Lần đầu có cơn, nhất là khi kèm đau ngực hay ngất, hãy đưa con đi khám để loại trừ bệnh tim phổi. Bệnh chữa được, thường bằng trị liệu nhận thức hành vi; nếu con nói muốn chết, ở bên con và gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Hoảng loạn khi thi

    Run tay, tim đập nhanh, khó thở, đầu óc trống rỗng khi cầm đề là phản ứng báo động của cơ thể trước căng thẳng, thường gọi là cơn hoảng sợ (cơn hoảng loạn). Cơn này đáng sợ nhưng không nguy hiểm, phần lớn kéo dài khoảng 5–20 phút rồi dịu dần, và thở chậm giúp nó qua nhanh hơn. Nếu con đau ngực khi gắng sức, ngất, hoặc khó thở không đỡ sau khi nghỉ, cần đi cấp cứu để loại trừ bệnh tim phổi. Nếu cơn hoảng loạn lặp lại nhiều lần hoặc làm con né tránh đi học, đi thi, nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

  • Thiếu vitamin B12 ở trẻ

    Vitamin B12 gần như chỉ có trong thịt, cá, trứng, sữa và thực phẩm có bổ sung vi chất, nên trẻ ăn chay trường không trứng, không sữa có nguy cơ thiếu cao nhất và cần thực phẩm bổ sung B12 hoặc viên uống theo hướng dẫn của bác sĩ. Thiếu B12 gây thiếu máu, mệt, xanh xao, và nếu kéo dài làm tổn thương thần kinh với tê bì tay chân, đi không vững, giảm trí nhớ; một số tổn thương có thể không hồi phục, nên cần phát hiện sớm bằng xét nghiệm máu. Em bé bú mẹ mà mẹ ăn thuần chay cũng có nguy cơ, vì vậy mẹ cần đủ B12 suốt thời gian mang thai và cho bú. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con khó thở, ngất, hoặc em bé li bì, bỏ bú, co giật.

  • Đau cổ vai gáy ở học sinh

    Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận động cổ nhẹ nhàng, chườm ấm và sửa thói quen. Nên đi khám nếu đau quá vài tuần không đỡ, uống thuốc giảm đau thông thường không đỡ, hoặc kèm tê bì, yếu tay. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ sau ngã, tai nạn, va chạm mạnh, hoặc cổ cứng kèm sốt, đau đầu dữ dội, nôn.

  • Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ

    Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon. Ở tiểu đường type 1, các dấu hiệu này xuất hiện nhanh, trong vài ngày đến vài tuần. Nếu con có các dấu hiệu này, hãy đưa con đi đo đường huyết ngay trong ngày. Nếu con kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.

Chủ đề khác