Dinh dưỡng và chiều cao

Tuổi teen dùng creatine được không: điều bố mẹ cần biết

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên học sinh dưới 18 tuổi không dùng creatine và các chất bổ sung tăng thành tích, vì nghiên cứu chưa thấy lợi ích ở tuổi này mà có thể gây tăng cân, chóng mặt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, và sản phẩm có thể lẫn chất không ghi trên nhãn. Tuổi dậy thì, con tự lên cơ khi tập đều, ăn đủ đạm và ngủ đủ. Creatine là thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc; sinh viên từ 18 tuổi muốn dùng nên hỏi bác sĩ trước, nhất là khi có bệnh thận. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi uống sản phẩm tập gym mà con ngất, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc co giật.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con ngất, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp sau khi uống bột, viên hay đồ uống trước buổi tập.
  • Con co giật, lú lẫn, khó thở hoặc nôn liên tục sau khi dùng sản phẩm tập gym.
  • Sưng môi, lưỡi, mặt, khó thở, nổi mẩn toàn thân sau khi uống một sản phẩm mới.
  • Tập nặng dưới trời nóng rồi lú lẫn, da nóng, nôn, hoặc nước tiểu sẫm màu như nước trà kèm đau cơ dữ dội.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con đang dùng hoặc muốn dùng creatine, bột protein, viên đốt mỡ, đồ uống trước tập.
  • Con có bệnh thận, tiểu đường, bệnh tim hoặc đang uống thuốc lâu dài mà muốn dùng thực phẩm bổ sung.
  • Con tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng, chuột rút kéo dài khi đang dùng creatine.
  • Con tăng cơ quá nhanh, nổi mụn nhiều đột ngột, cáu gắt bất thường, hoặc bố mẹ thấy lọ thuốc, kim tiêm lạ.
  • Con lo lắng quá mức về vóc dáng, tập luyện quá sức, ăn kiêng khắt khe để có cơ bắp.

Creatine là gì

Creatine là chất cơ thể tự làm ra từ đạm trong thức ăn và trữ trong cơ. Khi cơ phải gắng sức nhanh và mạnh trong vài giây như chạy nước rút, nâng tạ, creatine giúp tái tạo nguồn năng lượng cho cơ.

Thịt, cá, trứng, sữa, đậu đã cho cơ thể nguyên liệu để tự làm creatine. Creatine bán dạng bột, viên, kẹo nhai là sản phẩm làm trong nhà máy, bán dưới dạng thực phẩm bổ sung. Bộ Y tế nhắc rằng thực phẩm bổ sung chỉ bổ sung dinh dưỡng, không phải là thuốc và không thay được thuốc chữa bệnh.

Vì sao học sinh không nên dùng

  • Không có lợi ích rõ: theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, nghiên cứu chưa cho thấy creatine giúp vận động viên tuổi học sinh chơi tốt hơn. Ở tuổi dậy thì, con tự mạnh lên rất nhanh nhờ tập luyện, ăn uống và ngủ đủ.
  • Tác dụng phụ: creatine có thể gây tăng cân, chóng mặt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
  • Không được kiểm soát chặt như thuốc: nhiều sản phẩm bổ sung bị phát hiện lẫn chất có hại hoặc không đúng thành phần ghi trên nhãn. Một số loại dùng trước khi tập trộn thêm rất nhiều caffeine.
  • Nhiều lời quảng cáo không có cơ sở: các lời hứa creatine giúp não khỏe, xóa hết tác hại của thức khuya, tạo cơ bắp lớn nhanh chưa có nghiên cứu vững chắc chứng minh.

Con muốn lên cơ thì cần gì

Tuổi teen lên cơ tự nhiên khi tập đúng kỹ thuật, nghỉ đủ giữa các buổi, ăn đủ chất và ngủ đủ. Mỗi bữa nên có một phần đạm như thịt, cá, trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ, các loại đậu, kèm cơm, rau, trái cây. Ăn rất nhiều đạm cũng không giúp gì thêm so với một bữa ăn cân đối.

Tuổi 13–18 cần ngủ 8–10 giờ mỗi đêm; thiếu ngủ làm con tập kém và dễ chấn thương. Uống đủ nước trước, trong và sau buổi tập. Con ăn chay thì nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đủ đạm.

Sinh viên từ 18 tuổi thì sao

Khuyến cáo không dùng của Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ dành cho tuổi dưới 18. Với người lớn, dùng hay không là quyết định nên bàn với bác sĩ, nhất là khi có bệnh thận, bệnh tim, tiểu đường hoặc đang dùng thuốc.

Nếu dùng, chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn tiếng Việt đầy đủ, chỉ có creatine, không trộn caffeine hay chất đốt mỡ, và dùng đúng hướng dẫn trên nhãn. Uống đủ nước, ngừng và đi khám nếu thấy khó chịu. Không mua theo lời người bán ở phòng tập hay người nổi tiếng trên mạng.

Thuốc tăng cơ dạng steroid khác hẳn creatine

Steroid đồng hóa là thuốc phải có đơn của bác sĩ, có người tập dùng để to cơ nhanh. Ở tuổi đang lớn, thuốc có thể làm con ngừng cao và gây hại lâu dài, có khi không hồi phục, cho tim, da và các cơ quan khác.

Nếu con tăng cơ quá nhanh, nổi mụn dữ dội, cáu gắt, hoặc bố mẹ thấy thuốc, kim tiêm lạ, hãy bình tĩnh nói chuyện với con và đưa con đi khám, đừng chỉ mắng.

Nếu em đang đọc bài này

Em không cần hộp bột nào để lên cơ. Tập đều, đúng kỹ thuật, ăn đủ ba bữa có đạm và ngủ đủ mới là thứ làm cơ lớn lên. Video trên mạng hứa hẹn cơ bắp nhanh thường là quảng cáo.

Nếu em thấy mình lo về vóc dáng nhiều đến mức ăn uống, tập luyện chiếm hết thời gian, hãy nói với bố mẹ hoặc bác sĩ. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Hỏi con nhẹ nhàng con đang dùng gì, vì sao muốn dùng, và cùng con đọc nhãn sản phẩm.
  • Không mua creatine, bột protein, đồ uống trước tập hay thuốc tăng cơ cho con khi bác sĩ chưa khuyên.
  • Chuẩn bị bữa ăn có đạm trong mỗi bữa và một bữa phụ như sữa, sữa chua, chuối, bánh mì trứng quanh giờ tập.
  • Giữ giờ ngủ đủ cho con, kể cả mùa thi và những ngày có lịch tập dày.
  • Cho con tập với huấn luyện viên có chuyên môn, tăng mức tập từ từ.
  • Cất mọi sản phẩm bổ sung xa tầm tay em nhỏ trong nhà.

Hiểu lầm thường gặp

Creatine là chất tự nhiên nên học sinh uống thoải mái.
Cơ thể tự làm creatine, nhưng sản phẩm bổ sung là thứ khác: có tác dụng phụ, có thể lẫn chất lạ, và chưa thấy lợi ích ở tuổi học sinh.
Không uống creatine thì không thể lên cơ.
Tuổi teen lên cơ tốt khi tập đều, ăn đủ và ngủ đủ. Đây là nền tảng mà không sản phẩm nào thay được.
Thực phẩm bổ sung được bán công khai thì đã được kiểm tra như thuốc.
Thực phẩm bổ sung không phải là thuốc và không được kiểm soát chặt như thuốc; nhiều sản phẩm sai nhãn hoặc lẫn chất có hại.
Creatine giúp học tốt hơn, bù được việc thức khuya ôn thi.
Chưa có nghiên cứu vững chắc nào cho thấy vậy. Giấc ngủ vẫn là thứ con cần nhất mùa thi.

Bố mẹ hay hỏi

+Con 16 tuổi tập gym có nên uống creatine không?

Không nên. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên tuổi dưới 18 không dùng các chất bổ sung tăng thành tích, vì chưa thấy lợi ích mà có thể có tác dụng phụ.

+Creatine có làm hại thận không?

Với người có sẵn bệnh thận, dùng creatine có thể không an toàn, nên phải hỏi bác sĩ trước. Với học sinh khỏe mạnh, lời khuyên chung vẫn là không dùng.

+Creatine có làm chậm cao không?

Chưa có bằng chứng creatine làm con ngừng cao. Thứ có thể làm con ngừng cao là thuốc tăng cơ dạng steroid mà một số người tập dùng kèm.

+Con lỡ uống creatine mấy tuần rồi thì sao?

Ngừng dùng và theo dõi; nếu con tiêu chảy, buồn nôn, chóng mặt kéo dài hoặc có bệnh nền, đưa con đi khám và mang theo hộp sản phẩm.

+Muốn mua creatine cho sinh viên thì chọn thế nào?

Hỏi bác sĩ trước. Nếu dùng, chọn loại chỉ có creatine, nguồn gốc rõ ràng, nhãn tiếng Việt đầy đủ, mua nơi có hóa đơn, và dùng đúng hướng dẫn.

Nguồn tham khảo

  1. My 15-year-old wants to take creatine for sports performance. Is creatine safe for teen athletes? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Performance-Enhancing Substances — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Bộ Y tế cảnh báo vấn nạn người nổi tiếng quảng cáo sai sự thật — Cổng TTĐT tỉnh Hà Tĩnh (dẫn Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Whey protein cho học sinh

    Phần lớn học sinh, sinh viên tập gym không cần whey protein: ba bữa có thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ đã cho đủ đạm để lên cơ, và nghiên cứu chưa thấy bột protein giúp tuổi này tập tốt hơn. Whey là đạm sữa bán dưới dạng thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc, không được kiểm soát chặt như thuốc, nên có sản phẩm sai nhãn hoặc lẫn chất kích thích, chất cấm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi uống bột hay đồ uống trước buổi tập con sưng môi, khó thở, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc ngất.

  • Tập gym ở tuổi teen

    Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng; chấn thương thường đến từ tập quá nặng, sai kỹ thuật, tự tập một mình. Tuổi THCS, THPT nên tập với mức tạ vừa phải, 8–15 lần mỗi hiệp, 2–3 buổi mỗi tuần, chưa nâng tạ tối đa khi xương còn đang lớn. Bột protein, creatine, thực phẩm bổ sung tăng cơ không cần cho tuổi này, còn thuốc tăng cơ dạng steroid có thể làm con ngừng cao. Dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu con ngất, đau ngực, khó thở khi tập, hoặc nước tiểu sẫm màu như nước coca kèm đau cơ dữ dội sau buổi tập.

  • Dinh dưỡng khi con tập thể thao

    Phần lớn học sinh chơi thể thao chỉ cần ăn đủ ba bữa đa dạng, thêm một bữa phụ quanh buổi tập và uống đủ nước; không cần bột protein, creatine hay viên vitamin. Buổi tập dưới 1 giờ thì nước lọc là đủ; đồ uống thể thao chỉ cần khi tập liên tục hơn 1–2 giờ hoặc trời rất nóng, còn nước tăng lực thì không nên dùng. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con ngất khi tập, hoặc tập dưới trời nóng rồi lú lẫn, da nóng, co giật.

  • Thực phẩm chức năng cho trẻ

    Phần lớn trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng không cần thực phẩm chức năng hay vitamin tổng hợp. Các sản phẩm này không phải là thuốc, không chữa được bệnh và không thay được bữa ăn; chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định con thiếu một chất cụ thể hoặc có lý do rõ, như vitamin A liều cao định kỳ cho trẻ 6–36 tháng hay sắt khi xét nghiệm thấy thiếu. Nếu con nuốt nhiều viên, nhất là viên có sắt, hoặc sưng môi, khó thở sau khi dùng một sản phẩm, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ hộp.

  • An toàn khi chơi thể thao

    Phần lớn chấn thương thể thao ở học sinh phòng được bằng những việc đơn giản: khám sức khỏe trước mùa tập, khởi động, đồ bảo hộ vừa người, uống đủ nước, nghỉ 1–2 ngày mỗi tuần, tránh tập nặng dưới nắng gắt, và dừng ngay khi đau. Con bị va đầu rồi choáng, đau đầu, chóng mặt thì phải rời sân và không chơi lại trong ngày hôm đó. Ai ngã gục khi đang chơi mà không đáp ứng, thở bất thường thì gọi 115 hoặc 113, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có.

Chủ đề khác