Có nên cho con dùng thực phẩm chức năng: khi nào cần, khi nào không
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng không cần thực phẩm chức năng hay vitamin tổng hợp. Các sản phẩm này không phải là thuốc, không chữa được bệnh và không thay được bữa ăn; chỉ nên dùng khi bác sĩ xác định con thiếu một chất cụ thể hoặc có lý do rõ, như vitamin A liều cao định kỳ cho trẻ 6–36 tháng hay sắt khi xét nghiệm thấy thiếu. Nếu con nuốt nhiều viên, nhất là viên có sắt, hoặc sưng môi, khó thở sau khi dùng một sản phẩm, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ hộp.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nuốt nhiều viên vitamin, viên sắt, kẹo dẻo vitamin hay thực phẩm chức năng của người lớn, kể cả khi con vẫn bình thường: đưa con đi cấp cứu ngay, mang theo vỏ hộp.
- Sau khi dùng một sản phẩm, con sưng môi, mặt, lưỡi, khó thở, khò khè, nổi mề đay khắp người.
- Con nôn nhiều, nôn ra máu, đau bụng dữ dội hoặc li bì sau khi uống một sản phẩm.
- Sau khi dùng viên giảm cân, tăng cân, tăng cơ hay đồ uống tỉnh táo, con tim đập rất nhanh, đau ngực, run, lú lẫn hoặc co giật.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con mệt mỏi, xanh xao, kém ăn, chậm tăng cân hoặc hay ốm kéo dài: đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thêm sản phẩm.
- Con ăn chay trường, ăn rất kén, dị ứng nhiều món, hoặc có bệnh mạn tính: hỏi bác sĩ xem con có cần bổ sung chất gì không.
- Con đang dùng thuốc điều trị lâu dài mà bố mẹ muốn cho dùng thêm sản phẩm, nhất là loại thảo dược.
- Sau khi dùng sản phẩm, con táo bón, tiêu chảy, nổi mẩn, mất ngủ hoặc hồi hộp.
- Con tuổi teen tự mua viên giảm cân, tăng cơ, tăng chiều cao, làm đẹp trên mạng.
Thực phẩm chức năng là gì
Bố mẹ hay gọi chung là thực phẩm chức năng; trên nhãn thường ghi thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm bổ sung. Đó có thể là viên vitamin, siro ăn ngon, men vi sinh, cốm tăng chiều cao, viên bổ não, dầu cá, bột tăng cân hay bột tăng cơ.
Bộ Y tế nhấn mạnh các sản phẩm này chỉ có vai trò bổ sung dinh dưỡng, hỗ trợ chức năng cơ thể; chúng không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Thấy quảng cáo hứa chữa bệnh, tăng chiều cao vượt trội, khỏi biếng ăn sau vài ngày, hay người nổi tiếng nói sản phẩm thay được rau, thay được thuốc, là lúc nên dè chừng.
Trẻ khỏe mạnh có cần không
Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, phần lớn trẻ khỏe không cần thêm vitamin hay khoáng chất khi bữa ăn có rau quả, ngũ cốc, sữa và thịt, cá, trứng, đậu. Bổ sung không giúp trẻ khỏe ít ốm hơn; cách phòng bệnh nhiễm trùng tốt nhất là tiêm chủng đủ, cùng ăn ngủ đủ.
Trẻ chỉ cần bổ sung khi ăn thiếu hẳn một nhóm thực phẩm, đã được chẩn đoán thiếu một chất, hoặc có bệnh làm tăng nguy cơ thiếu. Việc này cần bác sĩ khám, đôi khi cần xét nghiệm.
Những trường hợp có lý do rõ
- Vitamin A liều cao cho trẻ 6–36 tháng, mỗi năm hai đợt (đầu tháng 6 và ngày 1/12) tại trạm y tế; ở các tỉnh có tỷ lệ thấp còi cao, trẻ được uống đến 60 tháng. Không cho uống thêm vitamin A liều cao ở nhà.
- Vitamin D cho trẻ bú mẹ, theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Kẽm khi trẻ bị tiêu chảy, theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
- Sắt khi xét nghiệm thấy thiếu, hoặc trẻ sinh non nhẹ cân theo chỉ định. Ở Việt Nam nhiều trẻ mang gen thalassemia, nên không tự cho con uống sắt.
- Vitamin B12 cho trẻ ăn chay trường, theo bác sĩ.
Rủi ro bố mẹ ít để ý
- Không được kiểm tra chặt như thuốc: có sản phẩm không đúng thành phần ghi trên nhãn, lẫn chất có hại, hoặc là hàng giả bán trôi nổi trên mạng.
- Thừa chất: vitamin A, D liều cao có thể gây ngộ độc, với biểu hiện từ buồn nôn, đau đầu, phát ban đến nặng hơn. Sắt, kẽm liều cao dùng lâu cũng có hại. Dùng nhiều sản phẩm cùng lúc dễ trùng chất mà bố mẹ không biết.
- Nuốt nhầm: kẹo dẻo, viên nhai có vị ngọt dễ bị trẻ nhỏ ăn như kẹo. Viên sắt đặc biệt nguy hiểm: trẻ nhỏ uống quá liều sắt có thể tử vong.
- Che lấp bệnh thật: con biếng ăn, chậm lớn, mệt vì thiếu máu, giun, bệnh tuyến giáp hay lo âu mà chỉ được mua thêm siro, cốm, bệnh được phát hiện muộn.
- Tương tác: một số thảo dược có thể ảnh hưởng đến thuốc con đang dùng.
- Con có thể tin rằng sức khỏe đến từ viên thuốc chứ không phải bữa ăn, giấc ngủ và vận động.
Nếu bố mẹ vẫn muốn dùng
- Hỏi bác sĩ trước: con có cần không, dùng chất gì, bao lâu.
- Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nhãn mác đầy đủ; có thể tra thông tin sản phẩm trên trang của Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế. Không mua theo quảng cáo của người nổi tiếng hay người xưng là bác sĩ trên mạng.
- Dùng đúng liều ghi cho tuổi của con, không dùng nhiều loại cùng lúc.
- Cất xa tầm tay trẻ, đóng chặt nắp, không gọi viên vitamin là kẹo.
- Khi đi khám, kể với bác sĩ mọi sản phẩm con đang dùng, kể cả thuốc nam, trà thảo dược.
- Ngừng dùng và đưa con đi khám nếu con có biểu hiện lạ.
Chăm sóc con tại nhà
- Mỗi ngày cho con ăn đủ các nhóm: tinh bột, đạm (thịt, cá, trứng, đậu), rau và trái cây, sữa.
- Đưa trẻ 6–36 tháng đi uống vitamin A đúng đợt ở trạm y tế.
- Tiêm chủng đủ, đúng lịch; rửa tay và ngủ đủ để phòng bệnh.
- Ghi lại các sản phẩm con đang dùng, liều và ngày bắt đầu.
- Cất mọi lọ thuốc, viên bổ trong tủ có khóa hoặc trên cao.
- Nói chuyện với con tuổi teen về quảng cáo trên mạng xã hội, và dặn con hỏi bố mẹ trước khi tự mua bất kỳ viên, bột nào.
Hiểu lầm thường gặp
- Con hay ốm thì cho uống thực phẩm chức năng tăng đề kháng.
- Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ cho biết trẻ khỏe ăn đa dạng hiếm khi cần bổ sung, và tiêm chủng mới là cách phòng nhiễm trùng hiệu quả. Ăn ngủ đủ, rửa tay giúp nhiều hơn một lọ siro.
- Thực phẩm chức năng là thảo dược, lành tính nên dùng lâu cũng được.
- Thảo dược vẫn có thể gây dị ứng, tương tác với thuốc và bị lẫn chất. Vitamin A, D, sắt dùng quá liều có thể gây ngộ độc.
- Cốm, siro giúp con ăn ngon, tăng chiều cao nhanh.
- Trẻ biếng ăn cần tìm nguyên nhân. Chiều cao phụ thuộc di truyền, dinh dưỡng, giấc ngủ, vận động; không có sản phẩm nào làm con cao vượt tiềm năng.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ mấy tuổi uống được thực phẩm chức năng?
Không có một mốc tuổi chung, vì mỗi sản phẩm khác nhau. Câu hỏi cần trả lời trước là con có cần không; trẻ khỏe ăn đa dạng thường không cần. Hãy hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng bất kỳ sản phẩm nào.
+Thực phẩm chức năng và thuốc khác nhau thế nào?
Thuốc dùng để phòng và chữa bệnh, được kiểm tra hiệu quả và an toàn chặt chẽ trước khi bán. Thực phẩm chức năng chỉ bổ sung dinh dưỡng, không phải là thuốc và không thay thế được thuốc chữa bệnh.
+Có nên cho con uống vitamin tổng hợp mỗi ngày không?
Trẻ ăn đa dạng thường không cần. Nếu con ăn rất kén, ăn chay hay có bệnh, bác sĩ sẽ cho biết con cần bổ sung chất gì và bao nhiêu.
+Làm sao biết sản phẩm thật hay giả?
Mua ở nơi có hóa đơn, sản phẩm có nhãn tiếng Việt đầy đủ, và tra thông tin trên trang của Cục An toàn thực phẩm. Tránh hàng xách tay không nhãn phụ và sản phẩm quảng cáo chữa được bệnh.
+Con lỡ uống nhiều viên vitamin thì làm sao?
Đưa con đi cấp cứu ngay và mang theo vỏ hộp, nhất là với viên có sắt hoặc vitamin A, D. Không tự gây nôn cho con.
Nguồn tham khảo
- Do Kids Really Need Vitamins or Supplements to Stay Healthy and Boost Immunity? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Bộ Y tế cảnh báo vấn nạn người nổi tiếng quảng cáo sai sự thật — Cổng thông tin điện tử tỉnh Hà Tĩnh (dẫn cảnh báo của Cục An toàn thực phẩm)
- Khi trẻ uống vitamin A và thuốc tẩy giun: những điều cần lưu ý — Viện Dinh dưỡng
- Iron deficiency anaemia — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Có nên cho trẻ uống vitamin
Trẻ khỏe mạnh, ăn đa dạng thịt cá trứng, rau quả, sữa thường không cần uống vitamin tổng hợp hằng ngày. Những trường hợp có lý do rõ: trẻ 6–36 tháng uống vitamin A liều cao 2 đợt mỗi năm tại trạm y tế, trẻ bú mẹ cần vitamin D hằng ngày theo hướng dẫn quốc tế, trẻ tiêu chảy uống kẽm, trẻ ăn chay cần vitamin B12, trẻ được xét nghiệm thiếu sắt thì uống sắt theo đơn. Vitamin A, D và sắt dùng quá liều có thể gây ngộ độc. Nếu con lỡ nuốt nhiều viên vitamin hay viên sắt, hãy đưa con đi cấp cứu ngay và mang theo vỏ lọ.
- Tăng sức đề kháng cho trẻ
Không có viên uống, siro hay sữa nào tăng được sức đề kháng của một đứa trẻ khỏe mạnh như quảng cáo. Những việc thật sự giúp con chống bệnh là tiêm đủ và đúng lịch vắc xin, ngủ đủ giấc (10–13 giờ ở tuổi mầm non, 9–12 giờ ở tuổi tiểu học), ăn đa dạng, vận động mỗi ngày, rửa tay và sống trong nhà không khói thuốc. Trẻ nhỏ ốm 6–8 lần một năm vẫn có thể là bình thường. Nếu con khó thở, li bì, co giật hay hơn 6 giờ không đi tiểu khi ốm, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Siro ăn ngon cho trẻ
Không nên tự mua siro, cốm ăn ngon cho con. Phần lớn trẻ bố mẹ thấy biếng ăn vẫn lớn bình thường, và không có siro nào thay được cách cho ăn đúng. Một số sản phẩm làm trẻ thèm ăn nhanh vì có cyproheptadin, một thuốc chống dị ứng kê đơn có tác dụng phụ là tăng cảm giác đói, có thể gây buồn ngủ, kích động, và không được dùng cho trẻ sơ sinh. Nếu con đứng cân, sụt cân hay biếng ăn kèm sốt, nôn, tiêu chảy kéo dài, hãy cho con đi khám; con li bì, co giật hay khó thở sau khi uống siro thì đến cấp cứu ngay.
- Thuốc bổ não mùa thi
Không nên trông vào thuốc bổ não. Chưa có bằng chứng các viên bổ não, tăng trí nhớ giúp học sinh, sinh viên khỏe mạnh nhớ bài tốt hơn hay thi điểm cao hơn. Phần lớn sản phẩm này là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, theo quy định ở Việt Nam không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh; một số có thêm caffeine. Điều giúp trí nhớ trong mùa thi là ngủ đủ (8–10 tiếng ở tuổi 13–18, ít nhất 7 tiếng từ 18 tuổi), ăn đủ bữa và nghỉ giữa giờ học. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi uống một sản phẩm, con đau ngực, tim đập rất nhanh, khó thở, co giật hoặc lơ mơ.
- Men vi sinh cho trẻ
Trẻ khỏe, ăn uống đa dạng không cần uống men vi sinh hằng ngày. Một số loại men vi sinh có thể giúp giảm tiêu chảy khi con đang dùng kháng sinh, hoặc rút ngắn một đợt tiêu chảy một chút, nhưng không thay được oresol, kẽm và việc cho con ăn uống đủ. Men vi sinh không chữa biếng ăn, táo bón hay nóng trong như quảng cáo, và không nên tự dùng cho trẻ sinh non, trẻ đang điều trị ung thư hoặc có bệnh làm suy giảm miễn dịch. Khi con tiêu chảy mà li bì, nôn hết, đi ngoài ra máu hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu, hãy đưa con đi khám ngay, đừng chờ men vi sinh có tác dụng.
- Whey protein cho học sinh
Phần lớn học sinh, sinh viên tập gym không cần whey protein: ba bữa có thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ đã cho đủ đạm để lên cơ, và nghiên cứu chưa thấy bột protein giúp tuổi này tập tốt hơn. Whey là đạm sữa bán dưới dạng thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc, không được kiểm soát chặt như thuốc, nên có sản phẩm sai nhãn hoặc lẫn chất kích thích, chất cấm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi uống bột hay đồ uống trước buổi tập con sưng môi, khó thở, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc ngất.
Chủ đề khác