Sinh viên mới đi xe máy: quy định độ tuổi, bằng lái và cách đi an toàn
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đủ 16 tuổi được lái xe gắn máy (xe xăng đến 50 cm3 hoặc xe điện công suất không quá 4 kW, tốc độ thiết kế không quá 50 km/h), còn xe máy trên 50 cm3 phải đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe hạng A1 hoặc A. Mỗi lần lên xe, người lái và người ngồi sau đều phải đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai; luật cấm lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có cồn, dù chỉ một chút, cấm cầm điện thoại khi xe đang chạy và cấm dùng tai nghe. Sau va chạm có va đầu, dù vẫn tỉnh và thấy bình thường, hãy đi cấp cứu; gọi 115 hoặc 113 nếu có người bất tỉnh, chảy máu nhiều hay đau cổ, lưng.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Sau va chạm hoặc ngã xe, có người bất tỉnh dù chỉ một lúc, không thở bình thường, lơ mơ, co giật: gọi 115 hoặc 113.
- Va đầu trong một vụ tai nạn giao thông hoặc ngã khi xe đang chạy, kể cả khi vẫn tỉnh và có vẻ bình thường: đi cấp cứu để được khám ngay.
- Đau cổ, đau lưng, tê hoặc yếu tay chân sau tai nạn: không tự tháo mũ, không xoay cổ, giữ nằm yên và gọi 115 hoặc 113.
- Máu phun thành tia hoặc vẫn chảy nhiều sau khi ấn chặt liên tục.
- Đau bụng tăng dần, nôn, da tái lạnh, vã mồ hôi, khó thở hoặc đau ngực sau va chạm.
- Nôn nhiều lần, đau đầu ngày càng tăng, nói khó, nhìn mờ, đi loạng choạng trong những giờ sau tai nạn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, hoặc ở mặt, lòng bàn tay: đi khám càng sớm càng tốt để được khâu.
- Vết trầy rộng còn sạn, đất cát sau khoảng 15 phút rửa, hoặc chưa tiêm đủ các mũi có thành phần uốn ván.
- Tay, chân, cổ tay sưng đau, khó cử động hoặc không chịu lực sau khi ngã.
- Bỏng ở bắp chân do ống xả, nhất là khi có bọng nước.
- Vài tuần sau tai nạn vẫn sợ đi xe, mất ngủ, hay nhớ lại cảnh va chạm: hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Mấy tuổi được đi xe máy, cần bằng gì
- Đủ 16 tuổi: được lái xe gắn máy, tức xe có tốc độ thiết kế không quá 50 km/h, động cơ xăng không quá 50 cm3, hoặc động cơ điện công suất không quá 4 kW. Không cần giấy phép lái xe, nhưng phải hiểu luật giao thông và có kỹ năng điều khiển xe.
- Đủ 18 tuổi: được cấp giấy phép lái xe hạng A1 (xe máy đến 125 cm3 hoặc xe điện đến 11 kW) hoặc hạng A (xe lớn hơn).
- Chưa đủ 16 tuổi: không được lái xe gắn máy, xe máy điện. Luật cũng cấm giao xe cho người không đủ điều kiện lái, nên bố mẹ cho con chưa đủ tuổi mượn xe là vi phạm.
- Khi đi đường, mang theo giấy đăng ký xe, giấy phép lái xe (với xe cần bằng) và bảo hiểm bắt buộc; nếu đã tích hợp trên tài khoản định danh điện tử thì có thể xuất trình qua đó.
Những điều luật cấm mà người mới đi hay vi phạm
- Lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, ở bất kỳ mức nào. Đã uống rượu bia thì không lái xe, kể cả xe đạp điện.
- Dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi xe đang chạy, kể cả để xem bản đồ hay nhắn tin; cần xem thì tấp vào lề an toàn.
- Dùng ô, tai nghe hay thiết bị âm thanh khi lái xe máy, trừ thiết bị trợ thính.
- Không đội mũ bảo hiểm hoặc không cài quai, cho cả người lái và người ngồi sau.
- Chở quá một người, trừ khi chở trẻ em dưới 12 tuổi, người bệnh đi cấp cứu, người già yếu hoặc người khuyết tật thì được chở tối đa hai người.
- Đi dàn hàng ngang, buông cả hai tay, đi một bánh, lạng lách, đánh võng, đua xe.
Mũ bảo hiểm: món bảo vệ đáng giá nhất
Chấn thương đầu là nguyên nhân tử vong chính trong phần lớn vụ tai nạn xe máy, và ở Việt Nam chiếm phần lớn số ca phải nằm viện vì xe máy. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mũ bảo hiểm chất lượng giảm nguy cơ tử vong hơn sáu lần và giảm đến 74% nguy cơ chấn thương não.
Chọn mũ có tem hợp quy, vỏ cứng, lớp xốp dày, vừa đầu. Cài quai dưới cằm sao cho chỉ luồn được một đến hai ngón tay. Mũ mỏng không xốp, mũ rộng, không cài quai gần như không bảo vệ được khi ngã. Thay mũ sau một cú va đập mạnh, kể cả khi bên ngoài trông còn nguyên.
Kỹ năng an toàn cho người mới đi
- Tập ở nơi vắng trước khi ra đường đông: phanh, đánh lái, đi chậm, dừng xe, xuất phát trên dốc.
- Giữ tốc độ vừa phải và đủ khoảng cách với xe phía trước để kịp phanh.
- Tránh điểm mù của xe tải, xe buýt, xe container: không chạy sát bên hông hay ngay phía sau đuôi xe lớn.
- Bật đèn và xi nhan trước khi chuyển hướng; quan sát gương và ngoái nhìn trước khi đổi làn.
- Trời mưa, đường trơn, ban đêm: đi chậm hơn, mặc áo mưa không che mắt, không che gương.
- Mặc quần dài, đi giày kín mũi, áo khoác, găng tay; cẩn thận ống xả nóng khi lên xuống xe.
- Không lái xe khi buồn ngủ, sau một đêm thức khuya ôn thi hay đi làm thêm về muộn mệt mỏi; nghỉ hoặc gọi xe.
Khi gặp va chạm
Giữ an toàn cho mình trước: tấp vào chỗ không có xe lao tới, tắt máy xe bị đổ, nhờ người cảnh báo xe phía sau. Gọi 115 hoặc 113 nếu có người bị thương nặng. Không tháo mũ, không di chuyển người bị nạn nếu họ đau cổ, lưng, trừ khi đang gặp nguy hiểm trước mắt như cháy xe.
Ấn chặt trực tiếp lên chỗ chảy máu. Nếu người bị nạn không phản ứng và không thở bình thường, ép tim ngay trong lúc chờ xe cấp cứu. Bạn bị va đầu, dù thấy bình thường, cũng cần đi khám ngay, vì có những tổn thương bên trong chưa lộ ra lúc đầu.
Nếu bạn là sinh viên
Những tháng đầu tự đi xe ở thành phố mới là lúc dễ va chạm nhất. Hãy đi đường quen, tránh giờ cao điểm khi có thể, và đừng để bạn bè rủ đua xe hay đi sau khi đã uống. Một cuộc gọi xe về nhà rẻ hơn rất nhiều so với một tai nạn.
Nhắn cho bố mẹ biết bạn đã về đến nơi, nhất là khi đi đêm hay đi xa. Lưu sẵn số 115 hoặc 113 và số người thân trong điện thoại.
Chăm sóc con tại nhà
- Đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai cho mọi chuyến đi, kể cả quãng ngắn.
- Không uống rượu bia khi còn phải lái xe về.
- Cất điện thoại khi xe chạy; cần xem bản đồ thì dừng hẳn ở chỗ an toàn.
- Không đeo tai nghe khi lái xe.
- Kiểm tra phanh, đèn, lốp, gương trước khi đi đường xa.
- Bị trầy xước sau ngã xe: ấn cầm máu, rửa dưới vòi nước sạch khoảng 5 phút, gỡ hết sạn, che băng sạch.
- Bỏng ống xả: xả nước sạch mát đang chảy khoảng 20 phút, không bôi kem đánh răng.
Hiểu lầm thường gặp
- Uống một hai lon bia thì vẫn lái xe được, miễn tỉnh táo.
- Luật cấm lái xe khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn, ở bất kỳ mức nào. Rượu bia làm chậm phản xạ ngay cả khi bạn thấy mình vẫn tỉnh.
- Đi gần, đi chậm thì không cần đội mũ hay không cần cài quai.
- Một cú ngã ở tốc độ thấp, đầu đập xuống mặt đường cũng có thể gây chấn thương sọ não. Mũ không cài quai sẽ văng ra khi ngã.
- Xe máy điện, xe 50 cm3 thì chưa cần học luật.
- Người lái xe gắn máy phải đủ 16 tuổi, hiểu luật giao thông và có kỹ năng điều khiển xe. Xe nhỏ vẫn đi chung đường với ô tô, xe tải.
- Sau tai nạn đứng dậy được, không đau là không sao.
- Va đầu trong tai nạn giao thông cần được khám ngay dù trông bình thường, vì có những tổn thương bên trong chưa lộ ra lúc đầu.
Bố mẹ hay hỏi
+Học sinh 16 tuổi được đi xe máy loại nào?
Được lái xe gắn máy: xe có tốc độ thiết kế không quá 50 km/h, động cơ xăng không quá 50 cm3 hoặc xe điện không quá 4 kW. Xe máy lớn hơn phải đủ 18 tuổi và có giấy phép lái xe.
+Bao nhiêu tuổi thì được thi bằng lái xe máy A1?
Đủ 18 tuổi. Bằng A1 dùng cho xe máy đến 125 cm3 hoặc xe điện đến 11 kW.
+Đi xe máy có được đeo tai nghe không?
Không. Luật cấm người lái xe máy dùng ô và thiết bị âm thanh, trừ thiết bị trợ thính.
+Uống rượu bia hôm trước, sáng hôm sau lái xe được không?
Chỉ khi trong máu và hơi thở không còn cồn. Uống nhiều vào buổi tối có thể vẫn còn cồn vào sáng hôm sau, nên an toàn nhất là không lái xe khi chưa chắc.
+Ngã xe máy va đầu nhưng không đau có cần đi khám không?
Có. Va đầu trong tai nạn giao thông hoặc ngã khi xe đang chạy cần được khám ngay, kể cả khi bạn thấy bình thường.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH) — Văn phòng Quốc hội (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ)
- Helmets: a road safety manual for decision-makers and practitioners (2nd ed.) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Head injury and concussion — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Mũ bảo hiểm cho trẻ
Mỗi lần ngồi xe máy, con cần đội một chiếc mũ bảo hiểm vừa đầu, đạt quy chuẩn và cài quai đúng cách. Mũ bảo hiểm tốt giảm nguy cơ tử vong khi tai nạn xe máy hơn sáu lần và giảm đến 74% nguy cơ chấn thương não. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ yêu cầu cả người lái và người được chở trên xe máy phải đội mũ bảo hiểm đúng quy chuẩn và cài quai đúng quy cách. Sau tai nạn, nếu con bất tỉnh, nôn nhiều, co giật hay lơ mơ, gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Sơ cứu tai nạn giao thông
Khi gặp tai nạn giao thông, việc đầu tiên là gọi 115 hoặc 113 và giữ an toàn cho chính mình: đứng ở chỗ không có xe lao tới, nhờ người cảnh báo xe phía sau, tắt máy xe bị đổ. Không di chuyển người bị nạn nếu có thể bị chấn thương cổ, lưng, trừ khi họ đang gặp nguy hiểm trước mắt như cháy, xe lao tới; không tháo mũ bảo hiểm trừ khi người đó không thở và mũ cản trở việc mở đường thở. Ấn chặt trực tiếp lên chỗ chảy máu, không cho ăn uống gì. Nếu người bị nạn không phản ứng và không thở bình thường, ép tim ngay trong lúc chờ xe cấp cứu.
- Ngã xe trầy xước, bầm tím
Phần lớn trẻ ngã xe đạp chỉ trầy đầu gối, khuỷu tay, lòng bàn tay và bầm tím, chăm được ở nhà: ấn cầm máu, rửa dưới vòi nước sạch khoảng 5 phút, gỡ hết đất cát, che băng sạch; chườm lạnh chỗ bầm khoảng 20 phút. Đi cấp cứu ngay nếu con va đầu trong một vụ tai nạn giao thông hoặc ngã khi xe đang chạy nhanh, kể cả khi con có vẻ bình thường, hoặc nếu con ngất, nôn nhiều, đau bụng sau khi ghi đông thúc vào bụng, tay chân biến dạng hay không cử động được. Đi khám trong ngày khi vết thương toác miệng, còn bẩn sau 15 phút rửa, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván.
- Bỏng ống xả xe máy
Khi con chạm vào ống xả (bô) xe máy, việc đầu tiên là xả nước sạch mát đang chảy lên vết bỏng trong khoảng 20 phút, càng sớm càng tốt, rồi che bằng màng bọc thực phẩm hoặc gạc sạch. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ, lòng trắng trứng, không chườm đá và không chọc vỡ bọng nước. Bỏng bô thường nhỏ nhưng có thể sâu hơn vẻ ngoài, nên vết bỏng có bọng nước, trắng bệch hoặc ở trẻ dưới 5 tuổi cần được nhân viên y tế xem trong ngày. Bỏng rộng hơn lòng bàn tay con, bỏng vùng khớp, bàn chân, mặt, sinh dục hoặc con lả đi thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ ngã đập đầu
Phần lớn trẻ ngã đập đầu chỉ bị u, bầm ngoài da và khóc ngay sau ngã, rồi chơi lại bình thường. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con ngất dù chỉ vài giây, co giật, nôn nhiều lần, li bì khó đánh thức, lẫn lộn, đi lại loạng choạng, chảy máu hoặc dịch trong từ tai, mũi, hoặc ngã từ trên cao. Nếu con vẫn bình thường, chườm lạnh chỗ u và theo dõi sát con trong 24–48 giờ đầu.
- Học sinh uống rượu bia
Ở Việt Nam, người chưa đủ 18 tuổi bị cấm uống rượu bia và không ai được bán hay mời rượu bia cho các em (Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019). Não của người trẻ còn phát triển đến khoảng 25 tuổi, và người bắt đầu uống trước 15 tuổi dễ bị nghiện rượu về sau hơn nhiều. Nếu con say mà lơ mơ, không đánh thức được, co giật, thở chậm hoặc không đều, nôn liên tục hay da tái, môi tím, hãy gọi 115 hoặc 113 và ở cạnh con.
Chủ đề khác