Tiêm chủng

Tiêm phòng dại cho trẻ: khi nào cần tiêm, lịch tiêm và tiêm trước

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, niêm mạc mắt, miệng thì cần đi tiêm phòng dại ngay trong ngày, sau khi đã rửa vết thương dưới vòi nước với xà phòng khoảng 15 phút. Trẻ em tiêm cùng liều, cùng lịch như người lớn; tùy vết thương, bác sĩ cho tiêm thêm huyết thanh kháng dại. Với trẻ sống ở vùng nhiều chó thả rông, xa cơ sở tiêm, hoặc sắp đi đến nơi có bệnh dại, bố mẹ có thể hỏi bác sĩ về tiêm phòng trước, thường 2 buổi cách nhau 1 tuần. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn sâu, chảy máu nhiều hoặc ở mặt, đầu, cổ, bàn tay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Vết cắn chảy máu nhiều, ấn chặt liên tục mà máu vẫn không cầm.
  • Vết cắn sâu, rách rộng, có nhiều vết cắn, hoặc vết cắn, cào ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục.
  • Con vật cắn vô cớ, chảy nhiều dãi, đi loạng choạng, hoặc là chó mèo hoang, chó lạ đã bỏ đi; con bị dơi cắn, cào.
  • Con bị cắn trước đó, nay sốt, đau đầu, kích động, sợ nước, sợ gió, hoặc tê ngứa ở chỗ bị cắn.
  • Trong hoặc sau khi tiêm, con khó thở, thở rít, sưng môi, mặt, lưỡi, nổi mề đay lan nhanh, da tái lạnh.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con bị chó, mèo cắn hay cào trầy da, dù vết rất nhỏ, hoặc bị liếm vào vết xước, vào mắt, miệng: rửa vết thương rồi đi tiêm ngay trong ngày.
  • Con chó, mèo cắn con bị ốm, chết hoặc mất tích trong vòng 10 ngày theo dõi: báo ngay cho cơ sở tiêm để con tiêm đủ liệu trình.
  • Con lỡ một mũi trong lịch hẹn: quay lại tiêm ngay khi nhớ ra, không cần tiêm lại từ đầu.
  • Vết thương sưng đỏ lan rộng, đau tăng, chảy mủ hoặc con sốt sau vài ngày.
  • Gia đình sắp chuyển về vùng nhiều chó thả rông, xa cơ sở y tế, hoặc con sắp đi nước ngoài đến nơi có bệnh dại: hỏi bác sĩ về tiêm phòng trước.

Hai cách tiêm phòng dại

Tiêm sau khi bị cắn (tiêm phòng sau phơi nhiễm) là cách hầu hết trẻ em được tiêm. Mục đích là giúp cơ thể tạo kháng thể trước khi virus kịp đi đến não. Bệnh dại khi đã có triệu chứng thì gần như luôn tử vong, nhưng rửa vết thương ngay, tiêm sớm và tiêm đủ mũi phòng được bệnh rất hiệu quả.

Tiêm trước khi bị cắn (tiêm phòng trước phơi nhiễm) dành cho người có nguy cơ cao: trẻ sống ở vùng nhiều chó thả rông mà xa nơi tiêm, người làm việc với động vật, người đi đến nơi có bệnh dại và khó tìm cơ sở y tế. Tiêm trước không thay được việc đi khám khi bị cắn, nhưng giúp lịch tiêm sau đó ngắn hơn và không cần huyết thanh.

Trên thế giới, phần lớn ca dại ở người xảy ra ở châu Á và châu Phi, và khoảng 4 trong 10 ca là trẻ dưới 15 tuổi. Trẻ nhỏ hay chơi gần chó mèo, thấp nên dễ bị cắn vào mặt, đầu, cổ, và hay giấu bố mẹ khi chỉ bị cào xước.

Khi bị cắn: con có cần tiêm không

  • Chỉ sờ, cho con vật ăn, bị liếm trên da lành: không cần tiêm, rửa sạch chỗ tiếp xúc là đủ.
  • Bị cắn nhẹ, cào xước da nhưng không chảy máu: cần tiêm vắc xin ngay.
  • Bị cắn hay cào xuyên qua da, chảy máu, bị liếm vào vết thương hở hoặc vào mắt, miệng, hay tiếp xúc với dơi: cần tiêm vắc xin ngay, và bác sĩ sẽ cho tiêm thêm huyết thanh kháng dại vào quanh vết thương nếu con chưa từng tiêm phòng dại.
  • Bác sĩ còn xét vị trí vết cắn, tình trạng con vật và vùng con sống để quyết định. Bố mẹ không tự xếp loại ở nhà; cứ có trầy da là đưa con đi.
  • Bị chuột và các loài gặm nhấm cắn thì rất hiếm khi phải tiêm phòng dại, nhưng vẫn cần đi khám vì vết cắn dễ nhiễm khuẩn.

Lịch tiêm cho trẻ

Trẻ em tiêm cùng liều và cùng lịch như người lớn, không giảm liều theo cân nặng. Tùy loại vắc xin và cách tiêm (tiêm bắp hay tiêm trong da), lịch sau khi bị cắn thường gồm 3–5 buổi trong khoảng một tuần đến một tháng. Trẻ dưới 2 tuổi được tiêm bắp ở đùi, trẻ lớn hơn tiêm ở cánh tay; không tiêm vào mông.

Nếu con vật cắn là chó, mèo nhà còn khỏe, bác sĩ vẫn cho tiêm mũi đầu ngay và dặn theo dõi con vật 10 ngày kể từ ngày cắn. Con vật vẫn khỏe sau 10 ngày thì bác sĩ có thể cho dừng các mũi còn lại. Nếu lỡ hẹn, tiêm tiếp ngay khi có thể, không cần tiêm lại từ đầu. Có thể đổi cơ sở tiêm nếu cần, nhớ mang phiếu tiêm cũ.

Trẻ đã tiêm phòng trước, hoặc đã từng tiêm ít nhất 2 mũi sau một lần bị cắn trước đây, nếu bị cắn lại chỉ cần 1–2 buổi tiêm nhắc (thường ngày 0 và ngày 3) và không cần huyết thanh. Vẫn phải rửa vết thương và đi tiêm ngay. Nếu con vừa tiêm đủ liệu trình trong vòng 3 tháng, bác sĩ có thể không cần cho tiêm thêm.

Tiêm phòng trước cho con: ai nên cân nhắc

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo tiêm trước cho người có nguy cơ cao bị phơi nhiễm, nhất là ở nơi khó tiếp cận kịp thời việc tiêm sau khi bị cắn. Lịch được khuyến cáo là 2 buổi, vào ngày 0 và ngày 7. Sau khi tiêm đủ, trẻ khỏe mạnh không cần tiêm nhắc định kỳ.

Bố mẹ có thể hỏi bác sĩ về tiêm trước khi con sống ở vùng nông thôn, miền núi có nhiều chó thả rông, nhà nuôi nhiều chó mèo mà con hay chơi cùng, hoặc con sắp đi học, đi tình nguyện ở nơi có bệnh dại. Ở Việt Nam, đây là vắc xin dịch vụ, gia đình tự chi trả. Khi có dịch dại ở địa phương, chính quyền tỉnh có thể quyết định tiêm cho người có nguy cơ.

Vắc xin phòng dại có an toàn cho trẻ không

Vắc xin phòng dại đang dùng là vắc xin bất hoạt, không gây bệnh dại, dùng được cho trẻ ở mọi lứa tuổi, cả phụ nữ mang thai và đang cho con bú. Phản ứng hay gặp là đau, đỏ chỗ tiêm, sốt nhẹ, mệt, đau đầu, thường hết sau một hai ngày. Phản ứng nặng rất hiếm.

Con vẫn được tiêm các vắc xin khác theo lịch trong thời gian tiêm phòng dại; báo cho bác sĩ để sắp xếp. Con không cần kiêng ăn món nào, vẫn đi học, tắm rửa và sinh hoạt bình thường.

Chăm sóc con tại nhà

  • Ngay khi con bị cắn, cào: rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, rồi sát khuẩn bằng cồn 70% hoặc povidone iod nếu có.
  • Không đắp lá, thuốc nam, vôi, tỏi lên vết thương; không nặn, không hút vết thương.
  • Ghi lại ngày giờ bị cắn, con vật nào, của nhà ai, đã tiêm phòng dại chưa; nhờ chủ nuôi theo dõi con vật đủ 10 ngày.
  • Đặt nhắc lịch trên điện thoại cho từng buổi tiêm, mang theo phiếu tiêm mỗi lần đi.
  • Nếu con đau hoặc sốt sau tiêm, dùng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ.
  • Dặn con luôn kể với bố mẹ khi bị chó mèo cắn, cào, dù chỉ một vết xước nhỏ, và không chơi với chó lạ, chó đang ăn hay đang ngủ.

Hiểu lầm thường gặp

Tiêm phòng dại làm con kém thông minh, ảnh hưởng thần kinh.
Vắc xin phòng dại hiện nay là vắc xin bất hoạt, đã dùng rộng rãi cho trẻ em và không ảnh hưởng đến trí tuệ hay sự phát triển.
Trong thời gian tiêm phòng dại phải kiêng thịt gà, đồ nếp, rượu và không được tắm.
Không có hướng dẫn chính thức nào yêu cầu kiêng ăn hay kiêng tắm. Con ăn uống, sinh hoạt bình thường, chỉ cần tiêm đúng hẹn.
Chó nhà đã tiêm phòng rồi thì bị cắn không cần đi tiêm.
Vẫn cần đưa con đi khám để bác sĩ quyết định. Thường con được tiêm mũi đầu và theo dõi con chó 10 ngày; nếu chó vẫn khỏe, bác sĩ có thể cho dừng.
Bị cắn đã vài tuần mà chưa sao thì không cần tiêm nữa.
Bệnh dại có thể ủ nhiều tháng. Chưa có triệu chứng thì vẫn phải đi tiêm ngay, muộn còn hơn không.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ mấy tuổi thì tiêm phòng dại được?

Vắc xin phòng dại dùng được cho mọi lứa tuổi, kể cả trẻ sơ sinh. Liều của trẻ em giống người lớn.

+Tiêm phòng dại trước cho trẻ có cần không?

Không bắt buộc. Nên cân nhắc khi con sống ở vùng nhiều chó thả rông, xa cơ sở tiêm, nhà nuôi nhiều chó mèo hoặc con sắp đi đến nơi có bệnh dại. Hỏi bác sĩ ở cơ sở tiêm chủng.

+Đã tiêm phòng dại trước, bị cắn có phải tiêm nữa không?

Có. Rửa vết thương và đi tiêm nhắc ngay, thường chỉ 1–2 buổi và không cần huyết thanh.

+Tiêm phòng dại muộn một mũi có sao không?

Tiêm tiếp ngay khi có thể theo lịch, không cần tiêm lại từ đầu. Đừng bỏ dở giữa chừng.

+Bị mèo cào có phải tiêm phòng dại không?

Cào trầy da hoặc chảy máu thì cần đưa con đi khám để bác sĩ quyết định, thường là có tiêm. Mèo cũng truyền được bệnh dại.

Nguồn tham khảo

  1. Rabies vaccines: WHO position paper, April 2018 — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  2. Rabies — NHS (Anh)
  3. Thông tư 52/2025/TT-BYT: danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng và phạm vi phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc — Bộ Y tế – Tiêm chủng mở rộng

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị chó mèo cắn

    Ở Việt Nam, bệnh dại vẫn lưu hành và mỗi năm vẫn có người tử vong, phần lớn vì không tiêm phòng sau khi bị chó cắn; khi đã lên cơn dại thì gần như không cứu được. Ngay khi con bị chó, mèo cắn, cào trầy da hoặc liếm vào vết xước, rửa vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng khoảng 15 phút, sát khuẩn, rồi đưa con đến cơ sở tiêm chủng hoặc cơ sở y tế trong ngày để được khám và tiêm vắc xin phòng dại, có khi kèm huyết thanh kháng dại. Đi cấp cứu ngay khi vết cắn chảy máu nhiều, sâu, ở mặt, đầu, cổ, bàn tay, bộ phận sinh dục, hoặc con vật có dấu hiệu dại.

  • Vết đứt tay, trầy xước

    Với vết đứt hay trầy xước nhỏ: lấy gạc hoặc khăn sạch ấn chặt liên tục khoảng 10 phút, không mở ra xem giữa chừng; khi máu cầm thì rửa bằng nước sạch, xà phòng quanh vết thương, rồi che bằng băng gạc sạch. Đưa con đi khám trong ngày nếu vết rách toác miệng, sâu, dài hơn khoảng 1 cm, ở mặt hoặc lòng bàn tay, bẩn đất cát, do đinh gỉ hay súc vật cắn, hoặc con chưa tiêm đủ mũi uốn ván. Gọi 115 hoặc 113 khi máu phun thành tia hoặc vẫn chảy sau 10 phút ấn chặt.

  • Uốn ván

    Vi khuẩn uốn ván sống trong đất, bụi, phân súc vật và vào cơ thể qua vết thương, nhất là vết đâm sâu, vết thương bẩn, vết cắn, vết bỏng. Khi con bị thương, rửa sạch vết thương rồi xem sổ tiêm: con chưa tiêm đủ mũi có thành phần uốn ván, bố mẹ không nhớ, hoặc vết thương bẩn mà mũi gần nhất đã quá 5 năm (vết sạch là quá 10 năm), thì đưa con đi khám trong ngày để bác sĩ quyết định tiêm vắc xin hay huyết thanh. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con cứng hàm, khó há miệng, khó nuốt, co cứng cơ, khó thở hoặc co giật.

  • Lịch tiêm chủng

    Trẻ ở Việt Nam được tiêm miễn phí các vắc xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng tại trạm y tế, bắt đầu từ mũi viêm gan B trong 24 giờ đầu sau sinh, tiếp theo là các mũi lúc 2, 3, 4, 5 tháng, 9 tháng, 12 tháng và 18 tháng; chương trình nay có cả vắc xin rota, còn phế cầu và HPV đang được triển khai dần theo từng địa phương. Bố mẹ có thể tiêm thêm các vắc xin dịch vụ như cúm, thủy đậu, viêm gan A, não mô cầu, sởi-quai bị-rubella. Lịch cụ thể của con hãy theo sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng tiêm chủng và lịch hẹn của trạm y tế. Lỡ mũi nào thì đi tiêm bù càng sớm càng tốt, không cần tiêm lại từ đầu.

  • Tiêm chủng trước khi du học

    Trước khi đi du học, con nên rà sổ tiêm chủng và đọc kỹ yêu cầu của trường, của nước sẽ đến, rồi đi tư vấn tiêm chủng ít nhất 1–2 tháng trước ngày bay, vì một số vắc xin cần nhiều mũi cách nhau vài tuần đến vài tháng. Các mũi hay được yêu cầu hoặc khuyên tiêm là sởi-quai bị-rubella đủ 2 mũi, thủy đậu, viêm gan B, não mô cầu, uốn ván-bạch hầu, cúm và HPV; một số nước còn yêu cầu xét nghiệm lao hoặc giấy chứng nhận tiêm sốt vàng. Ở nước ngoài, khi cấp cứu hãy gọi số cấp cứu của nước đó; ở Việt Nam là 115 hoặc 113.

  • Sốt sau tiêm

    Sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đỏ chỗ tiêm là phản ứng thường gặp sau tiêm, hay xuất hiện trong 24 giờ đầu và tự hết sau 1–2 ngày. Riêng vắc xin sởi hoặc sởi-quai bị-rubella có thể gây sốt, nổi ban nhẹ khoảng 7–11 ngày sau tiêm. Có thể cho con dùng paracetamol theo cân nặng khi con sốt và khó chịu. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con khó thở, sưng môi mặt, nổi mề đay khắp người, tím tái, li bì hoặc co giật; đưa con đi khám nếu sốt từ 39°C hoặc sốt quá 48 giờ.

Chủ đề khác