Sức khỏe học đường

Con học trực tuyến nhiều: ảnh hưởng đến sức khỏe và cách giảm

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Học trực tuyến nhiều giờ làm con dễ mỏi mắt, khô mắt, đau đầu, đau cổ vai lưng, ngủ muộn, ít vận động và thấy cô đơn hơn. Những việc có tác dụng: học bằng máy tính đặt ngang tầm mắt thay vì điện thoại, nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, đứng dậy đi lại giữa các tiết, vẫn vận động ít nhất 60 phút và ra ngoài trời mỗi ngày, đeo tai nghe dưới 60% âm lượng tối đa, tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ. Đưa con đi khám ngay nếu con đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi, hoặc đau đầu dữ dội kèm nôn.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đột ngột nhìn mờ hẳn, mất một phần tầm nhìn, hoặc nhìn một thành hai.
  • Đau đầu dữ dội đột ngột kèm nôn, yếu tay chân, nói ngọng hoặc lú lẫn.
  • Con nói muốn chết, muốn tự làm hại bản thân: ở bên con, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm ngay.
  • Con bị người lạ trên mạng dụ gặp mặt, đe dọa hoặc tống tiền bằng hình ảnh riêng tư: không trả tiền, không gửi thêm ảnh, giữ lại tin nhắn, báo công an (113) và gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con vẫn mỏi mắt, nhìn mờ, đau đầu thường xuyên sau 1–2 tuần đã chỉnh chỗ học và cho nghỉ mắt.
  • Con nheo mắt, ngồi sát màn hình, hay dụi mắt, hoặc nhìn xa thấy mờ.
  • Đau cổ, vai, lưng kéo dài quá 2 tuần, hoặc tê bì tay.
  • Con thấy ù tai, nghe như bị bịt sau khi đeo tai nghe, hoặc hỏi lại nhiều khi nói chuyện.
  • Con mất ngủ kéo dài, buồn chán, cáu gắt, bỏ ăn, không muốn gặp ai, hoặc không rời được điện thoại, máy tính.

Vì sao học trực tuyến cả ngày lại mệt hơn đi học

Ở trường, con có giờ ra chơi, đi bộ giữa các lớp, nhìn bảng ở xa, gặp bạn. Học trực tuyến thì con ngồi một chỗ, mắt nhìn gần liên tục, thường quên nghỉ. Khi tập trung vào màn hình, con chớp mắt ít hơn hẳn nên mắt khô, cay; các cơ trong mắt điều tiết liên tục nên mỏi.

Học xong, nhiều trẻ lại dùng chính chiếc máy đó để xem video, chơi trò chơi, nhắn tin. Tổng thời gian ngồi trước màn hình mỗi ngày có thể rất dài, lấy đi giờ ngủ, giờ vận động và giờ ra ngoài trời. Nhìn gần nhiều và ít ra ngoài trời làm tăng nguy cơ cận thị.

Sắp xếp chỗ học trực tuyến

  • Dùng máy tính hoặc máy tính bảng lớn cho buổi học dài; điện thoại màn hình nhỏ khiến con cúi gập cổ và nhìn quá gần.
  • Màn hình cách mắt khoảng một sải tay, mép trên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút. Học bằng máy tính xách tay thì kê máy lên cao và dùng bàn phím, chuột rời nếu được.
  • Nếu phải học bằng điện thoại, đặt máy lên giá, cách mắt khoảng 30 cm trở lên, tăng cỡ chữ.
  • Ngồi ghế có tựa lưng, bàn chân đặt phẳng trên sàn; không học trên giường, sofa hay nằm sấp.
  • Độ sáng màn hình tương đương ánh sáng trong phòng; không học trong phòng tối, không để cửa sổ chiếu thẳng vào màn hình.
  • Tai nghe để dưới 60% âm lượng tối đa, bật giới hạn âm lượng trên máy. Khi đang đeo tai nghe mà con phải nói to, hoặc khó nghe người cách một sải tay, tức là đang để quá to.

Nghỉ mắt và nghỉ người

Quy tắc 20-20-20: cứ khoảng 20 phút nhìn màn hình, nhìn ra xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Nhắc con chớp mắt chủ động. Giữa hai tiết học, cho con rời bàn, đứng dậy, vươn vai, uống nước, ra ban công hay sân nhìn xa; nếu tiết học dài, hẹn giờ để con đứng dậy ít nhất mỗi giờ.

Giờ nghỉ trưa và sau buổi học là lúc tốt để con ra ngoài trời. Ánh sáng ban ngày giúp phòng cận thị; trẻ ở ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày ít bị cận hơn. Thời gian này có thể cộng dồn từ nhiều lần ngắn.

Giữ giấc ngủ, vận động và bữa ăn

  • Ngủ đủ: trẻ 6–12 tuổi cần 9–12 giờ, 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm. Giữ giờ đi ngủ và giờ dậy đều đặn cả khi học ở nhà.
  • Tắt mọi màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ; sạc điện thoại, máy tính bảng ở ngoài phòng ngủ.
  • Vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức làm con thở nhanh, ấm người: chạy nhảy, đạp xe, nhảy dây, đá cầu, bơi.
  • Ăn bữa chính đúng giờ ở bàn ăn, không vừa ăn vừa xem màn hình; để sẵn nước lọc và trái cây thay cho đồ ăn vặt, nước ngọt bên bàn học.

Tâm lý và an toàn trên mạng

Học một mình ở nhà lâu ngày, nhiều trẻ thấy buồn chán, cô đơn, khó tập trung, dễ cáu. Hãy hỏi con mỗi ngày về buổi học, về bạn bè, tạo dịp cho con gặp bạn ngoài đời. Tách rõ giờ học và giờ giải trí, cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình.

Với trẻ nhỏ, dùng chế độ quản lý của phụ huynh và để máy ở phòng chung. Dặn con không gửi ảnh, thông tin riêng cho người lạ, và kể ngay với bố mẹ khi ai đó trên mạng làm con sợ hay khó chịu, mà không sợ bị mắng.

Nếu em đang đọc bài này

Học trực tuyến dễ làm em ngồi cả ngày không đứng dậy. Hãy đặt hẹn giờ: hết mỗi tiết đứng lên đi lại, uống nước, nhìn ra cửa sổ. Kê máy tính lên chồng sách cho ngang tầm mắt cũng giúp cổ đỡ mỏi nhiều.

Nếu em thấy buồn, lo, cô đơn kéo dài, hãy nói với bố mẹ hoặc thầy cô em tin. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dành cho con một góc học cố định, có bàn ghế vừa người, gần cửa sổ nhưng không để nắng chiếu vào màn hình.
  • Hẹn giờ nghỉ mắt 20 phút một lần và đứng dậy giữa mỗi tiết.
  • Cho con ra ngoài trời vào giờ nghỉ trưa hoặc chiều, cộng dồn càng gần 2 giờ mỗi ngày càng tốt.
  • Thu điện thoại, máy tính bảng ra phòng khách trước giờ ngủ ít nhất 1 giờ, cả của bố mẹ.
  • Giới hạn âm lượng tai nghe trên máy của con, ưu tiên học bằng loa nhỏ khi phòng yên tĩnh.
  • Đưa con đi khám mắt nếu con mỏi mắt, nhìn mờ kéo dài, hoặc kết quả đo thị lực ở trường không bình thường.

Hiểu lầm thường gặp

Kính chống ánh sáng xanh giúp con hết mỏi mắt và không bị cận.
Chưa có bằng chứng kính lọc ánh sáng xanh làm giảm mỏi mắt hay phòng cận. Nghỉ mắt, để màn hình đúng khoảng cách và ra ngoài trời có tác dụng hơn.
Học trực tuyến ở nhà thì không cần vận động vì con không phải đi lại.
Chính vì ngồi cả ngày nên con càng cần ít nhất 60 phút vận động mỗi ngày, cộng thêm những lần đứng dậy giữa giờ.
Bật chế độ ban đêm trên điện thoại là có thể dùng đến sát giờ ngủ.
Ánh sáng và nội dung hấp dẫn trên màn hình đều làm con tỉnh táo và ngủ muộn. Nên tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.

Bố mẹ hay hỏi

+Học trực tuyến có làm con bị cận không?

Nhìn gần nhiều giờ và ít ra ngoài trời làm tăng nguy cơ cận thị. Nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, để màn hình đủ xa và cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày giúp giảm nguy cơ.

+Con học trực tuyến bằng điện thoại có sao không?

Học ngắn thì được, nhưng buổi học dài nên dùng máy tính hoặc màn hình lớn hơn. Màn hình nhỏ khiến con cúi cổ, nhìn gần và mỏi mắt nhanh hơn.

+Mỗi ngày con nên ngồi trước màn hình bao lâu?

Thời gian học do nhà trường sắp xếp; điều bố mẹ quản được là giờ màn hình giải trí, giờ ngủ, giờ vận động và giờ ra ngoài trời. Cả nhà nên thống nhất kế hoạch dùng màn hình, và với trẻ từ 6 tuổi cần giới hạn rõ ràng.

+Con dùng tai nghe cả ngày để học có hại tai không?

Nghe to và lâu có thể làm giảm thính lực vĩnh viễn. Để âm lượng dưới 60% mức tối đa, nghỉ tai giữa các tiết, và đi khám nếu con ù tai hay nghe kém.

+Có nên nhỏ thuốc nhỏ mắt cho con khi học trực tuyến nhiều không?

Khô mắt nhẹ thường đỡ khi nghỉ mắt và chớp mắt chủ động. Chỉ dùng thuốc nhỏ mắt khi bác sĩ khám và chỉ định, không tự dùng loại có kháng sinh hay corticoid.

Nguồn tham khảo

  1. How can I help my child avoid back and eye strain from being on the computer? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Should you be worried about blue light? — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)
  3. Tips for safe listening — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
  4. Helping Kids Thrive in a Digital World: AAP Policy Explained — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Mỏi mắt do màn hình

    Nhìn màn hình lâu khiến mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua và đau đầu, vì khi tập trung nhìn gần ta chớp mắt ít hơn và mắt phải điều tiết liên tục. Tình trạng này thường đỡ khi nghỉ mắt đúng cách: quy tắc 20-20-20, để màn hình xa vừa tầm, chớp mắt chủ động và ngủ đủ. Nếu con đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi, đau mắt nhiều hoặc nhìn mờ kéo dài cả khi đã nghỉ, cần đi khám mắt.

  • Cận thị ở học sinh

    Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.

  • Thời gian màn hình

    Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không chỉ đếm số giờ mà chú ý con xem gì, dùng thế nào, và giữ thời gian không màn hình cho giấc ngủ, vận động, bữa ăn và việc học. Cách làm hiệu quả là cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình: giờ nào được dùng, chỗ nào không dùng, và tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.

  • Tai nghe và giảm thính lực

    Có. Nghe quá to và quá lâu qua tai nghe có thể làm hỏng các tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong, gây giảm thính lực vĩnh viễn, không chữa được bằng thuốc hay phẫu thuật. Tổ chức Y tế Thế giới khuyên để âm lượng dưới 60% mức tối đa, nghỉ giải lao thường xuyên; mức an toàn cho trẻ em là khoảng 75 dB trong tổng cộng 40 giờ mỗi tuần, và càng nghe to thì thời gian an toàn càng ngắn. Ù tai hay nghe như bị bịt sau khi nghe là dấu hiệu tai đã quá tải. Con đột ngột nghe kém một hoặc hai tai cần đi khám ngay trong ngày.

  • Điện thoại trước khi ngủ

    Dùng điện thoại trên giường làm con ngủ muộn hơn, khó vào giấc và ngủ ít hơn: ánh sáng màn hình làm não tưởng vẫn là ban ngày, còn mạng xã hội, video tự phát và tin nhắn giữ con thức lâu hơn dự định. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên tắt mọi màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ và không để thiết bị trong phòng ngủ qua đêm. Tuổi 13–18 cần 8–10 giờ ngủ, từ 18 tuổi cần ít nhất 7 giờ. Nếu con mất ngủ kéo dài, ngủ gục trong lớp, hoặc buồn bã, lo âu vì những gì gặp trên mạng, hãy nói chuyện với con và cho con đi khám.

  • Tư thế dùng máy tính, điện thoại

    Khi dùng máy tính, ngồi sát vào ghế có tựa lưng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, hông ngang hoặc cao hơn gối một chút, màn hình cách mắt khoảng một sải tay với mép trên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, bàn phím ngang khuỷu tay để cẳng tay song song mặt sàn. Dùng điện thoại thì giơ máy lên gần tầm mắt thay vì cúi gập cổ, giữ cách mắt khoảng 30 cm trở lên. Dù ngồi đúng, cứ 20 phút nhìn xa 20 giây và mỗi giờ đứng dậy đi lại vài phút. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ, đau lưng kèm yếu, tê tay chân hoặc rối loạn tiểu tiện, đại tiện.

Chủ đề khác