Mắt, tai, răng

Mọc răng khôn: khi nào cần nhổ và dấu hiệu phải đi khám ngay

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Răng khôn (răng số 8) thường mọc ở cuối tuổi teen hoặc đầu tuổi 20. Khi hàm không đủ chỗ, răng mọc lệch, mọc ngầm hoặc bị lợi trùm một phần, gây đau, sưng lợi quanh răng (viêm quanh thân răng), giắt thức ăn, sâu răng và viêm lợi. Răng khôn không gây vấn đề thường được để lại và theo dõi khi khám răng định kỳ; nha sĩ chỉ định nhổ sau khi khám và chụp phim. Đi cấp cứu ngay nếu má hoặc dưới hàm sưng to, khó nuốt, khó thở, khó nói hoặc không há được miệng.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Khó thở, khó nói, khó nuốt, kể cả nuốt nước bọt, hoặc chảy dãi vì không nuốt được.
  • Sưng nhiều trong miệng hoặc dưới hàm, sưng lan xuống cổ, hoặc không há được miệng.
  • Sưng lan lên gần mắt, mắt sưng đau, hoặc nhìn mờ đột ngột.
  • Sau nhổ răng, máu chảy nhiều không cầm dù đã cắn chặt miếng gạc sạch ít nhất 10 phút, làm lại vẫn chảy.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Đau, sưng đỏ phần lợi ở cuối hàm, có mủ, vị hôi hoặc khó chịu trong miệng.
  • Đau hoặc sưng tăng dần, thuốc giảm đau không đỡ, hoặc đau kèm sốt, người mệt.
  • Hơi khó há miệng, đau khi nhai, nổi hạch dưới hàm.
  • Vài ngày sau nhổ răng mà đau nhói tăng lên, lan lên tai, kèm mùi hôi ở ổ răng.
  • Tê môi, lưỡi hoặc cằm sau nhổ răng không hết.
  • Thức ăn hay giắt ở cuối hàm, răng số 7 bên cạnh ê buốt hoặc có lỗ sâu.

Răng khôn là gì, vì sao hay gây chuyện

Răng khôn là răng hàm lớn thứ ba, nằm trong cùng của mỗi hàm. Chúng hình thành muộn và thường mọc ở cuối tuổi THPT hoặc những năm đầu đại học. Có người có đủ 4 chiếc, có người ít hơn hoặc không có.

Khi hàm không còn đủ chỗ, răng khôn có thể bị răng bên cạnh chặn lại (mọc ngầm, mọc lệch) hoặc chỉ nhú lên một phần, phần còn lại bị lợi trùm. Khe giữa lợi trùm và răng rất khó làm sạch, nên thức ăn và vi khuẩn dễ đọng lại.

Những vấn đề hay gặp là đau và sưng, viêm lợi quanh răng khôn, giắt thức ăn, sâu răng khôn hoặc răng số 7 bên cạnh, viêm lợi, áp xe răng, ít gặp hơn là nang quanh răng.

Nhận biết viêm quanh răng khôn

  • Đau âm ỉ hoặc đau nhói ở góc hàm, nhất là khi nhai, có thể lan lên tai.
  • Phần lợi phủ trên răng khôn sưng đỏ, ấn đau, có khi rỉ mủ.
  • Hơi thở hôi, vị khó chịu trong miệng.
  • Há miệng hạn chế, nuốt hơi vướng, nổi hạch dưới hàm, có thể sốt.
  • Sưng lan rộng ra má, dưới hàm, kèm khó nuốt, khó thở là dấu hiệu nặng, cần đi cấp cứu.

Khi nào nhổ, khi nào để lại

Răng khôn mọc thẳng, đủ chỗ, không đau, không sâu thì thường không cần nhổ. Nha sĩ sẽ xem tình trạng răng trong mỗi lần khám định kỳ và chụp phim khi cần.

Nha sĩ thường khuyên nhổ khi răng khôn gây viêm lợi tái đi tái lại, sâu răng, làm hỏng răng bên cạnh, áp xe hoặc nang. Các hướng dẫn nha khoa nhi khuyên chụp phim đánh giá răng khôn ở cuối tuổi vị thành niên, và nếu cần nhổ thì nên quyết định trước khoảng giữa tuổi 20, vì nhổ sớm thường ít biến chứng hơn.

Đang sưng đau cấp, nha sĩ có thể làm sạch, bơm rửa và kê thuốc trước, rồi hẹn nhổ khi hết viêm. Chỉ dùng kháng sinh khi bác sĩ, nha sĩ kê; không tự mua kháng sinh để uống cho đỡ sưng.

Nhổ răng khôn diễn ra thế nào và hồi phục ra sao

Phần lớn được làm với thuốc tê tại chỗ nên không thấy đau trong lúc nhổ. Với răng khó hoặc người quá lo lắng, có thể dùng thêm thuốc an thần hoặc gây mê. Mỗi răng thường chỉ mất vài phút, ca khó có thể khoảng 40 phút, và đa số về nhà trong ngày.

Trong khoảng 2 tuần sau nhổ, đau và sưng là bình thường và thường bớt dần sau 1–2 ngày; má có thể bầm, hàm mỏi, nhai nuốt hơi khó. Phần lớn có thể đi học lại vào hôm sau; ca khó có thể cần nghỉ 1–3 ngày.

Biến chứng có thể gặp là viêm ổ răng khô (cục máu đông trong ổ răng không hình thành hoặc bị bong ra, gây đau nhiều), nhiễm trùng, và tê môi, lưỡi, cằm do ảnh hưởng dây thần kinh gần răng. Tê thường tự hết nhưng có thể kéo dài vài tuần đến vài tháng.

Nếu bạn là sinh viên

  • Đừng hẹn nhổ răng khôn sát ngày thi hay ngày nộp bài lớn. Chọn lúc có thể nghỉ ngơi 1–3 ngày và ăn đồ mềm.
  • Đi khám răng định kỳ, kể cả khi không đau, để nha sĩ theo dõi răng khôn đang mọc trước khi nó gây chuyện.
  • Không hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử (đã bị cấm ở Việt Nam), và không uống rượu bia trong những ngày sau nhổ: chúng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và chảy máu.
  • Nếu sưng lan rộng, khó nuốt hay khó thở khi đang ở ký túc xá hay phòng trọ, đừng chờ đến sáng: nhờ bạn đưa đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113.

Chăm sóc con tại nhà

  • Khi đau, dùng paracetamol đúng liều ghi trên hộp, không uống quá liều. Ibuprofen cũng giúp giảm đau và sưng, nhưng không dùng khi đang sốt mà chưa loại trừ sốt xuất huyết.
  • Ăn đồ mềm hoặc lỏng như cháo, súp, trứng, sữa chua cho đến khi nhai thoải mái; tránh đồ cứng, giòn, hạt nhỏ dễ lọt vào ổ răng.
  • Giữ vết nhổ sạch bằng cách súc miệng thật nhẹ với nước muối ấm (nửa thìa cà phê muối trong một cốc nước ấm), theo thời điểm nha sĩ dặn.
  • Vẫn chải răng 2 lần mỗi ngày, chải nhẹ tránh chỗ vết nhổ để không làm bong cục máu đông và chỉ khâu.
  • Nếu chảy máu, cắn hoặc ép chặt một miếng gạc sạch lên chỗ nhổ ít nhất 10 phút.
  • Không đồ uống quá nóng, không rượu bia, không hút thuốc trong những ngày đầu.

Hiểu lầm thường gặp

Răng khôn mọc thì phải nhổ hết cho chắc.
Răng khôn mọc thẳng, đủ chỗ, không gây bệnh thường được để lại và theo dõi. Nha sĩ quyết định sau khi khám và chụp phim.
Răng khôn đẩy làm xô lệch răng cửa, nên nhổ để giữ răng đều.
Một tổng quan nghiên cứu không thấy khác biệt về độ chen chúc của răng cửa dưới giữa nhổ và không nhổ răng khôn không có triệu chứng. Nhổ hay không dựa vào nguy cơ bệnh của chính răng khôn.
Sưng đau thì tự mua kháng sinh uống là xong, khỏi cần đi khám.
Kháng sinh chỉ dùng khi bác sĩ, nha sĩ kê. Viêm quanh răng khôn hay tái lại nếu không xử lý nguyên nhân, và sưng lan rộng có thể nguy hiểm.
Nhổ răng khôn làm hỏng dây thần kinh, để lại di chứng lâu dài.
Biến chứng thần kinh có thể gặp là tê môi, lưỡi hoặc cằm; tê thường tự hết sau vài tuần đến vài tháng. Nha sĩ sẽ chụp phim, xem vị trí răng so với dây thần kinh và giải thích nguy cơ trước khi nhổ.

Bố mẹ hay hỏi

+Răng khôn mọc ở tuổi nào?

Thường từ cuối tuổi teen đến đầu tuổi 20, nhưng có thể gây vấn đề ở bất kỳ tuổi nào. Có người không có đủ 4 răng khôn.

+Răng khôn mọc lệch có nhất thiết phải nhổ không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Nếu răng không gây đau, viêm, sâu răng hay hỏng răng bên cạnh, nha sĩ có thể chỉ theo dõi. Khi đã gây bệnh hoặc nguy cơ cao, nha sĩ sẽ khuyên nhổ.

+Nhổ răng khôn có đau không, nghỉ học mấy ngày?

Trong lúc nhổ đã có thuốc tê nên không đau. Sau đó đau, sưng vài ngày và bớt dần; phần lớn đi học lại vào hôm sau, ca khó nghỉ 1–3 ngày.

+Sau nhổ răng khôn nên ăn gì?

Đồ mềm, lỏng, không quá nóng như cháo, súp, sữa chua, trứng. Tránh đồ cứng, giòn, các loại hạt cho đến khi vết nhổ lành.

+Đang ôn thi có nên nhổ răng khôn không?

Nếu răng chưa đau, hãy hẹn sau kỳ thi. Nếu đang sưng đau, vẫn nên đi khám ngay để nha sĩ xử lý tạm thời, rồi hẹn nhổ vào lúc thuận tiện.

Nguồn tham khảo

  1. Wisdom tooth removal — NHS (Anh)
  2. Dental abscess — NHS (Anh)
  3. Periodicity of Examination, Preventive Dental Services, Anticipatory Guidance/Counseling, and Oral Treatment for Infants, Children, and Adolescents — Viện Hàn lâm Nha khoa Nhi Hoa Kỳ (AAPD)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Trẻ bị sâu răng

    Sâu răng xảy ra khi vi khuẩn trong mảng bám dùng đường từ đồ ăn uống tạo ra axit làm mòn men răng; dấu hiệu sớm nhất là vệt trắng đục gần chân răng, sau đó thành chấm nâu đen, lỗ sâu và đau. Răng sữa bị sâu vẫn cần chữa vì nó giữ chỗ cho răng vĩnh viễn và giúp con ăn nhai, nói. Chải răng cho con 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor từ chiếc răng đầu tiên, không cho con ngậm bình sữa khi ngủ, cho con khám răng từ trước 1 tuổi, sau đó định kỳ theo hẹn của nha sĩ, thường 6 tháng một lần. Mặt con sưng to lan nhanh, sưng gần mắt hoặc dưới hàm làm khó nuốt, khó thở, kèm sốt thì đến cấp cứu ngay.

  • Chảy máu chân răng

    Lợi chảy máu khi chải răng, dùng chỉ nha khoa hay cắn đồ cứng thường là dấu hiệu viêm lợi: mảng bám vi khuẩn đọng ở chân răng làm lợi đỏ, sưng, đau và dễ chảy máu. Đừng ngừng chải chỗ chảy máu; hãy chải nhẹ, kỹ 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor, làm sạch kẽ răng mỗi ngày và đặt lịch khám răng. Đưa con đi khám ngay nếu chảy máu chân răng xuất hiện khi con đang sốt hoặc vừa hạ sốt (nhất là mùa sốt xuất huyết), kèm chảy máu cam, nổi chấm hay mảng bầm tím, hoặc máu chảy không cầm.

  • Trẻ bị hôi miệng

    Hôi miệng ở trẻ phần lớn bắt nguồn từ trong miệng: mảng bám và cặn thức ăn trên răng, lưỡi, kẽ răng, sâu răng hoặc viêm lợi. Chải răng nhẹ nhàng 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor, làm sạch lưỡi và kẽ răng, uống đủ nước, hạn chế đồ ngọt thường giúp hơi thở dễ chịu hơn. Nếu sau vài tuần chăm sóc vẫn hôi, hoặc kèm đau răng, lợi sưng chảy máu, viêm họng, nghẹt mũi kéo dài, hãy cho con đi khám. Hơi thở có mùi trái cây chín hay mùi nước rửa móng tay kèm khát nhiều, tiểu nhiều, nôn, thở nhanh sâu là cấp cứu.

  • Niềng răng cho con

    Nên cho con khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, khi răng hàm vĩnh viễn và răng cửa vĩnh viễn đã mọc, để bác sĩ phát hiện sớm những lệch lạc cần can thiệp như cắn ngược (móm), cắn chéo, răng hô nhiều, hay thói quen mút tay, đẩy lưỡi. Phần lớn trẻ chỉ cần niềng cố định khi đã thay gần hết răng vĩnh viễn, nhiều trẻ bắt đầu trong khoảng 9–16 tuổi, mất khoảng 1–2 năm, và sau đó phải đeo hàm duy trì để răng không xô lại. Không phải trẻ nào cũng cần niềng sớm; hãy để bác sĩ chuyên khoa chỉnh nha khám, chụp phim và giải thích trước khi quyết định.

  • Trẻ uống quá liều paracetamol

    Khi nghi con uống quá liều paracetamol, như uống nhầm cả chai, rót nhầm loại siro đậm đặc hơn, uống dày hơn 4 giờ một lần hay uống cùng thuốc cảm có paracetamol, hãy đưa con đến cấp cứu ngay, kể cả khi con vẫn chơi bình thường, và mang theo chai hoặc vỏ thuốc. Quá liều có thể làm hại gan trong khi những giờ đầu con thường chưa có dấu hiệu gì; thuốc giải độc ở bệnh viện có tác dụng tốt nhất khi dùng sớm, trong khoảng 8 giờ đầu. Ở nhà không gây nôn và không cho uống bất cứ thứ gì để giải độc.

  • Con hút thuốc lá, thuốc lá điện tử

    Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng đều chứa nicotine, một chất gây nghiện mạnh có hại cho não đang phát triển của tuổi teen, và dùng chúng làm tăng khả năng con chuyển sang hút thuốc lá điếu. Từ năm 2025, Nghị quyết 173/2024/QH15 của Quốc hội cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ở Việt Nam. Khi phát hiện con hút, hãy bình tĩnh nói chuyện, tìm hiểu vì sao con dùng và cùng con lập kế hoạch bỏ, có bác sĩ hỗ trợ nếu cần. Nếu con co giật, khó thở, lơ mơ, kích động hoặc có biểu hiện lạ sau khi hút, gọi 115 hoặc 113 ngay, vì có loại đã bị trộn ma túy.

Chủ đề khác