Tâm lý và cảm xúc

Bố mẹ ly hôn ảnh hưởng đến con thế nào và nói với con ra sao

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi

Trả lời nhanh

Phần lớn trẻ buồn, lo, cáu gắt hoặc học sa sút trong vài tháng đầu sau khi bố mẹ chia tay, rồi phần lớn dần thích nghi theo thời gian, nhất là khi con thấy mình vẫn an toàn và được thương. Điều làm con tổn thương nhiều nhất thường là xung đột kéo dài giữa bố mẹ, bị kéo vào giữa, và mất liên lạc với một người. Bố mẹ giúp con nhiều nhất khi cùng nói với con một thông điệp rõ ràng: đây là chuyện của người lớn, không phải lỗi của con, và cả bố lẫn mẹ vẫn thương con. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con nói muốn chết, muốn biến mất, "không ai cần con", hoặc viết, đăng những dòng như vậy lên mạng.
  • Con có vết thương tự gây ra, hoặc bố mẹ thấy con đang tìm cách làm hại bản thân.
  • Con viết thư từ biệt, cho đi đồ đạc quý, hoặc đột ngột bình thản lạ thường sau một thời gian rất suy sụp.
  • Con bị một người lớn đánh, đe dọa, hoặc con kể bị xâm hại khi ở với một bên.
  • Khi có một trong các dấu hiệu trên: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113 nếu nguy hiểm trước mắt, hoặc gọi Tổng đài 111.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con buồn, cáu gắt hoặc thu mình gần như mỗi ngày, kéo dài hơn 2 tuần mà không dịu đi.
  • Con mất ngủ, gặp ác mộng, bỏ ăn hoặc kêu đau bụng, đau đầu trước giờ đi học, kéo dài nhiều tuần mà không đỡ dần.
  • Con nhỏ quay lại những thói quen đã bỏ: đái dầm, mút tay, bám bố mẹ không rời.
  • Điểm số tụt rõ, con trốn học, không muốn gặp bạn bè.
  • Con lớn bắt đầu uống rượu bia, hút thuốc, đi chơi đêm không về, hoặc hay đánh nhau.
  • Con hay tự trách mình, nói kiểu "tại con nên bố mẹ mới bỏ nhau".

Ly hôn ảnh hưởng đến con thế nào

Gần như đứa trẻ nào cũng bị xáo trộn khi bố mẹ chia tay. Con có thể khóc nhiều, giận dữ, lo không biết mình sẽ sống với ai, học ở đâu, còn được gặp ông bà nội ngoại không. Những phản ứng này là bình thường trong vài tháng đầu.

Phần lớn trẻ thích nghi được theo thời gian. Những điều giúp con nhiều nhất: bố mẹ giữ con ngoài các cuộc xung đột của người lớn, con vẫn gặp đều cả hai người khi điều đó an toàn, nếp sinh hoạt ổn định, và người lớn chịu nghe con nói. Ngược lại, khi bị kéo vào giữa, bị nhờ chuyển lời hay nghe bố mẹ chê nhau, con dễ thấy áp lực, lo lắng và nghĩ mình có trách nhiệm với chuyện của người lớn. Ly hôn cũng là một trong những biến cố có thể khởi phát trầm cảm ở trẻ, nên bố mẹ cần để ý con kỹ hơn trong giai đoạn này.

Ly hôn không tự nó làm hỏng một đứa trẻ. Một gia đình còn nguyên mà bố mẹ cãi vã, lạnh nhạt triền miên cũng làm con căng thẳng. Điều con cần là được tránh khỏi xung đột và được cả bố lẫn mẹ thương.

Con ở mỗi tuổi phản ứng khác nhau

  • Tuổi tiểu học: hay nghĩ mình có lỗi, mong bố mẹ quay lại với nhau, có thể đái dầm, bám người, khó ngủ, kêu đau bụng. Con cần nghe đi nghe lại những câu trấn an đơn giản.
  • Tuổi THCS: dễ giận, có khi bênh một bên và đổ lỗi cho bên kia, xấu hổ với bạn bè, học kém đi. Con cần được nói thật ở mức vừa đủ và không bị bắt chọn phe.
  • Tuổi THPT: có thể tỏ ra bình thản nhưng thu mình, lo chuyện tiền bạc, tự gánh vai người lớn trong nhà, chăm em thay bố mẹ. Một số em tìm đến rượu bia, mạng xã hội, hoặc yêu sớm để quên. Con cần được trả lại vai một đứa con, không phải người hòa giải hay chỗ dựa tinh thần cho bố mẹ.

Nói với con về chuyện ly hôn

  • Chỉ nói khi quyết định đã rõ. Những câu lửng lơ như "bố mẹ đang tính chuyện chia tay" khiến con lo mà không biết bám vào đâu.
  • Nếu được, cả bố và mẹ cùng ngồi nói với con, thống nhất trước một cách giải thích ngắn gọn, đúng với tuổi con.
  • Nói rõ thành lời: đây là quyết định của người lớn, con không gây ra chuyện này và cũng không thể sửa được nó.
  • Không kể chi tiết về ngoại tình, nợ nần, tòa án. Những chi tiết đó dễ làm con nghĩ mình là nguyên nhân hoặc mình phải sửa chuyện này.
  • Nói cụ thể những gì sẽ thay đổi và những gì giữ nguyên: con ở đâu, học trường nào, khi nào gặp bố hoặc mẹ, ông bà vẫn là ông bà của con.
  • Chọn lúc có thời gian ở bên con sau đó, tránh nói ngay trước giờ đi học, trước kỳ thi hay trước khi ngủ.
  • Chuẩn bị để trả lời cùng một câu hỏi nhiều lần trong nhiều tuần. Con hỏi lại là con đang cố hiểu, không phải con quên.

Những điều nên tránh sau khi chia tay

Đừng nói xấu bố hoặc mẹ của con trước mặt con, kể cả qua điện thoại khi nghĩ con không nghe. Con mang trong mình một nửa của mỗi người, nghe chê người kia con dễ thấy chính mình bị chê.

Đừng nhờ con chuyển lời, hỏi con xem bên kia đang làm gì, có người mới chưa, và đừng bắt con chọn ở với ai để thử lòng con. Ở Việt Nam, theo Luật Hôn nhân và gia đình, khi tòa quyết định ai trực tiếp nuôi con, tòa phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi, cùng với quyền lợi mọi mặt của con; bố mẹ hãy để con nói nguyện vọng một cách bình thản với người có trách nhiệm, không dặn con phải nói gì.

Nếu một bên có hành vi bạo lực, nghiện ngập hoặc đe dọa con, an toàn của con đi trước. Khi đó việc gặp con cần có sắp xếp an toàn, và bố mẹ có thể nhờ Tổng đài 111 hoặc chính quyền địa phương tư vấn.

Nếu em đang đọc bài này

Bố mẹ chia tay là chuyện của bố mẹ. Em không gây ra, và em cũng không có trách nhiệm làm bố mẹ quay lại với nhau. Buồn, giận, nhẹ nhõm, hay cả mấy cảm xúc cùng lúc đều là bình thường.

Em có quyền thương cả bố lẫn mẹ, kể cả khi hai người đang giận nhau. Nếu em thấy quá sức, mất ngủ nhiều đêm, hay có lúc nghĩ đến chuyện làm hại bản thân, hãy nói với một người lớn em tin: ông bà, cô chú, thầy cô chủ nhiệm, cô tư vấn tâm lý ở trường. Em cũng có thể gọi Tổng đài 111, miễn phí, 24/7.

Khi nào nên đưa con gặp chuyên gia

Nếu sau nhiều tuần con vẫn không đỡ dần, hoặc bất cứ lúc nào con buồn bã, cáu gắt gần như mỗi ngày kéo dài từ 2 tuần trở lên, bỏ học, bỏ ăn, có dấu hiệu tự làm đau mình, bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ tâm thần nhi, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn tâm lý của trường. Chuyên gia sẽ nói chuyện riêng với con, xem con có lo âu hay trầm cảm đi kèm không, và hướng dẫn bố mẹ cách phối hợp.

Bố mẹ cũng cần được đỡ. Một người lớn kiệt sức, trầm cảm sau ly hôn rất khó đỡ được con. Tìm người để tâm sự, gặp chuyên gia cho chính mình là cách chăm con, không phải sự yếu đuối.

Chăm sóc con tại nhà

  • Giữ nếp sinh hoạt càng giống trước càng tốt: giờ ăn, giờ ngủ, giờ học, đi học thêm, sinh hoạt cuối tuần.
  • Nếu con sống ở hai nhà, thống nhất vài quy tắc chung về giờ ngủ, điện thoại, bài vở để con không bị chênh vênh.
  • Giữ lịch gặp bố hoặc mẹ đều đặn và đúng hẹn. Hủy hẹn liên tục làm con nghĩ mình không quan trọng.
  • Mỗi ngày dành một khoảng ngắn chỉ để nghe con, không điện thoại, không tranh thủ hỏi chuyện học.
  • Báo cho cô chủ nhiệm biết gia đình đang có thay đổi để thầy cô để ý và báo lại nếu con khác thường.
  • Để con giữ liên lạc với ông bà, họ hàng hai bên nếu điều đó an toàn cho con.
  • Khi phải đổi nhà, đổi trường, cho con biết trước và để con chọn những việc nhỏ như cách bày góc học tập.
  • Nếu tiền bạc eo hẹp hơn trước, nói thật với con ở mức vừa đủ, không để con gánh nỗi lo của người lớn, và cho con biết cả nhà vẫn có những việc vui làm cùng nhau.

Hiểu lầm thường gặp

Cố sống chung vì con thì con sẽ tốt hơn.
Con lớn lên giữa những trận cãi vã, chiến tranh lạnh kéo dài cũng tổn thương nhiều. Điều quan trọng nhất với con là xung đột giảm đi và con được cả hai người thương yêu, dù bố mẹ sống chung hay không.
Con còn nhỏ, chưa hiểu gì, không cần giải thích.
Trẻ nhỏ cảm nhận rất rõ không khí trong nhà. Khi không ai giải thích, con dễ tự nghĩ ra lý do, thường là tự trách mình.
Con lớn rồi, kể hết cho con nghe để con hiểu cho bố hoặc mẹ.
Kể chuyện người lớn để con đứng về một phía, hay dựa vào con như chỗ dựa tinh thần, đặt lên con gánh nặng quá sức. Con cần được làm con, không làm người phân xử.
Con không khóc, không hỏi gì tức là con ổn.
Nhiều em, nhất là tuổi teen, giữ trong lòng và biểu hiện bằng mất ngủ, học sa sút, thu mình. Bố mẹ hãy chủ động hỏi han dù con im lặng.

Bố mẹ hay hỏi

+Nên nói với con chuyện ly hôn lúc nào?

Khi bố mẹ đã quyết định chắc chắn và đã thống nhất những thay đổi chính, như con sẽ ở đâu, gặp bố mẹ thế nào. Chọn lúc cả nhà có thời gian ở bên nhau sau đó, không sát kỳ thi hay giờ đi học.

+Con nói ghét bố hoặc mẹ sau khi bố mẹ chia tay thì làm sao?

Hãy nghe con nói hết cảm xúc mà không hùa theo hay phản bác ngay. Giận là phản ứng thường gặp; bố mẹ vẫn nên giữ cho con cơ hội gặp người kia, trừ khi việc đó không an toàn cho con.

+Có nên cho con chọn ở với bố hay mẹ không?

Con cần được hỏi ý kiến và được lắng nghe, nhưng không nên bắt con một mình quyết định hay chịu trách nhiệm cho lựa chọn đó. Theo Luật Hôn nhân và gia đình, tòa phải xem xét nguyện vọng của con từ đủ 7 tuổi, nhưng quyết định dựa trên quyền lợi mọi mặt của con.

+Bao lâu thì con quen với việc bố mẹ ly hôn?

Mỗi em một khác, và không có mốc thời gian chung. Phần lớn trẻ thích nghi dần khi thấy mình an toàn và được thương. Nếu con buồn bã, cáu gắt gần như mỗi ngày từ 2 tuần trở lên, bỏ học, bỏ ăn, hoặc bố mẹ thấy lo về giấc ngủ, việc học, tâm trạng của con, hãy đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.

+Bố mẹ có người mới thì giới thiệu với con thế nào?

Nên đợi đến khi mối quan hệ đã ổn định và con đã quen với cuộc sống mới, rồi giới thiệu từ từ. Không ép con gọi bố, gọi mẹ hay phải quý người mới ngay.

Nguồn tham khảo

  1. Divorce and Separation: How to Help Your Child Adjust — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. How to Talk to Your Children about Divorce — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  3. Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 — Cổng thông tin điện tử Chính phủ
  4. Children and young people: depression — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Bố mẹ cãi nhau trước mặt con

    Vợ chồng bất đồng là chuyện thường, và con thấy bố mẹ bình tĩnh nói chuyện rồi làm lành còn học được cách giải quyết mâu thuẫn. Điều làm con tổn thương là những trận cãi vã lặp đi lặp lại, quát tháo, chửi bới, ném đồ, chiến tranh lạnh kéo dài, và bị kéo vào giữa: con lo sợ, khó ngủ, hay tự trách mình. Khi lỡ cãi nhau trước mặt con, hãy cho con thấy bố mẹ làm lành và nói rõ đó không phải lỗi của con. Nếu có đánh đập, đe dọa, hãy đưa con đến nơi an toàn và gọi công an 113 hoặc Tổng đài 111.

  • Khi bố mẹ tái hôn

    Khi bố hoặc mẹ tái hôn, con thường buồn vì hiểu rằng bố mẹ sẽ không quay lại với nhau, ghen với người mới, sợ mất tình thương, hoặc thấy có lỗi với bố (mẹ) ruột nếu quý bố dượng, mẹ kế. Thử thách, so sánh, giữ khoảng cách là chuyện thường gặp trong thời gian đầu; phần lớn trẻ thích nghi dần khi được báo trước, được tham gia, được đi từng bước, và người mới xây quan hệ với con từ từ, không vội nhận vai dạy dỗ. Nếu con bị đánh, bị đe dọa hay bị xâm hại trong gia đình mới, hãy bảo vệ con trước tiên, báo công an 113 và gọi Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Trầm cảm ở tuổi teen

    Trầm cảm ở học sinh thường biểu hiện bằng buồn bã hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với những việc trước đây con thích, kéo dài từ 2 tuần trở lên, kèm thay đổi giấc ngủ, ăn uống, học hành. Khác với người lớn, tuổi teen hay biểu hiện bằng cáu kỉnh, thu mình, kêu mệt hơn là khóc. Trầm cảm là bệnh chữa được, và bố mẹ nên đưa con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý khi thấy các dấu hiệu này. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Lo âu ở tuổi teen

    Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).

  • Nói chuyện với con tuổi dậy thì

    Ở tuổi dậy thì, con cần riêng tư hơn và hay gắt gỏng, nhưng vẫn rất cần bố mẹ. Con dễ nói chuyện hơn khi bố mẹ nghe nhiều hơn khuyên, không phán xét ngay, và có những khoảng thời gian bên nhau không bàn chuyện học. Chọn lúc thuận tiện như khi chở con đi học hay nấu ăn cùng, hỏi câu mở và giữ bình tĩnh khi con nói điều khó nghe. Nếu con buồn bã, thu mình kéo dài, nói muốn chết, hoặc bố mẹ nghi con bị bắt nạt, xâm hại, hãy tìm trợ giúp sớm; Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho cả con và bố mẹ.

  • Con có ý định tự làm hại bản thân

    Khi con nói muốn chết, muốn biến mất, hoặc bố mẹ thấy vết thương con tự gây ra, hãy coi đó là lời cầu cứu và đáp lại ngay trong hôm nay. Hỏi thẳng con có đang nghĩ đến chuyện tự tử không; hỏi như vậy không gieo ý nghĩ vào đầu con mà giúp con nói ra. Nếu con đã có kế hoạch, đã làm hại bản thân, hoặc bố mẹ thấy con không an toàn, hãy ở bên con, cất các vật nguy hiểm và gọi 115 hoặc 113. Trường hợp còn lại, đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý sớm, và có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) để được hướng dẫn.

Chủ đề khác