Con trai ám ảnh tập gym, cơ bắp: dấu hiệu đáng lo và nguy cơ thuốc tăng cơ
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Tập thể thao, tập tạ đúng cách là tốt cho tuổi teen. Đáng lo khi con lúc nào cũng thấy mình gầy, nhỏ con dù đã rất cơ bắp, tập bất kể đau ốm, bỏ học, bỏ bạn để tập, ăn kiêng rất khắt khe, và bứt rứt khi lỡ một buổi tập: đó có thể là chứng ám ảnh cơ bắp (muscle dysmorphia), một dạng của rối loạn mặc cảm ngoại hình, cần được khám và điều trị. Con không cần bột, viên tăng cơ ở tuổi này, còn thuốc tăng cơ dạng steroid có thể làm con ngừng cao, hại tim, gan, gây nghiện và thay đổi tâm trạng. Nếu con đau ngực, ngất khi tập, hoặc nói muốn chết, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đau ngực, khó thở dữ dội, tim đập rất nhanh hoặc loạn, ngất hoặc ngã quỵ khi tập: gọi 115 hoặc 113; nếu con không thở bình thường, ép tim ngay và dùng máy sốc tim tự động (AED) nếu có.
- Sau buổi tập nặng, con đau cơ dữ dội, cơ sưng cứng, nước tiểu sẫm màu như nước coca hoặc đi tiểu rất ít: đến cấp cứu ngay.
- Con đang dùng thuốc tăng cơ rồi đột ngột yếu nửa người, méo miệng, nói khó, đau đầu dữ dội, hoặc vàng da, vàng mắt: gọi 115 hoặc 113.
- Chỗ tự tiêm thuốc sưng nóng đỏ, chảy mủ, kèm sốt, rét run: đến cấp cứu ngay.
- Con nói muốn chết, muốn biến mất, nhất là trong thời gian ngừng thuốc tăng cơ, hoặc tự làm đau mình: ở bên con, không để con một mình, cất thuốc và vật sắc nhọn, gọi 115 hoặc 113.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con lúc nào cũng chê mình nhỏ con, gầy yếu dù người khác thấy con đã khỏe, cơ bắp.
- Con tập mỗi ngày nhiều giờ, tập cả khi chấn thương, ốm; cáu gắt, lo lắng khi lỡ một buổi tập.
- Con bỏ học, bỏ đi chơi với bạn, bỏ ngủ để tập, hoặc không chịu ăn ở ngoài vì sợ sai chế độ ăn.
- Con soi gương, chụp ảnh cơ thể nhiều lần trong ngày, hoặc luôn mặc áo rộng để che cơ thể.
- Bố mẹ thấy bột, viên, ống thuốc tăng cơ, kim tiêm trong đồ của con; hoặc con nổi nhiều mụn trứng cá, ngực to lên, tính tình nóng nảy, hung hăng bất thường.
- Con buồn bã, thu mình, mất ngủ, học sa sút kéo dài hơn 2 tuần.
Ám ảnh cơ bắp là gì
Ám ảnh cơ bắp là khi một người bị cuốn vào nỗi lo rằng cơ bắp của mình quá nhỏ, cơ thể quá gầy, dù thực tế không phải vậy. Đây là một dạng của rối loạn mặc cảm ngoại hình, hay gặp ở con trai tuổi teen và nam thanh niên tập thể hình, nhưng con gái cũng có thể bị.
Ranh giới với một người chăm tập nằm ở chỗ việc tập và ăn có còn do con chọn hay không. Một bạn chăm tập vẫn bỏ buổi tập để đi sinh nhật bạn, vẫn ăn bữa cơm nhà. Một bạn bị ám ảnh cơ bắp thấy lo sợ, tội lỗi khi lỡ một buổi tập hay ăn sai một bữa, và việc tập, ăn, soi cơ thể chiếm gần hết thời gian, ảnh hưởng đến học hành, bạn bè. Bệnh hay đi kèm lo âu, trầm cảm, rối loạn ăn uống, và có thể dẫn đến tự làm hại bản thân.
Vì sao con dễ bị
Tuổi dậy thì, các bạn lớn không đều nhau, và con trai hay bị so sánh, trêu "còi", "gầy như que". Mạng xã hội đầy video thân hình cơ bắp, nhiều khi đã chỉnh sửa hoặc có dùng thuốc mà không nói ra, cùng các trào lưu "lột xác" trong vài tuần. Những con từng bị bắt nạt về ngoại hình, có tính cầu toàn, hoặc trong nhà có người bị rối loạn ám ảnh cưỡng chế, trầm cảm, dễ bị hơn.
Thuốc tăng cơ, bột và viên bổ sung
Thuốc tăng cơ dạng steroid (steroid đồng hóa, giống hormone nam testosterone) là thuốc chỉ dùng khi bác sĩ kê đơn cho một số bệnh. Những người ám ảnh cơ bắp hay tìm đến chúng vì thấy mình chưa đủ to. Ở tuổi teen chưa hết giai đoạn tăng chiều cao, steroid có thể làm sụn tăng trưởng đóng sớm và con ngừng cao. Chúng còn có thể gây tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, nhồi máu cơ tim và đột quỵ ở người trẻ, hại gan, thận, mụn trứng cá nặng, ngực to ra và tinh hoàn teo lại ở con trai, cùng với cáu gắt, hung hăng. Steroid gây nghiện; khi ngừng, nhiều người bị trầm cảm và quay lại dùng. Tiêm chung kim còn có nguy cơ lây viêm gan B, viêm gan C, HIV.
Bột protein, creatine và các thực phẩm bổ sung tăng cơ không cần cho tuổi này. Ở tuổi dậy thì con tự khỏe lên nhanh nhờ tập đúng, ăn đủ bữa và ngủ đủ; Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ không khuyên trẻ vị thành niên dùng chất bổ sung để tăng thành tích hay tăng cơ. Nhiều sản phẩm trôi nổi trên mạng không ghi đúng thành phần, có khi bị trộn chất cấm. Nếu con đã dùng hoặc đang dùng bất kỳ loại thuốc tăng cơ nào, đừng mắng mỏ; hãy đưa con đi khám để bác sĩ đánh giá và hướng dẫn ngừng an toàn.
Bố mẹ nói chuyện với con thế nào
Bắt đầu từ sự quan tâm đến cảm xúc của con, không bắt đầu từ cơ thể: "Bố thấy dạo này con căng thẳng mỗi khi lỡ buổi tập, con có mệt không?" Tránh chê "tập lắm thế làm gì" hay khen "to con ghê"; cả hai đều xoáy vào ngoại hình. Đừng lục đồ, tịch thu, hay dọa nạt; con dễ giấu kỹ hơn.
Nói rõ với con những gì bố mẹ lo: sức khỏe tim, gan, chiều cao, tâm trạng, chứ không phải chuyện con tập. Ủng hộ những môn thể thao, buổi tập vừa phải, có huấn luyện viên đáng tin, và những bữa cơm gia đình đủ chất.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ sẽ hỏi về việc tập, ăn uống, các thuốc hoặc chất bổ sung con dùng, tâm trạng, giấc ngủ, khám tim mạch, đo huyết áp và có thể làm xét nghiệm máu, kiểm tra gan, hormone nếu con đã dùng steroid. Câu hỏi về ý nghĩ tự làm hại bản thân là bình thường.
Điều trị chính là liệu pháp nhận thức hành vi giống như với rối loạn mặc cảm ngoại hình, thường có cả gia đình tham gia; khi bệnh nặng, bác sĩ chuyên khoa tâm thần có thể cho thêm thuốc. Nếu con đã dùng steroid, bác sĩ sẽ hướng dẫn cách ngừng và theo dõi các triệu chứng khi ngừng. Loại thuốc và cách dùng do bác sĩ quyết định.
Nếu em đang đọc bài này
Muốn khỏe và đẹp hơn không có gì sai. Nhưng nếu việc tập và ăn đã thành nỗi lo không dứt, nếu em thấy mình chưa bao giờ đủ to dù mọi người nói khác, hoặc em đang nghĩ đến chuyện dùng thuốc, hãy dừng lại và nói với một người em tin. Cơ thể em ở tuổi này đang tự lớn và khỏe lên; thuốc tăng cơ có thể lấy đi phần chiều cao còn lại và để lại hậu quả lâu dài cho tim, gan.
Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường. Gọi 115 hoặc 113 khi em có ý nghĩ làm hại bản thân.
Nếu bạn là sinh viên, phòng tư vấn sinh viên, bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý là nơi nên tìm đến; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.
Chăm sóc con tại nhà
- Thôi bình luận về cơ thể, cân nặng, cơ bắp của con và của người khác trong nhà.
- Giữ bữa cơm gia đình đủ cơm, thịt cá, trứng, sữa, rau, thay cho bột và viên bổ sung.
- Ủng hộ con tập vừa phải, có người hướng dẫn, có ngày nghỉ, và ngủ đủ giấc.
- Hỏi con thẳng thắn, bình tĩnh về thuốc và chất bổ sung con dùng; không mắng, không dọa.
- Cùng con xem lại các tài khoản thể hình con theo dõi, nói về ảnh chỉnh sửa và thuốc giấu kín.
- Nếu thấy thuốc, kim tiêm hay dấu hiệu dùng steroid, đưa con đi khám sớm thay vì chỉ cấm.
- Bố mẹ có thể gọi Tổng đài 111 để được tư vấn cách nói chuyện với con.
Hiểu lầm thường gặp
- Con chăm tập gym là tốt, càng tập nhiều càng khỏe.
- Tập vừa phải là tốt. Tập bất kể đau ốm, bỏ học, bỏ bạn, lo sợ khi lỡ buổi tập là dấu hiệu của một vấn đề tâm lý cần được khám.
- Dùng steroid theo chu kỳ, có người hướng dẫn thì an toàn.
- Không có cách dùng nào chứng minh được là tránh được tác hại. Ở tuổi teen, steroid còn có thể làm con ngừng cao vĩnh viễn.
- Bột protein và creatine là thực phẩm, tuổi nào dùng cũng được.
- Tuổi teen ăn đủ bữa thì không cần. Nhiều sản phẩm không ghi đúng thành phần, có thể chứa chất có hại; nên hỏi bác sĩ trước khi cho con dùng.
- Chỉ con gái mới lo về ngoại hình.
- Con trai cũng rất hay lo về cơ thể, nhất là chiều cao và cơ bắp, nhưng ít nói ra hơn và dễ bị bỏ qua.
Bố mẹ hay hỏi
+Con trai 16 tuổi tập gym mỗi ngày có sao không?
Tập đều đặn, đúng kỹ thuật, có ngày nghỉ là tốt. Đáng lo khi con tập cả khi đau ốm, bỏ học, bỏ bạn để tập, hoặc rất bứt rứt khi lỡ một buổi.
+Làm sao biết con đang dùng thuốc tăng cơ?
Để ý mụn trứng cá nhiều đột ngột, cơ to lên rất nhanh, ngực to ra, tính tình nóng nảy, hung hăng, hoặc thấy lọ thuốc, ống tiêm trong đồ của con. Hỏi con bình tĩnh và đưa con đi khám.
+Ám ảnh cơ bắp có chữa được không?
Có. Liệu pháp nhận thức hành vi giúp nhiều người cải thiện, và bác sĩ có thể cho thêm thuốc khi bệnh nặng. Điều trị sớm giúp tránh tác hại của việc tập quá sức và dùng thuốc.
+Con đã dùng steroid, có nên bắt con ngừng ngay không?
Hãy đưa con đi khám sớm. Bác sĩ sẽ đánh giá sức khỏe và hướng dẫn ngừng thuốc, theo dõi tâm trạng của con trong thời gian này, vì nhiều người bị trầm cảm khi ngừng.
+Tuổi teen có nên uống whey protein không?
Phần lớn không cần nếu con ăn đủ bữa. Thịt, cá, trứng, sữa, đậu đã cung cấp đủ đạm cho người tập; hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng nếu con ăn chay hoặc tập rất nặng.
Nguồn tham khảo
- Anabolic steroid misuse — NHS
- Anabolic steroids and other appearance and performance enhancing drugs (APEDs) — Viện Quốc gia về Lạm dụng Ma túy Hoa Kỳ (NIDA)
- Performance-enhancing sports supplements: information for parents — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Body dysmorphic disorder (BDD) — NHS
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Tập gym ở tuổi teen
Tập tạ, tập sức mạnh đúng kỹ thuật, có người hướng dẫn và giám sát không làm học sinh lùn đi và không hại sụn tăng trưởng; chấn thương thường đến từ tập quá nặng, sai kỹ thuật, tự tập một mình. Tuổi THCS, THPT nên tập với mức tạ vừa phải, 8–15 lần mỗi hiệp, 2–3 buổi mỗi tuần, chưa nâng tạ tối đa khi xương còn đang lớn. Bột protein, creatine, thực phẩm bổ sung tăng cơ không cần cho tuổi này, còn thuốc tăng cơ dạng steroid có thể làm con ngừng cao. Dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu con ngất, đau ngực, khó thở khi tập, hoặc nước tiểu sẫm màu như nước coca kèm đau cơ dữ dội sau buổi tập.
- Creatine ở tuổi teen
Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên học sinh dưới 18 tuổi không dùng creatine và các chất bổ sung tăng thành tích, vì nghiên cứu chưa thấy lợi ích ở tuổi này mà có thể gây tăng cân, chóng mặt, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, và sản phẩm có thể lẫn chất không ghi trên nhãn. Tuổi dậy thì, con tự lên cơ khi tập đều, ăn đủ đạm và ngủ đủ. Creatine là thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc; sinh viên từ 18 tuổi muốn dùng nên hỏi bác sĩ trước, nhất là khi có bệnh thận. Gọi 115 hoặc 113 nếu sau khi uống sản phẩm tập gym mà con ngất, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc co giật.
- Whey protein cho học sinh
Phần lớn học sinh, sinh viên tập gym không cần whey protein: ba bữa có thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ đã cho đủ đạm để lên cơ, và nghiên cứu chưa thấy bột protein giúp tuổi này tập tốt hơn. Whey là đạm sữa bán dưới dạng thực phẩm bổ sung, không phải là thuốc, không được kiểm soát chặt như thuốc, nên có sản phẩm sai nhãn hoặc lẫn chất kích thích, chất cấm. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu sau khi uống bột hay đồ uống trước buổi tập con sưng môi, khó thở, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc ngất.
- Rối loạn mặc cảm ngoại hình
Rối loạn mặc cảm ngoại hình (body dysmorphic disorder) là một bệnh tâm thần: con lo lắng hàng giờ mỗi ngày về một khuyết điểm trên mặt hay cơ thể mà người khác hầu như không nhận ra, liên tục soi gương hoặc tránh gương, che giấu, so sánh, đến mức bỏ học, ngại gặp bạn. Bệnh hay bắt đầu ở tuổi teen, gặp ở cả nam và nữ, thường không tự hết và có thể dẫn đến trầm cảm, tự làm hại bản thân. Điều trị chính là liệu pháp nhận thức hành vi, có khi kèm thuốc do bác sĩ quyết định, và bệnh cải thiện được khi chữa đúng. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm đau mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113.
- Con nhịn ăn để giảm cân
Muốn giảm cân ở tuổi dậy thì là chuyện thường gặp, nhưng khi con bỏ bữa thường xuyên, sợ tăng cân dù đã gầy, ăn lén rồi nôn ra, hoặc tập luyện quá sức, đó có thể là rối loạn ăn uống, một bệnh lý tâm thần nghiêm trọng nhưng điều trị được. Hãy đưa con đi khám sớm, kể cả khi cân nặng của con trông vẫn bình thường. Đi cấp cứu ngay nếu con ngất, tim đập bất thường, đau ngực, nôn ra máu, lả đi không đứng dậy được, hoặc nói đến chuyện muốn chết.
- Con tự ti về ngoại hình
Ở tuổi dậy thì, cơ thể thay đổi nhanh, cộng với mạng xã hội và những lời trêu chọc, nên rất nhiều em thấy không hài lòng về ngoại hình. Đáng lo khi con nhịn ăn, ăn rồi tìm cách nôn, tập luyện quá sức, tự mua thuốc giảm cân, hoặc mất hàng giờ mỗi ngày soi gương, tránh ra ngoài vì một khuyết điểm. Bố mẹ giúp con nhiều nhất bằng cách thôi bình luận về cân nặng, vóc dáng của con và của người khác, và đưa con đi khám khi thấy các dấu hiệu trên. Nếu con ngất, hoặc nói muốn chết, muốn tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
Chủ đề khác