Trẻ bị cúm A: dấu hiệu, khi nào đi khám và chăm con tại nhà
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Mầm non · 1–5 tuổiTiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Cúm (cúm A, cúm B) thường đến đột ngột với sốt cao, đau đầu, đau mỏi người, ho, đau họng, mệt nhiều hơn hẳn cảm lạnh. Phần lớn trẻ khỏi sau 5–7 ngày với nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạ sốt đúng cách. Trẻ dưới 5 tuổi, nhất là dưới 2 tuổi, và trẻ có bệnh hen hay bệnh mạn tính nên đi khám sớm để bác sĩ cân nhắc thuốc kháng virus. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con thở nhanh, khó thở, tím tái, li bì, co giật hoặc không uống được.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con thở nhanh, thở rít, rút lõm lồng ngực, hoặc phải ngồi dậy mới thở được.
- Môi, mặt hoặc đầu ngón tay tím tái.
- Con li bì, khó đánh thức, lú lẫn, hoặc co giật.
- Con đau ngực nhiều, hoặc đau cơ nặng đến mức không chịu đi lại.
- Con không uống được, nôn tất cả, hoặc hơn 6 giờ không đi tiểu.
- Đã đỡ sốt và ho được vài ngày, nay sốt cao trở lại kèm ho nặng hơn, khó thở.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con dưới 5 tuổi, nhất là dưới 2 tuổi, có triệu chứng cúm: nên khám trong 1–2 ngày đầu.
- Con bị hen, bệnh tim, bệnh thận, tiểu đường, béo phì hoặc đang dùng thuốc làm giảm miễn dịch.
- Sốt cao quá 3 ngày không đỡ, hoặc sốt từ 39°C đã dùng thuốc hạ sốt đúng liều mà không hạ.
- Con đau tai, chảy mủ tai, ho có đờm đặc kéo dài, hoặc thở khò khè.
- Trong mùa mưa, con sốt cao từ 2 ngày: cần khám để phân biệt với sốt xuất huyết.
Cúm khác cảm lạnh thế nào
Cúm do virus cúm gây ra, gồm cúm A và cúm B; cúm A (như A/H1N1, A/H3N2) hay gây thành đợt dịch. Cảm lạnh do nhiều virus khác và thường nhẹ hơn: sổ mũi, hắt hơi, sốt nhẹ, con vẫn chơi được.
Cúm thường đến đột ngột: sốt cao 39–40°C, rét run, đau đầu, đau mỏi người, mệt lả, kèm ho khan và đau họng. Trẻ nhỏ có thể nôn, tiêu chảy, quấy khóc. Sốt thường giảm sau 3–4 ngày, nhưng ho và mệt có thể kéo dài 1–2 tuần.
Ở Việt Nam cúm có quanh năm, miền Bắc thường tăng vào mùa đông xuân, miền Nam tăng vào mùa mưa. Một đứa trẻ trong lớp bị cúm, rất nhanh cả lớp và cả nhà cũng bị.
Khi nào cúm trở nên nguy hiểm
Phần lớn trẻ khỏe mạnh bị cúm sẽ tự khỏi. Một số trẻ bị biến chứng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm xoang, lên cơn hen, hiếm hơn là viêm cơ tim hay viêm não. Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, và trẻ có bệnh mạn tính dễ bị nặng hơn.
Một dấu hiệu bố mẹ cần nhớ: con đã đỡ sốt vài ngày rồi lại sốt cao trở lại, ho nhiều hơn, thở nhanh. Đó có thể là viêm phổi do bội nhiễm vi khuẩn và cần đi khám ngay.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ khám, có thể làm test nhanh cúm bằng mẫu dịch mũi họng. Với trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu nặng, bác sĩ có thể kê thuốc kháng virus cúm; thuốc có tác dụng tốt nhất khi dùng sớm, trong khoảng 48 giờ đầu.
Thuốc kháng virus là thuốc kê đơn. Bố mẹ không tự mua về cho con uống hay mua để dự trữ; liều và việc có cần dùng hay không do bác sĩ quyết định. Kháng sinh không có tác dụng với virus cúm, chỉ dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn.
Phòng cúm cho con
- Tiêm vắc xin cúm mỗi năm một lần cho trẻ từ 6 tháng tuổi. Trẻ dưới 9 tuổi tiêm lần đầu cần 2 mũi cách nhau ít nhất 4 tuần. Ở Việt Nam vắc xin cúm là vắc xin dịch vụ, chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
- Vắc xin không ngăn được mọi ca cúm, nhưng giảm rõ nguy cơ bị nặng, phải nằm viện.
- Dạy con rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay.
- Người lớn trong nhà bị cúm nên đeo khẩu trang khi chăm con, nhất là khi trong nhà có trẻ nhỏ hoặc người già.
- Cho con nghỉ học khi bị cúm để không lây cho các bạn.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho con nghỉ ngơi, nghỉ học đến khi hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt.
- Hạ sốt bằng paracetamol 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách ít nhất 4–6 giờ. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi. Không dùng ibuprofen khi chưa loại trừ sốt xuất huyết.
- Cho con uống nhiều nước ấm, sữa, nước canh, oresol pha đúng hướng dẫn nếu con nôn hay tiêu chảy.
- Cho con ăn món mềm, dễ nuốt như cháo, súp; chia nhiều bữa nhỏ.
- Nhỏ nước muối sinh lý cho con khi nghẹt mũi; với trẻ lớn có thể súc họng nước muối ấm.
- Để phòng thoáng, không đóng kín cửa. Cho con dùng khăn, cốc riêng.
Hiểu lầm thường gặp
- Cúm chỉ là cảm cúm thông thường, không cần để ý.
- Cúm thường nặng hơn cảm lạnh và có thể gây viêm phổi, nhất là ở trẻ nhỏ. Cần theo dõi nhịp thở và mức tỉnh táo của con.
- Nên mua sẵn thuốc kháng virus cúm để khi con sốt là uống ngay.
- Thuốc kháng virus là thuốc kê đơn, không phải trẻ bị cúm nào cũng cần. Tự dùng có thể gây tác dụng phụ và làm virus kháng thuốc. Hãy để bác sĩ khám và quyết định.
- Xông lá, trùm chăn cho ra mồ hôi là hết cúm.
- Xông hơi nóng có thể gây bỏng, mất nước và làm trẻ nhỏ sốt cao hơn. Mặc thoáng và uống đủ nước giúp con hơn.
- Tiêm vắc xin cúm sẽ bị cúm.
- Vắc xin cúm tiêm không chứa virus sống, không gây bệnh cúm. Con có thể hơi sốt hoặc đau chỗ tiêm 1–2 ngày, và các triệu chứng này tự hết.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ bị cúm A bao lâu thì khỏi?
Sốt thường giảm sau 3–4 ngày, phần lớn trẻ khỏe lại sau khoảng một tuần. Ho và mệt có thể kéo dài thêm 1–2 tuần.
+Trẻ bị cúm A có lây không, cách ly bao lâu?
Cúm lây mạnh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tay. Trẻ lây nhiều nhất trong vài ngày đầu; cho con nghỉ học đến khi hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc.
+Trẻ bị cúm A có cần uống thuốc kháng virus không?
Không phải trẻ nào cũng cần. Bác sĩ sẽ cân nhắc với trẻ nhỏ, trẻ có bệnh mạn tính hoặc có dấu hiệu nặng; thuốc hiệu quả nhất khi dùng trong 48 giờ đầu.
+Có nên tiêm phòng cúm cho trẻ mỗi năm không?
Nên. Virus cúm thay đổi hằng năm nên vắc xin cũng được cập nhật hằng năm. Trẻ từ 6 tháng tuổi có thể tiêm.
+Con bị cúm có được tắm không?
Có. Tắm nhanh bằng nước ấm nơi kín gió giúp con dễ chịu, lau khô và mặc đồ thoáng ngay sau đó.
Nguồn tham khảo
- Flu — NHS (Anh)
- Flu — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Signs and Symptoms of Flu — CDC (Hoa Kỳ)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Con bị sốt
Trẻ được coi là sốt khi nhiệt độ từ 38°C trở lên. Phần lớn cơn sốt ở trẻ do virus và tự hết sau 2–3 ngày; điều quan trọng là theo dõi xem con có tỉnh táo, ăn uống và đi tiểu được không, chứ không chỉ nhìn con số trên nhiệt kế. Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C, hoặc trẻ ở bất kỳ tuổi nào sốt kèm li bì, khó thở, co giật hay nổi chấm đỏ trên da, cần đi khám ngay.
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Tiêm cúm cho trẻ
Nên tiêm. Vắc xin cúm dùng được cho trẻ từ 6 tháng tuổi và cần tiêm nhắc mỗi năm vì virus cúm thay đổi hằng năm. Trẻ dưới 9 tuổi tiêm lần đầu cần 2 mũi cách nhau ít nhất 4 tuần, những năm sau chỉ cần 1 mũi; trẻ từ 9 tuổi chỉ cần 1 mũi mỗi năm. Vắc xin không ngăn được mọi ca cúm nhưng giảm rõ nguy cơ bị nặng, nhất là ở trẻ dưới 5 tuổi và trẻ có bệnh hen, tim, thận, tiểu đường. Ở Việt Nam đây là vắc xin dịch vụ, chưa có trong chương trình tiêm chủng mở rộng.
- Viêm phổi ở trẻ em
Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.
- Liều paracetamol, ibuprofen
Liều paracetamol cho trẻ là 10–15 mg cho mỗi kg cân nặng một lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ, không quá 4 lần trong 24 giờ. Ví dụ con nặng 12 kg dùng 120–180 mg một lần; với siro loại 120 mg/5 ml là 5–7,5 ml. Luôn đọc hàm lượng mg/ml in trên chai, vì cùng một số ml nhưng chai khác nhau có lượng thuốc khác nhau. Ibuprofen chỉ dùng cho trẻ từ 6 tháng và không dùng khi có thể là sốt xuất huyết; không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
- Dùng kháng sinh cho trẻ
Bố mẹ không nên tự cho con uống kháng sinh. Kháng sinh chỉ diệt vi khuẩn, không có tác dụng với virus, nguyên nhân của phần lớn các đợt sốt, ho, sổ mũi, viêm họng ở trẻ. Dùng kháng sinh không đúng làm con chịu tác dụng phụ vô ích và làm vi khuẩn kháng thuốc, đến khi con thật sự cần thì thuốc không còn tác dụng. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn, uống đúng liều, đúng giờ và đủ số ngày bác sĩ dặn.
Chủ đề khác