Con mắc bệnh mạn tính đi học: chuẩn bị với nhà trường thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn trẻ bị hen, tiểu đường type 1, động kinh, dị ứng nặng hay các bệnh mạn tính khác vẫn đi học và học tốt như bạn bè, nếu nhà trường biết bệnh và có sẵn kế hoạch xử trí. Bố mẹ nên xin bác sĩ một bản kế hoạch chăm sóc viết rõ thuốc, dấu hiệu cần chú ý và việc phải làm khi con lên cơn, rồi gặp giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường trước khi năm học bắt đầu. Ở trường, nếu con khó thở không đỡ sau thuốc cắt cơn, co giật quá 5 phút, lả đi không tỉnh hoặc có dấu hiệu sốc phản vệ, người lớn phải làm theo kế hoạch và gọi 115 hoặc 113 ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con bị hen khó thở, nói không hết câu, môi tím, hoặc đã dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch mà không đỡ.
- Con co giật quá 5 phút, hoặc lâu hơn mức bác sĩ ghi trong kế hoạch, hoặc không tỉnh lại giữa các cơn.
- Con bị tiểu đường mà lơ mơ, co giật, không nuốt được, hoặc đã uống đồ ngọt mà không đỡ.
- Sưng môi, lưỡi, họng, khàn giọng, khó thở, choáng sau khi ăn hoặc bị ong đốt: tiêm bút adrenalin nếu con đã được kê, rồi gọi 115 hoặc 113.
- Con bị bệnh tim mà ngất, đau ngực, thở dốc hoặc tím tái khi gắng sức.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con phải dùng thuốc cắt cơn, thuốc cấp cứu ở trường nhiều hơn trước.
- Con hay mệt, ngủ gật, kém tập trung hoặc điểm sút rõ từ khi đổi thuốc hay bệnh nặng lên.
- Con nghỉ học nhiều, ngại đến trường, bị bạn trêu vì bệnh hoặc vì phải dùng thuốc.
- Nhà trường báo con có cơn, có biểu hiện lạ mà bố mẹ chưa từng thấy ở nhà.
- Con đang tuổi dậy thì mà bỏ thuốc, giấu thuốc hoặc không muốn ai biết mình bị bệnh.
Vì sao cần nói với nhà trường
Mỗi ngày con ở trường nhiều giờ, ăn bán trú, chạy nhảy giờ ra chơi, học thể dục. Nếu thầy cô không biết con bị hen, động kinh hay tiểu đường, một cơn bệnh có thể bị nhầm là con nghịch, con lười, hoặc bị xử trí sai và chậm gọi cấp cứu.
Nhiều bố mẹ lo con bị đối xử khác, bị bạn trêu nên giấu bệnh. Thực tế, thầy cô càng hiểu rõ thì càng bình tĩnh và giúp con đúng cách. Bố mẹ có thể bàn với nhà trường để chỉ những người cần biết mới được biết.
Kế hoạch chăm sóc ở trường gồm những gì
- Tên bệnh và vài dòng về tình trạng của con hiện nay.
- Thuốc con dùng trong giờ học: tên, liều, giờ dùng, cách bảo quản, ai giữ thuốc. Liều và thuốc do bác sĩ điều trị ghi, nhà trường không tự thay đổi.
- Những việc con cần được phép làm: đo đường huyết, ăn đồ ngọt, uống nước, đi vệ sinh, mang thuốc xịt hen trong cặp.
- Dấu hiệu sớm cho thấy bệnh đang nặng lên và việc cần làm ngay.
- Khi nào phải gọi 115 hoặc 113 và đưa con đi viện.
- Lưu ý về ăn uống, thể dục, trời nóng, đi tham quan, ở lại trường buổi chiều.
- Số điện thoại của bố mẹ, người thân và cơ sở y tế đang theo dõi con.
Làm việc với nhân viên y tế trường
Mỗi trường có phòng y tế và người phụ trách công tác y tế trường học, có nhiệm vụ theo dõi sức khỏe học sinh, sơ cứu, cấp cứu ban đầu và trao đổi với gia đình. Bố mẹ nên gặp người này đầu năm học, đưa bản kế hoạch của bác sĩ, để lại thuốc nếu cần và hỏi rõ thuốc được cất ở đâu, ai được dùng cho con.
Theo Thông tư 33/2026/TT-BYT của Bộ Y tế, học sinh phổ thông được kiểm tra sức khỏe đầu năm học mỗi năm một lần. Phiếu kiểm tra có mục hỏi bệnh bẩm sinh, bệnh mạn tính và thuốc con đang dùng; hãy khai đầy đủ để nhà trường có thông tin. Cách tổ chức cụ thể có thể khác nhau giữa các trường, nên bố mẹ hỏi trực tiếp nhân viên y tế hoặc giáo viên chủ nhiệm.
Khi con đổi thuốc, đổi liều, vừa nằm viện hoặc có cơn mới, báo lại cho nhà trường ngay và gửi bản kế hoạch mới.
Một số bệnh hay gặp
- Hen: có kế hoạch hành động hen theo màu xanh, vàng, đỏ; thuốc cắt cơn để trong cặp hoặc ở phòng y tế; dặn con báo ngay khi thấy khó thở, nhất là giờ thể dục.
- Tiểu đường type 1: thầy cô cần biết dấu hiệu hạ đường huyết (run, vã mồ hôi, cáu gắt, lơ mơ) và luôn có đồ ngọt sẵn; con cần chỗ kín đáo để đo đường, tiêm insulin.
- Động kinh: thầy cô biết cách đặt con nằm nghiêng, không cho gì vào miệng, bấm giờ cơn; bơi lội phải có người lớn trông sát.
- Dị ứng thức ăn nặng: nhà bếp bán trú biết món con phải tránh; nếu con có bút tiêm adrenalin, người lớn ở trường biết chỗ để và cách dùng.
- Bệnh tim, bệnh thận, thalassemia, viêm khớp: bác sĩ ghi rõ mức vận động con được làm, những ngày con cần nghỉ hoặc đi khám định kỳ.
Học tập, nghỉ học và bạn bè
Bệnh mạn tính có thể làm con nghỉ học nhiều, mệt vì thuốc, hoặc khó tập trung sau một đợt bệnh. Hãy gặp giáo viên định kỳ để hỏi việc học của con, xin bài khi con nghỉ, và bàn cách giúp con theo kịp thay vì để con tự xoay xở.
Con cũng cần được chơi và học thể dục như bạn, ở mức bác sĩ cho phép. Đừng tự cho con nghỉ hẳn thể dục khi bác sĩ không yêu cầu. Nếu con bị trêu chọc vì bệnh, nói với giáo viên chủ nhiệm sớm.
Nếu em đang đọc bài này
Bị bệnh lâu dài không làm em kém hơn các bạn. Biết rõ bệnh của mình, mang thuốc theo người và nói với một thầy cô em tin, một người bạn thân, là cách giúp em yên tâm ở trường.
Nếu em ngại dùng thuốc trước mặt bạn, hãy nói với bố mẹ hoặc nhân viên y tế trường để có chỗ riêng. Đừng tự bỏ thuốc. Nếu em thấy buồn, mệt mỏi vì bệnh kéo dài, hãy nói với bố mẹ hoặc bác sĩ. Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7) hỗ trợ trẻ em dưới 16 tuổi; nếu em từ 16 tuổi, hãy gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc phòng tư vấn của trường; gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm.
Chăm sóc con tại nhà
- Trước năm học, đưa con đi khám để bác sĩ cập nhật kế hoạch chăm sóc và ghi rõ thuốc dùng ở trường.
- Gặp giáo viên chủ nhiệm và nhân viên y tế trường, đưa bản kế hoạch, số điện thoại, và hỏi thuốc được cất ở đâu.
- Chuẩn bị đủ thuốc cho trường, ghi tên con, kiểm tra hạn dùng mỗi tháng, thay ngay khi dùng hết.
- Tập cho con tự nhận ra dấu hiệu sớm và tự dùng thuốc theo hướng dẫn, phù hợp tuổi.
- Giữ giờ ngủ, bữa ăn và giờ uống thuốc đều đặn cả trong mùa thi.
- Báo lại nhà trường mỗi khi thuốc, liều hoặc tình trạng của con thay đổi.
Hiểu lầm thường gặp
- Con bị bệnh thì nên giấu, kẻo bị bạn bè xa lánh.
- Khi nhà trường không biết, một cơn bệnh dễ bị xử trí sai hoặc chậm gọi cấp cứu. Bố mẹ có thể đề nghị chỉ những người cần biết mới được biết.
- Trẻ bị hen, bệnh tim thì nên nghỉ hẳn thể dục.
- Phần lớn trẻ vẫn vận động được ở mức phù hợp và có lợi cho sức khỏe. Mức vận động do bác sĩ điều trị quyết định và ghi vào kế hoạch.
- Con đã ổn mấy tháng rồi thì không cần để thuốc ở trường.
- Cơn hen, cơn co giật hay hạ đường huyết có thể đến bất ngờ. Thuốc cấp cứu cần có sẵn ở trường suốt năm học.
Bố mẹ hay hỏi
+Có cần xin giấy của bác sĩ để gửi nhà trường không?
Nên có. Bản kế hoạch do bác sĩ viết giúp thầy cô biết chính xác thuốc, liều và việc cần làm, tránh hiểu sai qua lời kể.
+Nhà trường có được cho con uống thuốc không?
Tùy quy định từng trường. Bố mẹ hỏi nhân viên y tế trường, gửi thuốc kèm hướng dẫn bằng văn bản của bác sĩ, và hỏi rõ ai sẽ giữ và đưa thuốc cho con.
+Con bị tiểu đường có được ăn trong giờ học không?
Con cần được ăn đồ ngọt khi có dấu hiệu hạ đường huyết và ăn bữa phụ đúng giờ. Hãy ghi điều này vào kế hoạch và báo với giáo viên các môn.
+Con nghỉ học nhiều vì bệnh thì làm sao theo kịp?
Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm để xin bài, sắp xếp học bù hoặc giao bài vừa sức. Nếu con học sút kéo dài, nói với bác sĩ vì có thể do bệnh hoặc thuốc.
+Con đi tham quan, cắm trại cùng trường thì chuẩn bị gì?
Mang đủ thuốc, bản kế hoạch chăm sóc và số điện thoại. Báo trước cho người phụ trách chuyến đi, nhất là khi con bị dị ứng thức ăn, hen hoặc động kinh.
Nguồn tham khảo
- Chronic Conditions and School — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- What is an Asthma Action Plan? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Thông tư 34/2026/TT-BYT về sức khỏe học đường — Bộ Y tế (Cổng TTĐT Chính phủ)
- Epilepsy — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Hen phế quản ở trẻ
Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ bị tiểu đường type 1
Tiểu đường type 1 (đái tháo đường type 1) là khi tụy của con không còn làm ra insulin, nên con cần insulin mỗi ngày, suốt đời. Bệnh không do con ăn nhiều đường và không chữa bằng thuốc nam, nhưng nếu được đo đường huyết, tiêm insulin và ăn uống đúng hướng dẫn, con vẫn học, chơi thể thao và lớn lên như các bạn. Hai tình huống cần biết là hạ đường huyết (đường huyết dưới 4 mmol/L) và nhiễm toan ceton. Nếu con nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc lơ mơ, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
- Trẻ bị động kinh
Động kinh là bệnh của não khiến con lên những cơn co giật lặp lại khi không sốt; cơn có thể là giật cả người, ngã, hoặc chỉ ngẩn người vài giây. Phần lớn trẻ kiểm soát được cơn nhờ uống thuốc đều theo đơn, và khoảng hai phần ba trẻ hết cơn khi đến tuổi thiếu niên. Khi con lên cơn: đặt con nằm nghiêng ở chỗ an toàn, không cho gì vào miệng, không ghì giữ và bấm giờ. Gọi 115 hoặc 113 nếu cơn kéo dài quá 5 phút (hoặc lâu hơn mức bác sĩ đã dặn), con không tỉnh lại giữa các cơn, khó thở, tím tái, hoặc đây là lần đầu con co giật.
- Sốc phản vệ
Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng toàn thân, xảy ra rất nhanh, thường chỉ vài phút sau khi con ăn một thức ăn, dùng một thuốc hoặc bị ong đốt, và có thể đe dọa tính mạng. Khi con sưng môi lưỡi, khó thở, khò khè, khàn giọng, nôn nhiều, choáng hoặc lả đi: nếu con đã được kê bút tiêm adrenalin thì tiêm ngay, rồi gọi 115 hoặc 113. Cho con nằm xuống, kê cao chân (khó thở thì cho ngồi dậy từ từ), và không để con đứng dậy hay đi lại, kể cả khi con có vẻ đã đỡ.
- Khám sức khỏe định kỳ học sinh
Theo quy định của Bộ Y tế từ năm học 2026–2027, trẻ mầm non và học sinh phổ thông được kiểm tra sức khỏe mỗi năm một lần vào đầu năm học: đo chiều cao, cân nặng, chỉ số BMI, mạch, huyết áp, thị lực, thính lực, khám răng, kiểm tra lưng và cột sống, và hỏi về tâm trạng, giấc ngủ. Đây là lần sàng lọc nhanh; nếu phiếu kết quả ghi con cần tư vấn hoặc khám chuyên khoa, bố mẹ nên đưa con đi khám sớm, trong vài tuần. Khi con có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám ngay, đừng chờ kỳ kiểm tra năm sau.
- Con ốm khi nào nên nghỉ học
Cho con nghỉ học khi con sốt, khi con nôn hoặc tiêu chảy, khi con quá mệt không theo được lớp, hoặc khi con mắc một bệnh dễ lây như cúm, tay chân miệng, thủy đậu, sởi, đau mắt đỏ. Con đi học lại khi đã hết sốt ít nhất 24 giờ mà không cần thuốc hạ sốt, hết nôn và tiêu chảy ít nhất 48 giờ, và đã qua thời gian cách ly của từng bệnh. Sổ mũi, ho nhẹ mà con vẫn chơi, ăn bình thường và không sốt thì thường vẫn đi học được. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con li bì, khó thở, co giật hoặc nổi chấm đỏ tím không mất khi ấn.
Chủ đề khác