Học sinh bị gù lưng: gù do tư thế hay bệnh, khi nào cần khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Phần lớn học sinh gù lưng là gù do tư thế: lưng tròn, vai đổ về trước vì ngồi khom, cúi điện thoại lâu, và con đứng thẳng lên được khi được nhắc. Loại này không nặng dần và cải thiện khi con tập cơ lưng, cơ bụng, ngồi học đúng cách. Nên đưa con đi khám chỉnh hình nếu lưng gù cứng, nhô thành góc, không thẳng lên khi con đứng thẳng hay nằm ngửa, gù tăng nhanh khi con đang lớn, hoặc con đau lưng kéo dài. Đi cấp cứu ngay nếu con đau lưng kèm yếu, tê chân hoặc tiểu tiện, đại tiện không tự chủ.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con đau lưng kèm yếu chân, tê bì chân, đi lại khó khăn.
- Con không tự chủ được tiểu tiện, đại tiện, hoặc tê vùng mông, bẹn.
- Đau lưng dữ dội sau ngã, tai nạn hoặc va chạm mạnh.
- Đau lưng kèm sốt cao, con mệt lả.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Lưng gù thành một góc nhọn, cứng, con cố đứng thẳng hay nằm ngửa cũng không thẳng lên được.
- Lưng gù tăng nhanh trong vài tháng, nhất là khi con đang lớn nhanh.
- Con đau lưng giữa hay lưng dưới kéo dài quá 2–4 tuần, đau về đêm, hoặc đau tăng khi ngồi, đứng lâu.
- Ngoài gù, hai vai lệch nhau, một bên lưng gồ cao khi con cúi gập người.
- Con khó thở khi gắng sức mà trước đây không bị, kèm lưng gù rõ.
Gù lưng là gì
Nhìn nghiêng, cột sống bình thường có những đường cong nhẹ; đoạn lưng trên hơi cong ra sau. Gù lưng (kyphosis) là khi đoạn này cong quá mức, làm lưng trên tròn, vai đổ về phía trước, đầu chúi ra trước. Bác sĩ đo độ cong trên phim X-quang chụp nghiêng.
Gù khác với vẹo cột sống. Gù là cong ra sau khi nhìn nghiêng; vẹo là cột sống cong sang một bên khi nhìn từ sau, thường làm vai lệch và một bên lưng gồ lên khi cúi. Một số trẻ có cả hai.
Gù do tư thế và gù do bệnh Scheuermann
- Gù do tư thế: loại hay gặp nhất, thường thấy ở tuổi teen, bé gái nhiều hơn bé trai. Đường cong tròn, mềm; con đứng thẳng hay nằm ngửa thì lưng thẳng lại. Hiếm khi đau, không nặng dần, và thường không để lại vấn đề khi trưởng thành.
- Gù Scheuermann: do vài đốt sống lưng phát triển lệch, mặt trước thấp hơn mặt sau nên có hình nêm. Hay gặp ở bé trai tuổi dậy thì. Đường cong gập thành góc, cứng, con không tự đứng thẳng lên được; có thể đau ở chỗ gù nhất hoặc lưng dưới, đau tăng khi vận động hay ngồi lâu. Gù ngừng tăng khi con hết tuổi lớn.
- Gù bẩm sinh: do cột sống phát triển không bình thường từ trong bụng mẹ. Hiếm gặp, thường được phát hiện từ nhỏ và cần bác sĩ chuyên khoa theo dõi sớm.
Kiểm tra lưng con tại nhà
- Cho con cởi áo, đứng thẳng tự nhiên, nhìn nghiêng: lưng trên có tròn nhiều không, đầu có chúi về trước không.
- Nhắc con đứng thẳng, ưỡn ngực, kéo vai ra sau: nếu lưng thẳng lại được, thường là gù do tư thế.
- Cho con nằm ngửa trên sàn: lưng phẳng xuống sàn là đường cong còn mềm; một chỗ gồ cứng không xẹp xuống nên đi khám.
- Cho con cúi gập người về trước, nhìn nghiêng: gù Scheuermann thường nhô rõ thành góc. Nhìn từ sau: một bên lưng gồ cao hơn là dấu hiệu vẹo, nên đi khám.
- Chụp ảnh nghiêng lưng con mỗi 6 tháng để so sánh. Kiểm tra tại nhà chỉ để phát hiện sớm; chẩn đoán cần bác sĩ khám và chụp X-quang.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ chỉnh hình hoặc phục hồi chức năng sẽ khám lưng khi con đứng, cúi và nằm, khám thần kinh tay chân, và có thể chụp X-quang cột sống để đo độ cong, xem hình dạng đốt sống. Nếu có tê yếu chân hoặc gù tăng nhanh, bác sĩ có thể cho chụp cộng hưởng từ.
Gù do tư thế thường chỉ cần tập luyện với chuyên viên vật lý trị liệu và sửa thói quen ngồi. Gù Scheuermann nhẹ đến vừa thường được theo dõi và tập; con còn đang lớn có thể cần mang áo nẹp làm riêng nhiều giờ mỗi ngày đến khi hết tuổi lớn. Phẫu thuật chỉ dành cho đường cong rất nặng, tiếp tục tăng hoặc đau nhiều. Bài tập giúp đỡ đau và cải thiện dáng nhưng không làm thẳng lại đường cong do Scheuermann. Bác sĩ sẽ quyết định cụ thể cho từng trẻ.
Nếu em đang đọc bài này
Ngồi khom cả ngày với sách vở, điện thoại và máy tính thì lưng nào cũng mỏi và tròn dần; em không có lỗi gì, và gù tư thế cải thiện được. Mỗi giờ học đứng dậy vươn vai vài phút, nâng điện thoại lên ngang tầm mắt thay vì cúi xuống, và tập cho cơ lưng, cơ bụng khỏe vài buổi mỗi tuần.
Nếu lưng em gù cứng không thẳng lên được, hoặc em đau lưng nhiều tuần, hãy nói với bố mẹ để đi khám. Đai chống gù mua trên mạng không thay được bài tập và không chữa được gù do bệnh.
Chăm sóc con tại nhà
- Bàn ghế vừa tầm: ngồi thì bàn chân chạm sàn, đùi song song mặt sàn, lưng tựa vào ghế, mặt bàn ngang khoảng khuỷu tay.
- Màn hình máy tính ngang tầm mắt; khi đọc, dùng giá sách hoặc kê sách cao lên thay vì cúi gập cổ.
- Giữa các tiết, hoặc ít nhất mỗi giờ ngồi học, đứng dậy đi lại, vươn vai, ưỡn lưng vài phút.
- Cặp sách nặng không quá 10–15% cân nặng của con, đeo cả hai quai, chỉnh quai để cặp sát lưng.
- Vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày; bơi, bóng chuyền, cầu lông, chạy nhảy và các bài tập cơ lưng, cơ bụng đều tốt.
- Nếu con được chỉ định bài tập hoặc áo nẹp, tập và đeo đều theo hướng dẫn, đi tái khám đúng hẹn.
- Nhắc nhẹ nhàng, khen khi con ngồi thẳng; tránh chê bai dáng con trước người khác.
Hiểu lầm thường gặp
- Đeo đai chống gù hằng ngày là chữa được gù.
- Đai chống gù bán sẵn chỉ nhắc con ưỡn vai trong lúc đeo, không làm cơ lưng khỏe lên. Gù tư thế cải thiện nhờ tập luyện và thói quen; áo nẹp cho gù Scheuermann được làm riêng và chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.
- Con gù là do lười, cứ mắng là con sẽ ngồi thẳng.
- Gù có thể do thói quen nhưng cũng có thể do bệnh của đốt sống mà con không tự sửa được. Mắng làm con căng thẳng; hãy kiểm tra lưng con và đưa đi khám nếu lưng gù cứng.
- Nằm giường cứng, nằm ván là chữa được gù.
- Loại giường không làm thay đổi đường cong cột sống. Con nên nằm nơi thoải mái để ngủ ngon; tập luyện mới giúp cơ lưng khỏe.
- Đi nắn chỉnh, bấm huyệt là thẳng lại được.
- Nắn chỉnh không làm thẳng đường cong do bệnh Scheuermann và có thể gây chấn thương nếu làm không đúng. Hãy theo hướng dẫn của bác sĩ chỉnh hình và chuyên viên vật lý trị liệu.
Bố mẹ hay hỏi
+Học sinh bị gù lưng có chữa được không?
Gù do tư thế, loại hay gặp nhất, cải thiện tốt khi con tập cơ lưng, cơ bụng và sửa thói quen ngồi. Gù Scheuermann ngừng tăng khi con hết tuổi lớn; áo nẹp khi còn đang lớn có thể giúp, và chỉ trường hợp rất nặng mới cần mổ.
+Làm sao biết con gù do tư thế hay do bệnh?
Gù do tư thế mềm, con đứng thẳng hay nằm ngửa là lưng thẳng lại. Gù cứng, gập thành góc, không thẳng lên được, hoặc gù kèm đau, cần đi khám và chụp X-quang.
+Gù lưng có làm con thấp đi không?
Lưng gù làm dáng con trông thấp hơn khi đứng, nhưng không làm xương ngừng lớn. Khi đứng thẳng lại được, chiều cao đo chính xác hơn.
+Bị gù lưng có nên chơi thể thao không?
Có. Phần lớn trẻ gù lưng nên vận động đều, vì cơ lưng, cơ bụng khỏe giúp dáng thẳng hơn và đỡ đau. Hỏi bác sĩ nếu con đeo áo nẹp, đã mổ, hoặc đau khi tập.
+Con hay đau mỏi vai gáy và gù khi học online có sao không?
Thường là mỏi cơ do ngồi khom lâu trước màn hình. Đặt màn hình ngang tầm mắt, nghỉ mỗi giờ, tập vươn vai; nếu đau kéo dài quá 2–4 tuần hoặc lưng gù cứng, hãy cho con đi khám.
Nguồn tham khảo
- Kyphosis — NHS (Anh)
- Kyphosis (Roundback) of the Spine — Viện Hàn lâm Phẫu thuật Chỉnh hình Hoa Kỳ (OrthoInfo, AAOS)
- Backpack Safety — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- How can I help my child avoid back and eye strain from being on the computer? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Cong vẹo cột sống
Vẹo cột sống là khi cột sống cong sang một bên, hay gặp nhất ở tuổi 10–15 khi con đang lớn nhanh, thường không đau nên dễ bị bỏ qua. Bố mẹ có thể phát hiện sớm bằng cách nhìn lưng con: hai vai lệch nhau, một bên xương bả vai nhô cao, eo hai bên không đều, hoặc khi con cúi gập người thấy một bên lưng gồ lên. Khi thấy những dấu hiệu này, nên đưa con đi khám chỉnh hình. Cần đi khám ngay nếu con đau lưng kèm yếu, tê chân, hoặc tiểu tiện, đại tiện không tự chủ.
- Đau lưng do ngồi học
Đau lưng ở học sinh THPT và sinh viên phần lớn là đau cơ, dây chằng do ngồi lâu, ngồi khom, ít vận động, thường đỡ trong vài ngày đến vài tuần khi con đứng dậy đi lại thường xuyên, chỉnh lại góc học và tập cho cơ lưng, cơ bụng khỏe. Nằm nghỉ một chỗ làm đau lâu khỏi hơn. Đi khám sớm nếu đau quá 2 tuần dù đã đổi thói quen, đau về đêm, cứng lưng buổi sáng kéo dài, hoặc đau lan xuống chân. Đi cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm yếu, tê chân, mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, sốt cao, hoặc sau tai nạn.
- Đau cổ vai gáy ở học sinh
Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận động cổ nhẹ nhàng, chườm ấm và sửa thói quen. Nên đi khám nếu đau quá vài tuần không đỡ, uống thuốc giảm đau thông thường không đỡ, hoặc kèm tê bì, yếu tay. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ sau ngã, tai nạn, va chạm mạnh, hoặc cổ cứng kèm sốt, đau đầu dữ dội, nôn.
- Cặp sách quá nặng
Cặp sách nặng hoặc đeo sai cách hay làm con đau lưng, đau cổ, đau vai và mỏi người, nhưng theo hiểu biết hiện nay không gây ra vẹo cột sống hay bệnh cột sống lâu dài. Cặp nên nặng không quá 10–15% cân nặng của con (Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ lấy mốc tối đa 15%), tức con nặng 30 kg thì cặp không quá khoảng 3–4,5 kg; nếu con phải cúi người về trước khi đeo là cặp quá nặng. Đeo cả hai quai, chỉnh quai cho cặp sát lưng, xếp đồ nặng sát lưng và chỉ mang những gì cần cho ngày học. Đau lưng kèm tê yếu chân hoặc tiểu tiện, đại tiện không tự chủ cần đi cấp cứu ngay.
- Thể dục cho học sinh
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ và thiếu niên 5–17 tuổi nên vận động trung bình ít nhất 60 phút mỗi ngày ở mức vừa đến mạnh, chủ yếu là các hoạt động làm tim đập nhanh như chạy, bơi, đạp xe, nhảy dây; ít nhất 3 ngày mỗi tuần có hoạt động mạnh và bài tập cho cơ, xương. 60 phút này có thể cộng dồn từ nhiều lần ngắn trong ngày, và giờ thể dục ở trường chỉ là một phần. Con cần dừng tập và đi cấp cứu ngay nếu ngất, đau ngực, khó thở dữ dội hoặc tim đập loạn khi đang tập.
- Thời gian màn hình
Tổ chức Y tế Thế giới khuyên trẻ dưới 2 tuổi không xem màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày và càng ít càng tốt. Với trẻ lớn hơn, Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên không chỉ đếm số giờ mà chú ý con xem gì, dùng thế nào, và giữ thời gian không màn hình cho giấc ngủ, vận động, bữa ăn và việc học. Cách làm hiệu quả là cả nhà cùng thống nhất một kế hoạch dùng màn hình: giờ nào được dùng, chỗ nào không dùng, và tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ.
Chủ đề khác