Sức khỏe học đường

Học online cả ngày bị đau mắt, đau lưng: chỉnh lại thế nào, khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi

Trả lời nhanh

Ngồi học trước màn hình nhiều giờ làm mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua, đau đầu, và làm cơ cổ, vai, lưng căng mỏi vì ngồi lâu một tư thế. Phần lớn đỡ trong vài ngày đến vài tuần khi con nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, đặt màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, ngồi ghế có tựa với bàn chân chạm sàn, và đứng dậy vận động giữa các tiết. Đi khám nếu con vẫn mỏi mắt, nhìn mờ hay đau lưng sau 1–2 tuần đã chỉnh. Đi cấp cứu ngay nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, nhìn đôi, đau mắt dữ dội, hoặc đau lưng kèm yếu, tê chân, mất kiểm soát tiểu tiện.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Con đột ngột nhìn mờ hẳn, mất một phần tầm nhìn, hoặc nhìn một thành hai.
  • Đau mắt dữ dội kèm đỏ mắt, sợ ánh sáng, buồn nôn.
  • Đau đầu dữ dội đột ngột kèm nôn, yếu tay chân, nói ngọng hoặc lú lẫn.
  • Đau lưng kèm yếu hoặc tê một hay hai chân, đi lại khó khăn.
  • Đau lưng kèm mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, bí tiểu, hoặc tê vùng mông, bẹn.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Mỏi mắt, nhìn mờ, đau đầu vẫn còn sau 1–2 tuần đã chỉnh chỗ học và cho nghỉ mắt.
  • Con hay nheo mắt, ngồi sát màn hình, kêu không nhìn rõ chữ, hoặc nhìn xa thấy mờ.
  • Đau lưng, đau cổ vai quá 2 tuần dù đã đổi thói quen, hoặc đau về đêm làm con thức giấc.
  • Đau lan từ cổ xuống tay hoặc từ mông xuống chân, kèm tê như kiến bò.
  • Đau kèm sốt, sụt cân không rõ lý do, hoặc thấy lưng lệch, vai lệch.
  • Mắt đỏ, cộm, có ghèn kéo dài nhiều ngày, hoặc con đeo kính áp tròng mà đau, đỏ mắt.

Vì sao học online lâu lại đau mắt, đau lưng

Khi nhìn màn hình gần liên tục, các cơ trong mắt phải điều tiết suốt nhiều giờ nên mỏi, và con chớp mắt ít hơn hẳn nên mắt khô, cay, cộm. Màn hình đặt quá cao làm mi mở to hơn, mắt càng khô nhanh. Dấu hiệu hay gặp là mỏi, nặng mắt, nhìn mờ thoáng qua khi chuyển sang nhìn xa, đau đầu vùng trán, thái dương cuối buổi học.

Học bằng laptop đặt thấp, điện thoại cầm tay, ngồi trên giường hay sofa khiến con cúi cổ, gù lưng nhiều giờ. Cơ cổ, vai, lưng phải gồng liên tục rồi mỏi, gây đau âm ỉ. Loại đau này tăng khi ngồi lâu, đỡ khi đứng dậy đi lại, không kèm sốt hay yếu tê chân.

Sắp xếp góc học để đỡ đau

  • Ưu tiên máy tính để bàn hoặc màn hình lớn cho buổi học dài. Học bằng laptop thì kê máy lên chồng sách cho màn hình ngang tầm mắt, dùng bàn phím và chuột rời nếu được.
  • Màn hình ở ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, cách mắt khoảng một sải tay, tức khoảng 60 cm. Nếu phải dùng điện thoại, đặt lên giá, cách mắt khoảng 30 cm trở lên và tăng cỡ chữ.
  • Ghế có tựa lưng, chỉnh độ cao để bàn chân đặt phẳng trên sàn; trẻ nhỏ dùng bục kê chân hoặc gối kê ngồi cho vừa tầm.
  • Lưng và cổ giữ thẳng tự nhiên; để ý con có gù, vặn người, chống cằm hay trượt người xuống ghế không.
  • Cổ tay không tì lên mép bàn phím khi gõ.
  • Độ sáng màn hình tương đương ánh sáng trong phòng; không để cửa sổ, đèn chiếu thẳng gây chói màn hình.
  • Không học trên giường, sofa, ghế lười hay nằm sấp dưới sàn.

Nghỉ mắt và nghỉ người trong ngày học

Quy tắc 20-20-20: cứ khoảng 20 phút nhìn màn hình, nhìn một vật ở xa khoảng 6 mét trong 20 giây. Việc này cho mắt được thả lỏng thay vì nhìn cố định một khoảng cách suốt nhiều giờ. Nhắc con chớp mắt chủ động, chớp chậm và khép hẳn mi vài lần.

Giữa các tiết, cho con rời bàn, đứng dậy vươn vai, đi lại, ra ban công hay ra sân một lúc. Nếu tiết dài, hẹn giờ để cả nhà đứng dậy ít nhất mỗi giờ. Sau buổi học, ưu tiên cho con ra ngoài trời và vận động thay vì chuyển sang màn hình giải trí.

Khi nào không chỉ do màn hình

Nếu con nhìn mờ cả lúc không dùng màn hình, nheo mắt nhìn bảng, có thể con bị cận, viễn, loạn thị chưa được chỉnh kính, hoặc kính cũ không còn đúng độ. Tật khúc xạ chưa chỉnh làm mỏi mắt nặng hơn nhiều; hãy cho con đi khám mắt.

Đau lưng kèm đau lan xuống chân, đau về đêm, cứng lưng buổi sáng kéo dài, sốt hay sụt cân cần bác sĩ khám để tìm nguyên nhân khác như thoát vị đĩa đệm, viêm cột sống, vẹo cột sống. Những trường hợp này ít gặp nhưng không nên chờ.

Nếu em đang đọc bài này

Em không cần bàn ghế đắt tiền. Kê máy lên chồng sách cho ngang mắt, ngồi ghế có tựa, đặt hẹn giờ để cứ hết tiết là đứng dậy đi lại và nhìn ra cửa sổ, đã đỡ mỏi rất nhiều.

Nếu mắt nhìn mờ kéo dài, lưng đau làm em mất ngủ hoặc tê xuống chân, hãy nói với bố mẹ để đi khám. Đừng tự uống thuốc giảm đau nhiều ngày để cố học tiếp.

Chăm sóc con tại nhà

  • Dành cho con một góc học cố định có bàn, ghế tựa lưng, màn hình ngang tầm mắt.
  • Hẹn giờ nghỉ mắt 20 phút một lần và nhắc con đứng dậy vận động giữa mỗi tiết.
  • Khi mắt khô mỏi, cho con nhắm mắt, đắp khăn sạch thấm nước ấm vừa phải vài phút; thử nhiệt độ trên cổ tay mình trước.
  • Khi lưng mỏi, chườm ấm 15–20 phút, cho con đi lại nhẹ nhàng; không nằm nghỉ một chỗ cả ngày.
  • Cho con vận động mỗi ngày: đi bộ, đạp xe, bơi, nhảy dây, và vài động tác giãn cơ cổ, vai, lưng.
  • Tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ và giữ con ngủ đủ giờ theo tuổi.
  • Không tự nhỏ thuốc mắt có kháng sinh hay corticoid; khô mắt kéo dài thì đưa con đi khám.

Hiểu lầm thường gặp

Đeo kính chống ánh sáng xanh là hết mỏi mắt khi học online.
Chưa có bằng chứng rõ kính lọc ánh sáng xanh giảm mỏi mắt. Nghỉ mắt đều, đặt màn hình đúng chỗ và đủ xa có tác dụng hơn.
Đau lưng khi học thì nằm nghỉ cho đến lúc hết đau.
Nằm lâu làm cơ yếu đi và đau kéo dài hơn. Đi lại, vận động nhẹ sớm giúp đỡ nhanh hơn.
Học trên giường cho thoải mái thì đỡ mỏi lưng.
Học trên giường, sofa khiến con cúi cổ, gù lưng nhiều giờ nên càng đau. Ngồi bàn ghế có tựa tốt hơn.
Mỏi mắt do màn hình sẽ làm hỏng mắt vĩnh viễn.
Mỏi, khô mắt thường hết khi nghỉ ngơi. Nhưng nhìn gần nhiều giờ và ít ra ngoài trời làm tăng nguy cơ cận thị, nên vẫn cần giới hạn và nghỉ mắt.

Bố mẹ hay hỏi

+Học online bị đau mắt có nên nhỏ thuốc mắt không?

Khô mắt nhẹ thường đỡ khi nghỉ mắt và chớp mắt chủ động. Chỉ dùng thuốc nhỏ mắt khi bác sĩ khám và chỉ định; không tự dùng loại có kháng sinh hay corticoid.

+Con ngồi học bao lâu thì nên đứng dậy?

Giữa mỗi tiết học, hoặc ít nhất mỗi giờ, cho con đứng dậy đi lại, vươn vai vài phút. Mắt thì nghỉ theo quy tắc 20-20-20.

+Màn hình nên đặt cách mắt bao xa?

Máy tính khoảng một sải tay, khoảng 60 cm; điện thoại khoảng 30 cm trở lên. Màn hình ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút.

+Học online đau lưng có cần chụp phim không?

Đau do ngồi lâu, không có dấu hiệu bất thường thường không cần chụp phim. Bác sĩ sẽ khám và chỉ định thêm khi đau kéo dài hoặc có dấu hiệu đáng lo.

+Có nên mua ghế công thái học cho con không?

Không bắt buộc. Một chiếc ghế có tựa, chỉnh được độ cao hoặc có gối kê, bục kê chân để bàn chân chạm sàn là đủ; nghỉ giữa giờ quan trọng hơn chiếc ghế.

Nguồn tham khảo

  1. How can I help my child avoid eye and back strain from being on the computer? — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Back pain — NHS (Anh)
  3. Dry eyes — NHS (Anh)
  4. Computer usage and your eyes — Viện Hàn lâm Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Mỏi mắt do màn hình

    Nhìn màn hình lâu khiến mắt mỏi, khô, cay, nhìn mờ thoáng qua và đau đầu, vì khi tập trung nhìn gần ta chớp mắt ít hơn và mắt phải điều tiết liên tục. Tình trạng này thường đỡ khi nghỉ mắt đúng cách: quy tắc 20-20-20, để màn hình xa vừa tầm, chớp mắt chủ động và ngủ đủ. Nếu con đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi, đau mắt nhiều hoặc nhìn mờ kéo dài cả khi đã nghỉ, cần đi khám mắt.

  • Đau lưng do ngồi học

    Đau lưng ở học sinh THPT và sinh viên phần lớn là đau cơ, dây chằng do ngồi lâu, ngồi khom, ít vận động, thường đỡ trong vài ngày đến vài tuần khi con đứng dậy đi lại thường xuyên, chỉnh lại góc học và tập cho cơ lưng, cơ bụng khỏe. Nằm nghỉ một chỗ làm đau lâu khỏi hơn. Đi khám sớm nếu đau quá 2 tuần dù đã đổi thói quen, đau về đêm, cứng lưng buổi sáng kéo dài, hoặc đau lan xuống chân. Đi cấp cứu ngay nếu đau lưng kèm yếu, tê chân, mất kiểm soát tiểu tiện, đại tiện, sốt cao, hoặc sau tai nạn.

  • Học trực tuyến và sức khỏe

    Học trực tuyến nhiều giờ làm con dễ mỏi mắt, khô mắt, đau đầu, đau cổ vai lưng, ngủ muộn, ít vận động và thấy cô đơn hơn. Những việc có tác dụng: học bằng máy tính đặt ngang tầm mắt thay vì điện thoại, nghỉ mắt theo quy tắc 20-20-20, đứng dậy đi lại giữa các tiết, vẫn vận động ít nhất 60 phút và ra ngoài trời mỗi ngày, đeo tai nghe dưới 60% âm lượng tối đa, tắt màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ. Đưa con đi khám ngay nếu con đột ngột nhìn mờ, nhìn đôi, hoặc đau đầu dữ dội kèm nôn.

  • Đau cổ vai gáy ở học sinh

    Đau cổ vai gáy ở học sinh phần lớn là đau cơ do cúi đầu học, nhìn điện thoại lâu, đeo cặp nặng hoặc ngủ sai tư thế, và thường đỡ sau vài ngày đến vài tuần khi con vận động cổ nhẹ nhàng, chườm ấm và sửa thói quen. Nên đi khám nếu đau quá vài tuần không đỡ, uống thuốc giảm đau thông thường không đỡ, hoặc kèm tê bì, yếu tay. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ sau ngã, tai nạn, va chạm mạnh, hoặc cổ cứng kèm sốt, đau đầu dữ dội, nôn.

  • Tư thế dùng máy tính, điện thoại

    Khi dùng máy tính, ngồi sát vào ghế có tựa lưng, hai bàn chân đặt phẳng trên sàn, hông ngang hoặc cao hơn gối một chút, màn hình cách mắt khoảng một sải tay với mép trên ngang hoặc thấp hơn tầm mắt một chút, bàn phím ngang khuỷu tay để cẳng tay song song mặt sàn. Dùng điện thoại thì giơ máy lên gần tầm mắt thay vì cúi gập cổ, giữ cách mắt khoảng 30 cm trở lên. Dù ngồi đúng, cứ 20 phút nhìn xa 20 giây và mỗi giờ đứng dậy đi lại vài phút. Đi cấp cứu ngay nếu đau cổ, đau lưng kèm yếu, tê tay chân hoặc rối loạn tiểu tiện, đại tiện.

  • Cận thị ở học sinh

    Cận thị là khi con nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ, thường bắt đầu ở tuổi tiểu học và tăng độ nhanh nhất trong những năm con còn lớn. Điều giúp nhiều nhất là cho con ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày, nghỉ mắt khi nhìn gần, và khám mắt mỗi năm một lần để đeo kính đúng độ. Nếu con đột ngột nhìn mờ hẳn, thấy chớp sáng, thấy nhiều đốm đen bay hoặc như có tấm màn che một phần mắt, cần đi khám mắt ngay trong ngày.

Chủ đề khác