Con mệt vẫn thức khuya lướt điện thoại: vì sao và giúp con thế nào
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
THPT · 15–18 tuổiSinh viên · 18–24 tuổi
Trả lời nhanh
Biết mình mệt mà vẫn nằm lướt điện thoại đến khuya, người ta gọi là trì hoãn đi ngủ (có khi gọi là "thức khuya trả thù"): con thức để giành lại chút thời gian của riêng mình sau một ngày kín lịch học. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ ngủ mỗi đêm, từ 18 tuổi cần ít nhất 7 giờ; ngủ thiếu kéo dài làm con kém tập trung, dễ cáu và tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm. Cách giúp hiệu quả nhất là cho con một khoảng thư giãn thật sự trước giờ ngủ, tắt màn hình khoảng 1 giờ trước khi ngủ và để điện thoại sạc ngoài phòng. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe, hoặc nói muốn chết, cần hành động ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con nói muốn chết, muốn biến mất hoặc làm hại bản thân: ở bên con, cất thuốc và vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 nếu con đang gặp nguy hiểm.
- Con ngủ gật hoặc suýt ngã khi đang đi xe máy, xe đạp điện: dừng xe ngay, không để con tự đi tiếp.
- Con ngất, đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc khó thở sau khi uống nhiều cà phê, nước tăng lực để thức.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con ngủ không đủ giờ gần như mọi đêm suốt hơn 2–3 tuần, ngủ gật trong lớp, điểm sa sút.
- Con buồn bã, chán nản, mất hứng thú với mọi thứ, hoặc lo lắng quá mức kéo dài hơn 2 tuần.
- Con đã đi ngủ đúng giờ nhưng vẫn nằm hàng giờ không ngủ được, hoặc hay thức dậy giữa đêm.
- Con ngáy to, có lúc ngừng thở khi ngủ, sáng dậy vẫn mệt dù ngủ đủ giờ.
- Con không thể dừng dùng điện thoại, bỏ bữa, bỏ học, rất cáu giận khi bị lấy máy.
Trì hoãn đi ngủ là gì
Con biết mai phải dậy sớm, biết mình đã mệt, nhưng vẫn xem thêm một video, đọc thêm một đoạn, nhắn thêm vài tin. Các nhà nghiên cứu giấc ngủ gọi đó là trì hoãn đi ngủ khi có ba điều cùng lúc: con ngủ muộn hơn và ngủ ít đi, không có lý do bắt buộc phải thức, và con biết rõ thức khuya sẽ có hại.
Có hai kiểu, nhiều bạn mắc cả hai: lần lữa không chịu lên giường, hoặc lên giường đúng giờ nhưng cầm điện thoại đến tận khuya. Cách gọi "thức khuya trả thù" lan trên mạng xã hội, ý là giành lại chút thời gian tự do mà cả ngày không có. Học sinh, sinh viên là nhóm hay gặp nhất.
Vì sao con biết mệt mà vẫn không ngủ
- Cả ngày kín lịch: học chính, học thêm, bài tập, ôn thi. Buổi khuya là lúc duy nhất con thấy thời gian là của mình.
- Cuối ngày là lúc khả năng tự kiềm chế yếu nhất, nên rất khó tự đặt điện thoại xuống.
- Ứng dụng được làm để giữ người dùng: video tự phát tiếp, lướt mãi không hết, thông báo đến lúc nửa đêm.
- Ở tuổi dậy thì, đồng hồ sinh học lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con thật sự chưa buồn ngủ vào giờ người lớn đi ngủ.
- Ánh sáng màn hình và nội dung hấp dẫn làm não tỉnh táo hơn, càng khó vào giấc.
- Căng thẳng, lo âu, buồn chán: lướt điện thoại giúp con tạm quên, nhưng ngủ thiếu lại làm cảm xúc tệ hơn vào hôm sau.
Ngủ thiếu kéo dài ảnh hưởng đến con thế nào
Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ ngủ mỗi đêm; từ 18 tuổi cần ít nhất 7 giờ. Ngủ thiếu nhiều đêm liền làm con khó tập trung, nhớ kém, học sa sút, dễ cáu và khó kiểm soát cảm xúc. Về lâu dài, thiếu ngủ liên quan đến thừa cân, tăng huyết áp, lo âu và trầm cảm; ở tuổi teen còn đi kèm tăng nguy cơ có ý nghĩ tự làm hại bản thân.
Thiếu ngủ còn làm khả năng tự kiềm chế yếu đi, nên tối hôm sau con lại càng khó đặt điện thoại xuống. Một vòng lặp hình thành: thức khuya, mệt, căng thẳng, rồi lại thức khuya. Buồn ngủ ban ngày cũng làm tăng nguy cơ tai nạn khi con tự đi xe đến trường.
Bố mẹ giúp con thế nào
Cấm đoán hay giật điện thoại thường chỉ làm con giấu máy và cãi nhau thêm. Hiệu quả hơn là hiểu vì sao con thức: nếu con thức để có chút thời gian riêng, hãy giúp con có khoảng thời gian đó sớm hơn trong buổi tối, rồi cùng con đặt luật về màn hình.
Chọn lúc cả hai đều bình tĩnh để nói chuyện; tránh nói lúc nửa đêm khi vừa bắt gặp con còn thức. Hỏi con thấy ngày của mình thế nào, có quá nhiều việc không, cái gì có thể bớt. Đôi khi cắt bớt một buổi học thêm giúp giấc ngủ của con hơn mọi lời nhắc.
Nếu em đang đọc bài này
Muốn có thời gian cho riêng mình là chính đáng, em không có lỗi gì khi muốn thế. Chỉ là thời gian đó đang được trả bằng giấc ngủ, và ngày hôm sau em sẽ mệt hơn, học vào ít hơn. Thử dành ra 30–45 phút thư giãn thật sự trước giờ ngủ: nghe nhạc nhẹ, đọc truyện giấy, tắm nước ấm, nói chuyện với người nhà. Đặt báo thức nhắc giờ tắt máy, bật chế độ tập trung hoặc giới hạn ứng dụng, và để điện thoại sạc ở ngoài phòng.
Với các bạn sinh viên sống xa nhà, không có ai nhắc giờ, càng dễ thức đến 2–3 giờ sáng. Giữ giờ dậy cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần, là cách chỉnh lại đồng hồ sinh học nhanh nhất. Nếu em thấy buồn, lo lắng kéo dài, hoặc thức khuya vì không muốn đối mặt với ngày mai, hãy nói với người em tin, thầy cô hoặc gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý, phòng tư vấn của trường. Học sinh dưới 16 tuổi có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Chăm sóc con tại nhà
- Thống nhất với con một giờ tắt màn hình, khoảng 1 giờ trước khi ngủ; cả nhà cùng làm, bố mẹ làm gương.
- Đặt một chỗ sạc chung cho điện thoại, máy tính bảng ngoài phòng ngủ; dùng đồng hồ báo thức thay cho điện thoại.
- Giúp con có 30–45 phút thư giãn không màn hình trước khi ngủ, và bớt việc trong ngày nếu lịch học quá dày.
- Giữ giờ dậy gần như nhau mọi ngày, cuối tuần không ngủ nướng quá lâu; ra ánh sáng tự nhiên ngay sau khi dậy.
- Không cho con uống cà phê, trà, trà sữa, nước tăng lực trong khoảng 4–6 giờ trước khi ngủ.
- Ngủ trưa không quá 30 phút và không ngủ sau khoảng 16 giờ.
- Tắt thông báo, video tự phát và bật giới hạn thời gian ứng dụng vào buổi tối trên máy của con.
Hiểu lầm thường gặp
- Cuối tuần ngủ bù là đủ.
- Ngủ nướng nhiều vào cuối tuần làm lệch đồng hồ sinh học, tối Chủ nhật con lại khó ngủ. Giữ giờ dậy gần như nhau cả tuần giúp con hơn.
- Bật chế độ ánh sáng ban đêm là dùng điện thoại trước khi ngủ thoải mái.
- Chế độ này giảm ánh sáng xanh một phần, nhưng nội dung cuốn hút vẫn giữ con thức. Điều quan trọng là cất máy trước giờ ngủ.
- Con thức khuya là do lười, thiếu ý chí.
- Tuổi dậy thì làm con buồn ngủ muộn hơn, lịch học dày và ứng dụng được thiết kế để giữ chân người dùng. Trách mắng ít giúp được; thay đổi thói quen cả nhà giúp được nhiều hơn.
Bố mẹ hay hỏi
+Học sinh cấp 3 ngủ mấy tiếng là đủ?
Tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm. Từ 18 tuổi cần ít nhất 7 giờ.
+Có nên thu điện thoại của con mỗi tối không?
Để điện thoại sạc ngoài phòng ngủ là cách tốt, nhưng nên thống nhất với con trước và cả nhà cùng làm, thay vì thu máy như một hình phạt.
+Con nói lướt điện thoại giúp con thư giãn, có đúng không?
Con có thể thấy dễ chịu lúc đó, nhưng màn hình và nội dung liên tục làm não tỉnh táo hơn và đẩy giờ ngủ muộn đi. Đọc sách giấy, nghe nhạc nhẹ, tắm nước ấm giúp thư giãn mà không lấy mất giấc ngủ.
+Có nên cho con uống melatonin để ngủ sớm hơn không?
Không tự cho con dùng. Melatonin không phải thuốc ngủ và chỉ nên dùng khi bác sĩ khám, thấy cần, sau khi đã chỉnh thói quen ngủ.
+Khi nào cần đưa con đi khám?
Khi con thiếu ngủ kéo dài hơn 2–3 tuần dù đã chỉnh thói quen, ngủ gật trong lớp, nằm hàng giờ không ngủ được, ngáy to ngừng thở, hoặc buồn chán, lo âu kéo dài hơn 2 tuần.
Nguồn tham khảo
- Revenge Bedtime Procrastination — Sleep Foundation
- Teen sleep duration health advisory — Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM)
- Sleep and Mental Health — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Insomnia — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Điện thoại trước khi ngủ
Dùng điện thoại trên giường làm con ngủ muộn hơn, khó vào giấc và ngủ ít hơn: ánh sáng màn hình làm não tưởng vẫn là ban ngày, còn mạng xã hội, video tự phát và tin nhắn giữ con thức lâu hơn dự định. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên tắt mọi màn hình ít nhất 1 giờ trước khi ngủ và không để thiết bị trong phòng ngủ qua đêm. Tuổi 13–18 cần 8–10 giờ ngủ, từ 18 tuổi cần ít nhất 7 giờ. Nếu con mất ngủ kéo dài, ngủ gục trong lớp, hoặc buồn bã, lo âu vì những gì gặp trên mạng, hãy nói chuyện với con và cho con đi khám.
- Tuổi teen khó ngủ, ngủ muộn
Khi dậy thì, đồng hồ sinh học của con lùi muộn đi đến khoảng 2 giờ, nên con tự nhiên buồn ngủ muộn hơn và khó dậy sớm; cộng với bài vở, học thêm và điện thoại, nhiều học sinh chỉ ngủ 6–7 giờ trong khi tuổi 13–18 cần 8–10 giờ mỗi đêm. Giữ giờ dậy đều cả tuần, tắt màn hình khoảng 1 giờ trước khi ngủ, ra nắng buổi sáng và bỏ caffeine buổi chiều tối giúp phần lớn các bạn ngủ sớm dần. Đưa con đi khám nếu con mất ngủ kéo dài, ngủ gục trong lớp, ngáy to ngừng thở, hoặc buồn bã, lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Sinh viên mất ngủ
Người từ 18 tuổi cần ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Sinh viên hay mất ngủ vì giờ giấc thất thường, thức khuya trước hạn nộp bài, dùng điện thoại trên giường, cà phê, trà sữa buổi tối và lo lắng chuyện học, tiền, các mối quan hệ. Phần lớn đỡ khi dậy cùng giờ mỗi ngày, cất điện thoại trước khi ngủ và bỏ caffeine buổi chiều tối; nếu mất ngủ đã nhiều tuần, ảnh hưởng việc học, hoặc đi kèm buồn bã, lo âu, hãy đi khám. Không tự mua thuốc ngủ. Nếu bạn hoặc con có ý nghĩ muốn chết, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Con nghiện điện thoại
Điều đáng lo là điện thoại chiếm chỗ của giấc ngủ, việc học, bữa ăn, bạn bè và vận động, chứ con số giờ dùng chỉ là một phần. Cách hiệu quả nhất là cả nhà cùng có luật rõ ràng theo tuổi: không điện thoại trong phòng ngủ ban đêm, không điện thoại trong bữa ăn, tắt màn hình ít nhất một giờ trước khi ngủ. Nếu con mất ngủ kéo dài, bỏ học, buồn bã thu mình, hoặc nổi giận dữ dội khi bị lấy máy, nên đưa con đi khám bác sĩ tâm lý. Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 (miễn phí, 24/7) tư vấn cho bố mẹ, nhất là khi con gặp nguy hiểm trên mạng.
- Thức khuya ôn thi
Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Trẻ cần ngủ bao nhiêu tiếng
Theo Viện Hàn lâm Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ, mỗi ngày (tính cả giấc trưa) trẻ 4–12 tháng cần 12–16 giờ, 1–2 tuổi 11–14 giờ, 3–5 tuổi 10–13 giờ, 6–12 tuổi 9–12 giờ, và tuổi 13–18 cần 8–10 giờ. Trẻ sơ sinh dưới 4 tháng ngủ rất khác nhau, thường khoảng 14–17 giờ chia nhiều giấc. Con ngủ đủ khi sáng dậy được, ban ngày tỉnh táo, ít cáu gắt. Trẻ nhỏ ngủ có lúc ngừng thở kèm tím tái, hoặc trẻ sơ sinh li bì khó đánh thức, bỏ bú, cần đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác