Sinh viên mất ngủ: nguyên nhân, cách ngủ lại và khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Trả lời nhanh
Người từ 18 tuổi cần ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm. Sinh viên hay mất ngủ vì giờ giấc thất thường, thức khuya trước hạn nộp bài, dùng điện thoại trên giường, cà phê, trà sữa buổi tối và lo lắng chuyện học, tiền, các mối quan hệ. Phần lớn đỡ khi dậy cùng giờ mỗi ngày, cất điện thoại trước khi ngủ và bỏ caffeine buổi chiều tối; nếu mất ngủ đã nhiều tuần, ảnh hưởng việc học, hoặc đi kèm buồn bã, lo âu, hãy đi khám. Không tự mua thuốc ngủ. Nếu bạn hoặc con có ý nghĩ muốn chết, hãy gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Có ý nghĩ muốn chết, muốn biến mất, hoặc đã làm hại bản thân: ở bên cạnh, cất vật nguy hiểm, gọi 115 hoặc 113 hoặc đến cấp cứu ngay.
- Ngủ gật hoặc suýt gây tai nạn khi đang đi xe máy.
- Ngất, đau ngực, tim đập rất nhanh, khó thở sau nhiều đêm thức trắng hoặc uống nhiều cà phê, nước tăng lực.
- Lú lẫn, nói năng lộn xộn, nghe thấy hoặc nhìn thấy những thứ người khác không thấy sau nhiều đêm không ngủ.
- Uống quá nhiều thuốc ngủ, thuốc an thần, hoặc dùng chung với rượu bia rồi lơ mơ, khó đánh thức.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Khó ngủ, thức giấc giữa đêm hoặc dậy quá sớm từ 3 đêm mỗi tuần trở lên, kéo dài nhiều tuần.
- Ban ngày mệt, ngủ gục trong giảng đường, không tập trung được, kết quả học sa sút.
- Mất ngủ đi kèm buồn bã, mất hứng thú, lo âu, hoảng sợ kéo dài hơn 2 tuần.
- Ngáy to, có lúc ngừng thở khi ngủ theo lời bạn cùng phòng, sáng dậy vẫn mệt.
- Phải dùng thuốc ngủ, rượu bia hoặc chất kích thích mới ngủ được hoặc mới thức được.
Thế nào là mất ngủ
Mất ngủ là khi thường xuyên khó vào giấc, hay thức giấc giữa đêm, dậy quá sớm rồi không ngủ lại được, và ban ngày thấy mệt, cáu, khó tập trung. Mất ngủ dưới 3 tháng gọi là ngắn hạn; từ 3 tháng trở lên gọi là mất ngủ mạn tính.
Từ 18 tuổi, phần lớn người cần ngủ 7–9 giờ mỗi đêm, tối thiểu 7 giờ. Một hai đêm ngủ kém trước kỳ thi là chuyện thường; điều đáng lo là khi tình trạng lặp lại nhiều tuần và làm ảnh hưởng đến việc học, sức khỏe.
Vì sao sinh viên hay mất ngủ
- Giờ giấc thất thường: hôm học sáng, hôm học chiều, cuối tuần ngủ đến trưa, làm đồng hồ sinh học bị lệch.
- Thức khuya làm bài, ôn thi dồn, đi làm thêm ca tối.
- Điện thoại, máy tính trên giường: lướt mạng xã hội, xem phim, chơi game đến khuya.
- Cà phê, trà, trà sữa, nước tăng lực vào buổi chiều tối; rượu bia, thuốc lá, thuốc lá điện tử (bị cấm ở Việt Nam từ năm 2025).
- Lo lắng chuyện học, tiền, việc làm, gia đình, tình cảm; sống xa nhà, cô đơn.
- Phòng trọ, ký túc xá ồn, nóng, sáng đèn, ở chung với người có giờ giấc khác.
- Đôi khi là dấu hiệu của trầm cảm, rối loạn lo âu hoặc ngưng thở khi ngủ.
Đi khám thì bác sĩ làm gì
Bác sĩ sẽ hỏi về giờ ngủ, thói quen, cà phê, rượu bia, thuốc đang dùng, tâm trạng, và có thể nhờ bạn ghi nhật ký giấc ngủ trong 1–2 tuần. Nếu nghi ngưng thở khi ngủ, bác sĩ có thể cho đo giấc ngủ.
Với mất ngủ kéo dài, cách được khuyên đầu tiên là liệu pháp nhận thức hành vi cho mất ngủ: tập lại thói quen ngủ và cách nghĩ đang làm bạn khó ngủ, với chuyên gia hoặc theo chương trình có hướng dẫn. Thuốc ngủ hiện ít được dùng, chỉ trong thời gian ngắn và do bác sĩ quyết định, vì có tác dụng phụ và dễ phụ thuộc.
Bố mẹ giúp được gì khi con ở xa
Khi gọi điện cho con, hãy hỏi về giấc ngủ như hỏi chuyện ăn uống. Con kể thức đến 3 giờ sáng nhiều hôm, hay nói mệt, chán, thì đó là lúc lắng nghe nhiều hơn là trách. Đừng gửi thuốc ngủ, thuốc an thần cho con dùng.
Nếu con có vẻ buồn bã, thu mình, nói những câu như mình vô dụng hay không muốn sống nữa, hãy coi đó là chuyện nghiêm túc: nói chuyện ngay với con, giúp con đi khám, và lên với con nếu cần.
Nếu bạn là sinh viên
Thử 2 tuần thế này: dậy cùng một giờ mỗi ngày, kể cả cuối tuần, dù đêm trước ngủ kém. Cất điện thoại ra khỏi giường ít nhất 30–60 phút trước khi ngủ, dùng đồng hồ báo thức thay điện thoại. Không cà phê, trà, trà sữa, nước tăng lực sau khoảng 15 giờ. Ra ngoài trời buổi sáng và vận động mỗi ngày, nhưng không tập nặng sát giờ ngủ.
Nằm khoảng 20–30 phút không ngủ được thì ra khỏi giường, làm việc gì nhẹ trong ánh đèn mờ, buồn ngủ rồi mới quay lại. Giường chỉ để ngủ, không làm bài hay xem phim trên giường. Ngủ trưa không quá 20–30 phút.
Nếu bạn thấy kiệt sức, buồn bã, lo âu kéo dài, hãy tìm đến phòng tư vấn tâm lý của trường, bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Tổng đài 111 là đường dây bảo vệ trẻ em dưới 16 tuổi, nên sinh viên hãy liên hệ các nơi trên; nếu có nguy hiểm trước mắt, gọi 115 hoặc 113.
Chăm sóc con tại nhà
- Đặt giờ dậy cố định cả 7 ngày; giờ đi ngủ đủ để có ít nhất 7 tiếng.
- Không dùng điện thoại, máy tính trên giường; tắt màn hình 30–60 phút trước khi ngủ.
- Không cà phê, trà, trà sữa, nước tăng lực sau khoảng 15 giờ; không dùng rượu bia để dễ ngủ.
- Phòng tối, yên tĩnh, mát; dùng rèm, bịt mắt, nút tai nếu ở ký túc xá ồn.
- Có 30–60 phút thư giãn trước khi ngủ: tắm nước ấm, đọc sách giấy, nghe nhạc nhẹ.
- Chia việc học ra từ sớm để không phải thức trắng trước hạn nộp bài.
- Ghi nhật ký giấc ngủ 1–2 tuần để biết điều gì đang làm mình mất ngủ và mang theo khi đi khám.
Hiểu lầm thường gặp
- Uống chút rượu bia trước khi ngủ cho dễ ngủ.
- Rượu bia làm buồn ngủ lúc đầu nhưng khiến giấc ngủ chập chờn, hay thức giấc nửa đêm, sáng dậy mệt hơn.
- Mất ngủ thì mua thuốc ngủ ở hiệu thuốc uống vài viên là xong.
- Thuốc ngủ, thuốc an thần có tác dụng phụ, dễ gây lệ thuộc và nguy hiểm khi dùng cùng rượu bia. Chỉ dùng khi bác sĩ khám và kê đơn.
- Đêm ngủ kém thì sáng hôm sau cứ ngủ bù đến trưa.
- Ngủ bù đến trưa làm tối hôm sau càng khó ngủ. Dậy đúng giờ thường lệ giúp đêm sau ngủ ngon hơn.
- Uống melatonin là cách tự nhiên, an toàn để chữa mất ngủ.
- Melatonin không phải thuốc ngủ và không phù hợp với mọi kiểu mất ngủ. Hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Bố mẹ hay hỏi
+Sinh viên nên ngủ mấy tiếng một đêm?
Ít nhất 7 tiếng, tốt nhất 7–9 tiếng mỗi đêm, kể cả mùa thi.
+Mất ngủ bao lâu thì nên đi khám?
Khi khó ngủ nhiều đêm mỗi tuần kéo dài vài tuần mà đổi thói quen không đỡ, khi mất ngủ ảnh hưởng việc học, hoặc khi đi kèm buồn bã, lo âu. Mất ngủ từ 3 tháng trở lên là mất ngủ mạn tính, cần được điều trị.
+Nằm mãi không ngủ được thì làm gì?
Đừng cố nằm và nhìn đồng hồ. Sau khoảng 20–30 phút, dậy làm việc nhẹ trong ánh đèn mờ, không dùng điện thoại, buồn ngủ rồi mới quay lại giường.
+Ngủ ngày bù cho đêm có được không?
Ngủ trưa ngắn 20–30 phút thì được. Ngủ ngày nhiều giờ làm tối càng khó ngủ và kéo dài vòng mất ngủ.
+Mất ngủ có phải dấu hiệu trầm cảm không?
Có thể. Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều là dấu hiệu hay gặp của trầm cảm. Nếu bạn buồn bã, mất hứng thú với mọi thứ kéo dài hơn 2 tuần, hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Nguồn tham khảo
- Insomnia — NHS (Anh)
- Sleep and Mental Health — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Melatonin — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Thức khuya ôn thi
Thức khuya ôn thi thường làm kết quả kém đi: não cần giấc ngủ để ghi nhớ những gì đã học, và một người thiếu ngủ phản xạ chậm, dễ quên, dễ sai ở những câu đã biết. Học sinh 13–18 tuổi cần 8–10 giờ mỗi đêm, sinh viên cần ít nhất 7 giờ; trong mùa thi vẫn nên giữ mức này và học vào ban ngày, buổi tối sớm. Đừng thức trắng đêm trước ngày thi. Nếu con ngủ gật khi đang đi xe máy, ngất, đau ngực sau khi uống nước tăng lực, hoặc nói đến ý nghĩ muốn chết, hãy đưa con đi cấp cứu hoặc gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Mất ngủ trước kỳ thi
Khó ngủ một vài đêm trước kỳ thi rất hay gặp và thường hết khi thi xong. Điều cần làm là giữ giờ ngủ đều, tắt màn hình trước khi ngủ và không thức khuya học bù, vì ngủ đủ giúp con tập trung tốt hơn nhiều so với học dồn đến khuya. Nên đưa con đi khám khi con mất ngủ gần như mỗi đêm hơn 2 tuần, ngủ ít mà ban ngày lả đi, hoặc mất ngủ đi kèm buồn bã, hoảng loạn. Không tự cho con uống thuốc ngủ hay thuốc an thần.
- Sinh viên kiệt sức
Kiệt sức (burnout) là khi căng thẳng học tập, làm thêm kéo dài nhiều tháng khiến sinh viên cạn năng lượng, thấy chán và xa cách với việc học, và tin rằng mình học mãi cũng không ra gì. Ngủ một đêm hay nghỉ một cuối tuần không làm nó hết. Cách gỡ là giảm tải thật sự, lấy lại giấc ngủ và các khoảng nghỉ, và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu tình trạng kéo dài hơn 2 tuần, vì kiệt sức hay đi kèm trầm cảm và lo âu. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, hãy gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.
- Trầm cảm ở sinh viên
Sinh viên bị trầm cảm thường buồn, trống rỗng hoặc cáu gắt gần như cả ngày, mất hứng thú với mọi thứ, mệt, ngủ quá nhiều hoặc mất ngủ, bỏ lớp, ít liên lạc với gia đình, kéo dài từ 2 tuần trở lên. Trầm cảm là bệnh chữa được: hãy giúp con gặp bác sĩ, bác sĩ tâm thần hoặc phòng tư vấn tâm lý của trường. Tổng đài 111 dành cho trẻ em dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, đường trợ giúp chính là bác sĩ và dịch vụ tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc nhờ người ở gần đến với con ngay.
- Sinh viên xa nhà cô đơn
Cô đơn và nhớ nhà rất thường gặp ở sinh viên năm nhất, nhất là trong vài tháng đầu ở thành phố mới, và thường dịu dần khi con có nếp sinh hoạt và vài người bạn. Đáng lo khi cô đơn kéo dài hàng tháng, con thu mình, bỏ học, ngủ li bì hoặc mất ngủ, buồn bã gần như cả ngày từ 2 tuần trở lên, vì đó có thể là trầm cảm. Bố mẹ giúp được nhiều bằng những cuộc gọi đều đặn mà không tra hỏi, và khuyến khích con tìm đến bạn bè, câu lạc bộ, phòng tư vấn của trường. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại mình, gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, và đưa con đi khám bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay trong ngày. Tổng đài 111 dành cho trẻ dưới 16 tuổi, nên với sinh viên, bác sĩ và phòng tư vấn của trường là nơi phù hợp hơn.
- Cà phê, nước tăng lực khi ôn thi
Nước tăng lực không được khuyến cáo cho trẻ em và tuổi teen. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khuyên trẻ em tốt nhất không dùng caffeine; nếu học sinh vẫn uống, Bộ Y tế Canada đặt giới hạn 2,5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày (con nặng 45 kg là khoảng 110 mg, chưa tới một ly cà phê phin); giữ dưới khoảng 100 mg và không uống sau 15 giờ là mức an toàn dễ nhớ. Người lớn khỏe mạnh không nên quá 400 mg mỗi ngày. Caffeine giúp tỉnh trong chốc lát nhưng làm mất ngủ, mà ngủ mới là lúc não ghi nhớ bài. Nếu sau khi uống con đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc loạn nhịp, khó thở, ngất hay co giật, hãy gọi 115 hoặc 113 ngay.
Chủ đề khác