Trẻ hay thở dài, kêu hụt hơi: khi nào đáng lo, khi nào do căng thẳng
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Tiểu học · 6–10 tuổiTHCS · 11–14 tuổiTHPT · 15–18 tuổi
Trả lời nhanh
Trẻ hay thở dài, kêu không hít được hơi sâu nhưng vẫn chơi, chạy nhảy, nói chuyện bình thường, môi hồng và nhịp thở lúc ngồi yên không nhanh thì phần lớn là do kiểu thở thay đổi vì căng thẳng, lo âu hoặc thói quen, không phải bệnh phổi hay bệnh tim. Vẫn nên cho con đi khám một lần để bác sĩ loại trừ hen, thiếu máu và bệnh tim, nhất là khi con hụt hơi lúc gắng sức hoặc khò khè. Gọi 115 hoặc 113 ngay nếu con thở rất khó nhọc, nói không hết câu, môi tím tái, đau ngực, ngất hoặc lơ mơ.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Con thở rất khó nhọc, phải cố từng hơi, nói không hết câu; hoặc phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi hít vào, con thở rên.
- Môi, lưỡi hoặc da con tím tái, tái xám.
- Con kêu đau ngực, choáng váng, ngất; hoặc tim đập rất nhanh khi đang ngồi yên kèm da tái, vã mồ hôi lạnh.
- Con đột nhiên lú lẫn, lơ mơ, mềm nhũn, không đáp ứng như bình thường.
- Khó thở xuất hiện đột ngột sau khi bị ong đốt, uống thuốc mới, ăn món dễ gây dị ứng, hoặc sau khi sặc, hóc một vật nhỏ.
- Con đã có hen mà khó thở không đỡ sau khi dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ dặn.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con thở từ 30 lần/phút trở lên khi ngồi yên, nhất là khi đang ho hoặc sốt.
- Con hụt hơi khi chỉ vận động nhẹ hoặc cả lúc nghỉ, kém hẳn bạn bè khi chạy nhảy, phải dừng giữa giờ thể dục.
- Hụt hơi kèm khò khè, nặng ngực, ho về đêm hoặc ho mỗi khi chạy nhảy.
- Hụt hơi kèm da xanh xao, mệt nhiều, hay chóng mặt, hồi hộp.
- Hụt hơi kèm ho, sốt; hoặc ho quá 2 tuần mà không đỡ dần (ho sau cảm lạnh có thể kéo dài tới 3 tuần).
- Thở dài, hụt hơi kéo dài nhiều tuần làm con lo lắng, mất ngủ, ngại đi học.
Thở dài, hụt hơi do căng thẳng là thế nào
Nhiều trẻ tuổi đi học có những lúc thở dài liên tục, ngáp nhiều, kêu không hít được một hơi sâu hay thấy thiếu không khí. Cảm giác này hay đến khi con ngồi yên, đang học, đang nói chuyện hoặc trước khi ngủ, và thường biến mất khi con mải chơi, chạy nhảy.
Bác sĩ gọi đây là rối loạn kiểu thở (thở không đúng cách). Căng thẳng như thi cử, chuyển trường, bố mẹ cãi nhau, mất người thân, hoặc một trận ốm trước đó, ngạt mũi lâu ngày, có thể làm con quen thở nhanh, nông, thở bằng ngực trên hay bằng miệng. Khi thở như vậy, con thấy hụt hơi, nặng ngực, có khi chóng mặt, tê tay, hồi hộp, rồi càng lo thì càng thở dài nhiều hơn.
Cảm giác này có thật, con không giả vờ. Nó khó chịu nhưng không làm hại phổi hay tim, và thường đỡ khi con hiểu chuyện gì đang xảy ra và tập lại cách thở.
Phân biệt với khó thở do bệnh
- Thở dài do căng thẳng: hay gặp lúc ngồi yên, hết khi con mải chơi; nhịp thở lúc nghỉ bình thường, không khò khè, môi hồng, con vẫn chạy nhảy được như bạn.
- Hen phế quản: khò khè, ho về đêm hoặc khi chạy, nặng ngực; hay nặng lên khi cảm lạnh, gặp khói, bụi, trời lạnh. Trẻ có hen cũng có thể bị thêm rối loạn kiểu thở.
- Thiếu máu: da, môi, lòng bàn tay nhợt, mệt, hụt hơi khi gắng sức, kém tập trung.
- Bệnh tim: hụt hơi, đau ngực hoặc ngất khi gắng sức, tim đập nhanh bất thường, chóng mặt.
- Cơn hoảng sợ: thở nhanh và sâu, tim đập mạnh, run, tê ran đầu ngón tay, sợ hãi dữ dội, thường qua đi sau vài chục phút.
Đếm nhịp thở và quan sát con
Khi con kêu hụt hơi, cho con ngồi yên vài phút rồi đếm nhịp thở trọn 1 phút bằng đồng hồ, nhìn ngực hoặc bụng phồng lên. Với trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút trở lên khi ngồi yên thường được coi là nhanh và cần đi khám.
Nhìn thêm: con có nói được trọn câu không, môi có hồng không, phần dưới lồng ngực có lõm vào khi hít vào không. Ghi lại lúc nào con hay thở dài, đang làm gì, có đang lo chuyện gì, và quay một đoạn video ngắn để cho bác sĩ xem.
Bác sĩ sẽ khám gì
Bác sĩ hỏi kỹ về lúc nào con hụt hơi, nghe tim phổi, đếm nhịp thở, đo nồng độ oxy bằng kẹp ngón tay. Tùy trường hợp, con có thể được đo chức năng hô hấp để tìm hen, xét nghiệm máu để tìm thiếu máu, hoặc làm điện tim, siêu âm tim nếu bác sĩ nghi bệnh tim.
Khi mọi thứ bình thường, bác sĩ sẽ giải thích cho con và bố mẹ, có thể hướng dẫn bài tập thở hoặc giới thiệu chuyên viên vật lý trị liệu hô hấp. Nếu con lo âu nhiều, buồn bã kéo dài, hay có cơn hoảng sợ, việc gặp chuyên gia tâm lý giúp con nhiều hơn là chỉ tập thở.
Giúp con khi đang thấy hụt hơi
- Cho con ngồi thẳng, thả lỏng vai, tay đặt lên bụng.
- Thở vào nhẹ bằng mũi, miệng ngậm, để bụng phồng lên dưới bàn tay; thở ra chậm, dài hơn lúc hít vào.
- Giúp con chậm lại còn khoảng 1 hơi thở mỗi 5 giây, đếm nhẩm cùng con.
- Không cố hít thật sâu hay ngáp thêm để lấy hơi; cố hít sâu thường làm cảm giác hụt hơi nặng hơn.
- Không cho con thở vào túi giấy, vì cách này có thể làm cơn nặng hơn.
- Khi con đã dịu, đánh lạc hướng bằng một việc nhẹ nhàng như đi bộ, uống nước, nói chuyện về điều con thích.
Chăm sóc con tại nhà
- Giữ giọng bình tĩnh khi con kêu hụt hơi; con vẫn nói được trọn câu, môi hồng thì thường không nguy hiểm.
- Mỗi ngày cùng con tập thở chậm qua mũi vài phút, lúc con đang khỏe, để khi có cơn con đã quen cách làm.
- Ghi nhật ký vài tuần: giờ con thở dài, đang làm gì, có chuyện gì làm con lo; mang theo khi đi khám.
- Cho con ngủ đủ, vận động đều đặn, uống đủ nước, bớt cà phê, trà sữa, nước tăng lực.
- Nói chuyện với con về áp lực học hành, bạn bè, gia đình; giảm bớt lịch học thêm nếu con đang quá tải.
- Nhỏ nước muối sinh lý, rửa mũi nếu con hay ngạt mũi, để con quen thở bằng mũi.
- Trẻ đã có hen: dùng thuốc dự phòng đều và mang theo thuốc cắt cơn như bác sĩ dặn.
Hiểu lầm thường gặp
- Con hay thở dài là thiếu oxy, phải mua máy thở oxy hay máy đo cho con.
- Khi tim phổi bình thường, lượng oxy trong máu của con vẫn đủ; cảm giác hụt hơi đến từ kiểu thở. Bác sĩ đo oxy một lần khi khám là đủ, không cần thở oxy ở nhà.
- Con làm nũng, cứ mắng là hết.
- Cảm giác thiếu hơi là có thật. Trách mắng làm con lo hơn và thở dài nhiều hơn. Lắng nghe, trấn an và cùng tập thở giúp con nhanh đỡ.
- Con thở gấp thì cho thở vào túi giấy.
- Thở vào túi giấy không được khuyên dùng vì có thể làm cơn nặng hơn. Hãy giúp con thở chậm lại qua mũi.
- Hay hụt hơi là yếu tim, phải cho nghỉ hẳn thể dục.
- Khi bác sĩ đã khám và không thấy bệnh, vận động đều đặn giúp con khỏe và bớt lo. Chỉ hạn chế thể dục khi bác sĩ yêu cầu.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ hay thở dài có phải bị bệnh tim không?
Phần lớn không. Thở dài lúc ngồi yên mà con vẫn chạy nhảy bình thường thường do căng thẳng hoặc thói quen. Đi khám nếu con hụt hơi, đau ngực, ngất khi gắng sức hoặc tim đập nhanh bất thường.
+Con hay kêu không hít được hơi sâu có phải hen không?
Có thể, nếu kèm khò khè, ho về đêm, ho khi chạy hoặc nặng lên khi cảm lạnh. Bác sĩ có thể đo chức năng hô hấp để biết.
+Con thở dài nhiều trước kỳ thi có sao không?
Hay gặp và thường đỡ khi con được nghỉ ngơi, ngủ đủ, tập thở chậm và được bố mẹ trấn an. Nếu kéo dài nhiều tuần hoặc con có cơn hoảng sợ, hãy cho con gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
+Thở dài do căng thẳng có tự hết không?
Nhiều trẻ đỡ dần khi hiểu rằng mình không có bệnh và tập lại cách thở. Một số trẻ cần chuyên viên hô hấp hướng dẫn bài tập thở trong vài tuần.
+Khi nào hụt hơi là phải đi cấp cứu?
Khi con thở rất khó nhọc, nói không hết câu, môi tím, đau ngực, ngất, lơ mơ, hoặc khó thở đột ngột sau ong đốt, ăn món lạ, sặc dị vật. Gọi 115 hoặc 113 ngay.
Nguồn tham khảo
- Shortness of breath — NHS (Anh)
- Paediatrics: Dysfunctional breathing (patient information) — NHS Sherwood Forest Hospitals (Anh)
- Panic or Anxiety Attack (symptom checker) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Integrated Management of Childhood Illness: chart booklet — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Nhịp thở, nhịp tim của trẻ
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên hoặc đang ngủ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ 40 lần/phút; trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút thường được coi là nhanh. Nhịp tim lúc thức của trẻ khỏe theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ khoảng 100–180 lần/phút ở trẻ dưới 1 tuổi, 98–140 ở trẻ 1–2 tuổi, 80–120 ở trẻ 3–5 tuổi, 75–118 ở trẻ 6–7 tuổi và 60–100 ở tuổi teen; khi ngủ chậm hơn, khi sốt, khóc, chạy nhảy nhanh hơn. Con thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, tím tái, thở rên, hoặc tim đập rất nhanh kèm da tái, vã mồ hôi, lơ mơ thì đến cấp cứu ngay.
- Lên cơn hen khi tập thể dục
Nhiều trẻ bị hen ho, khò khè, nặng ngực hay hụt hơi khi chạy nhảy, nhất là khi chạy dài trong không khí lạnh, khô; triệu chứng hay nặng hơn ngay sau khi dừng tập. Con vẫn nên tập thể dục và chơi thể thao: dùng thuốc dự phòng đều theo đơn, khởi động kỹ, và nếu bác sĩ dặn thì dùng thuốc cắt cơn trước khi tập. Nếu con thường xuyên lên cơn khi vận động, hen có thể chưa được kiểm soát, cần đi khám. Con khó thở đến mức không nói hết câu, môi tím, hoặc đã dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch mà không đỡ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Lo âu ở tuổi teen
Lo lắng trước bài kiểm tra hay khi vào lớp mới là bình thường. Con có thể đang bị rối loạn lo âu khi nỗi lo quá mức so với hoàn cảnh, kéo dài nhiều tuần, và làm con né tránh đi học, gặp bạn, hoặc gây đau bụng, đau đầu, mất ngủ lặp lại. Rối loạn lo âu là bệnh hay gặp ở tuổi teen và chữa được, thường bằng trị liệu tâm lý. Nếu con nói muốn chết hoặc tự làm hại bản thân, hãy ở bên con và gọi 115 hoặc 113 khi nguy hiểm trước mắt, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Rối loạn hoảng sợ
Cơn hoảng sợ là những đợt sợ hãi dữ dội đến đột ngột, kèm tim đập nhanh, khó thở, run, chóng mặt, cảm giác sắp chết; phần lớn cơn kéo dài 5–20 phút rồi tự qua và không gây hại cho cơ thể. Con bị rối loạn hoảng sợ khi các cơn lặp lại không báo trước và con sống trong nỗi sợ cơn tiếp theo từ một tháng trở lên. Lần đầu có cơn, nhất là khi kèm đau ngực hay ngất, hãy đưa con đi khám để loại trừ bệnh tim phổi. Bệnh chữa được, thường bằng trị liệu nhận thức hành vi; nếu con nói muốn chết, ở bên con và gọi 115 hoặc 113, hoặc Tổng đài 111 (miễn phí, 24/7).
- Trẻ kêu đau ngực
Đau ngực ở trẻ hiếm khi do tim. Hay gặp nhất là đau ở cơ, xương sụn thành ngực, sau đó là ho nhiều, viêm phổi, hen, trào ngược dạ dày và lo âu. Đưa con đi khám ngay khi con đau ngực lúc đang chạy, chơi thể thao, đau kèm ngất hoặc gần ngất, khó thở, tim đập rất nhanh, hoặc con có bệnh tim từ trước. Con ngã gục, không thở thì gọi 115 hoặc 113 và ép tim ngay.
- Trẻ thở nhanh, thở gấp
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên, không khóc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ 40 lần/phút; trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút thường được coi là nhanh. Con ho hoặc khó thở mà thở nhanh cần đi khám trong ngày vì có thể là viêm phổi. Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, hoặc trẻ nào thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, tím tái, thở rên, bỏ bú thì đến cấp cứu ngay.
Chủ đề khác