Trẻ thở nhanh, thở gấp: cách đếm nhịp thở và khi nào cần đi khám
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi
Trả lời nhanh
Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên, không khóc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ 40 lần/phút; trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút thường được coi là nhanh. Con ho hoặc khó thở mà thở nhanh cần đi khám trong ngày vì có thể là viêm phổi. Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, hoặc trẻ nào thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, tím tái, thở rên, bỏ bú thì đến cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Trẻ dưới 2 tháng tuổi thở từ 60 lần/phút trở lên khi nằm yên, đếm lại vẫn nhanh.
- Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, cánh mũi phập phồng, đầu gật gù theo nhịp thở, hoặc con thở rên.
- Môi, lưỡi hoặc da con tím tái, tái xám.
- Con thở nhanh đến mức không bú, không ăn uống được, hoặc nói không hết câu.
- Con có những lúc ngừng thở, hoặc li bì, mềm nhũn, khó đánh thức.
- Con thở nhanh, thở sâu kèm nôn nhiều, khát nước, tiểu nhiều hoặc hơi thở có mùi lạ: có thể là biến chứng của tiểu đường.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con ho hoặc khó thở kèm thở nhanh: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi, từ 30 lần/phút ở trẻ trên 5 tuổi.
- Con vẫn thở nhanh khi đã hạ sốt và nằm yên.
- Con bú hoặc ăn ít hơn một nửa so với bình thường, hoặc số tã ướt ít hẳn đi.
- Con thở nhanh, khò khè lần đầu, hoặc cứ cảm lạnh là thở nhanh, khó thở.
- Con thở nhanh, ra mồ hôi nhiều khi bú, bú hay phải dừng, chậm tăng cân.
- Bố mẹ thấy con thở khác hẳn mọi ngày dù không đếm được, hoặc con mệt hơn hẳn.
Cách đếm nhịp thở của con
Đếm khi con nằm yên hoặc đang ngủ, không khóc, không vừa bú xong. Vén áo, nhìn bụng và ngực con: mỗi lần phồng lên là một nhịp. Dùng đồng hồ có kim giây hoặc điện thoại, đếm trọn 1 phút, không đếm 15 giây rồi nhân lên, vì trẻ nhỏ thở không đều.
Nếu kết quả sát ngưỡng, nghỉ một lúc rồi đếm lại. Ghi lại con số và giờ đếm, cả khi bình thường, để có cái so sánh và để đưa cho bác sĩ xem.
Bao nhiêu là thở nhanh
- Trẻ dưới 2 tháng tuổi: từ 60 lần/phút trở lên.
- Trẻ 2–12 tháng: từ 50 lần/phút trở lên.
- Trẻ 1–5 tuổi: từ 40 lần/phút trở lên.
- Trẻ trên 5 tuổi: từ 30 lần/phút trở lên thường được coi là nhanh.
- Ngưỡng của 3 nhóm tuổi đầu là ngưỡng của Tổ chức Y tế Thế giới, dùng để phát hiện viêm phổi ở trẻ ho hoặc khó thở. Ở trẻ dưới 2 tháng, thở từ 60 lần/phút được xếp vào nhóm bệnh rất nặng, cần chuyển viện gấp.
Khi nào thở nhanh là bình thường
Trẻ càng nhỏ thở càng nhanh. Trẻ sơ sinh còn có kiểu thở không đều khi ngủ: thở nhanh một lúc, rồi chậm lại, có khi ngừng vài giây rồi thở tiếp, da vẫn hồng. Kiểu thở này thường gặp và giảm dần trong vài tháng đầu. Nếu con ngừng thở lâu hơn khoảng 15 giây, hoặc ngừng thở kèm tím tái, tái nhợt, mềm người, cần đưa con đi cấp cứu.
Con cũng thở nhanh hơn khi vừa khóc, vừa chạy nhảy, khi sốt hay khi phòng quá nóng. Sốt có thể làm con thở nhanh hơn một chút, nên nếu được, đếm lại khi con đã hạ sốt và nằm yên. Nếu lúc đó con vẫn thở nhanh, cần đi khám.
Vì sao con thở nhanh
- Viêm phổi: ho, sốt, thở nhanh, có thể rút lõm lồng ngực. Đây là lý do chính khiến Tổ chức Y tế Thế giới dạy bố mẹ và nhân viên y tế đếm nhịp thở.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ dưới 2 tuổi: sổ mũi, ho, khò khè, thở nhanh, bú khó.
- Hen: khò khè, ho, thở nhanh từng đợt, nhất là về đêm và khi gắng sức.
- Mất nước, nhiễm trùng nặng, sốt cao: con thở nhanh, tay chân lạnh, li bì, ít tiểu.
- Bệnh tim bẩm sinh: trẻ nhỏ thở nhanh, ra mồ hôi và mệt khi bú, chậm tăng cân.
- Nhiễm toan ceton do tiểu đường: trẻ thở nhanh và sâu, nôn, đau bụng, khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân.
- Lo lắng, hoảng sợ ở trẻ lớn: thở gấp, tê tay, chóng mặt, nhưng chỉ nghĩ tới khi bác sĩ đã loại trừ các bệnh khác.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ đếm lại nhịp thở, tìm rút lõm lồng ngực, nghe phổi, nghe tim và thường đo nồng độ oxy trong máu bằng một kẹp nhỏ ở ngón tay hay ngón chân. Tùy bệnh cảnh, con có thể được chụp X-quang ngực, xét nghiệm máu hoặc đo đường máu.
Trẻ viêm phổi nhẹ, ăn uống được, oxy bình thường có thể được điều trị ở nhà và hẹn khám lại sau 2–3 ngày. Trẻ dưới 2 tháng thở nhanh, trẻ có rút lõm, oxy thấp hay bỏ bú thường cần nằm viện.
Chăm sóc con tại nhà
- Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con ngủ, vài lần mỗi ngày trong lúc con ốm, ghi lại giờ và con số.
- Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% và hút nhẹ mũi trước khi bú nếu con nghẹt mũi, vì mũi nghẹt làm trẻ nhỏ thở vất vả hơn.
- Cho bú ít một, nhiều lần; trẻ lớn uống nước nhiều lần trong ngày.
- Giữ phòng thoáng, không quá nóng, không khói thuốc, không đốt hương.
- Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ, rồi đếm lại nhịp thở khi đã hạ sốt.
- Không cho con uống thuốc ho, thuốc an thần hay thuốc cảm để con ngủ, vì có thể làm con thở yếu đi.
Hiểu lầm thường gặp
- Con thở nhanh là do nóng, cởi bớt áo là được.
- Phòng nóng hay sốt có làm con thở nhanh hơn một chút, nhưng nếu con đã mát, nằm yên mà vẫn thở nhanh thì cần đi khám, nhất là khi con có ho.
- Nhìn qua là biết con thở nhanh hay không, không cần đếm.
- Mắt thường rất dễ nhầm, nhất là với trẻ nhỏ vốn thở nhanh hơn người lớn. Đếm trọn 1 phút bằng đồng hồ là cách chắc chắn nhất để biết con có vượt ngưỡng không.
- Trẻ sơ sinh thở không đều, có lúc ngừng là bệnh.
- Trẻ sơ sinh thường thở không đều khi ngủ, có lúc ngừng vài giây rồi thở tiếp mà da vẫn hồng. Chỉ đáng lo khi con ngừng thở lâu hơn khoảng 15 giây, hoặc ngừng thở kèm tím tái, tái nhợt, mềm người.
Bố mẹ hay hỏi
+Trẻ sơ sinh thở bao nhiêu lần một phút là bình thường?
Trẻ sơ sinh thở nhanh hơn trẻ lớn và nhịp thở hay thay đổi, nhưng khi nằm yên vẫn dưới 60 lần mỗi phút. Từ 60 lần/phút trở lên khi nằm yên, đếm lại vẫn nhanh, là dấu hiệu cần đưa con đi viện ngay.
+Con thở nhanh khi ngủ có sao không?
Khi ngủ say, trẻ thường thở chậm và đều hơn lúc thức, nên đây là lúc đếm chính xác nhất. Nếu khi ngủ con vẫn thở vượt ngưỡng theo tuổi, nhất là kèm ho, sốt, cần đi khám trong ngày.
+Sốt có làm trẻ thở nhanh không?
Có, sốt làm con thở nhanh hơn một chút. Hãy đếm lại khi con đã hạ sốt và nằm yên; nếu vẫn nhanh, hoặc con có rút lõm lồng ngực, cần đi khám.
+Trẻ thở bụng, bụng phập phồng nhiều có phải khó thở không?
Trẻ nhỏ vốn thở bằng bụng nhiều nên bụng phập phồng là bình thường. Điều cần nhìn là phần dưới lồng ngực, chỗ dưới xương sườn: nếu chỗ đó lõm vào mỗi khi con hít vào, con đang khó thở và cần đi cấp cứu.
Nguồn tham khảo
- IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Pocket book of hospital care for children — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Breathing Trouble — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
- Bronchiolitis — NHS (Anh)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Viêm phổi ở trẻ em
Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.
- Dấu hiệu suy hô hấp ở trẻ
Suy hô hấp là khi con phải gắng sức để thở mà vẫn không lấy đủ oxy. Dấu hiệu bố mẹ nhìn thấy được: thở nhanh, phần dưới lồng ngực lõm vào khi hít vào, cánh mũi phập phồng, thở rên, đầu gật gù theo nhịp thở, môi và lưỡi tím tái, bỏ bú, li bì hoặc vật vã. Khi thấy bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 1 tuổi nặng lên rất nhanh nên không chờ xem có đỡ không.
- Viêm tiểu phế quản ở trẻ
Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ thở khò khè
Khò khè là tiếng rít cao như tiếng huýt nhỏ, nghe rõ nhất khi con thở ra, do các ống phế quản nhỏ trong phổi bị hẹp lại. Dưới 2 tuổi, nguyên nhân hay gặp nhất là viêm tiểu phế quản do virus; trên 2 tuổi, khò khè lặp đi lặp lại thường do hen. Tiếng khụt khịt, khò khè do mũi nghẹt thì mất đi sau khi nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi. Trẻ khò khè thật sự cần được bác sĩ khám trong ngày; con rút lõm lồng ngực, tím tái, có lúc ngừng thở, hoặc khò khè đột ngột sau khi sặc hay sau khi ăn, uống thuốc, bị ong đốt thì đến cấp cứu ngay.
- Dấu hiệu tiểu đường ở trẻ
Bốn dấu hiệu chính của tiểu đường ở trẻ là đi tiểu nhiều (cả ban đêm, có khi đái dầm trở lại), khát và uống nước nhiều, mệt mỏi, và sụt cân dù ăn vẫn ngon. Ở tiểu đường type 1, các dấu hiệu này xuất hiện nhanh, trong vài ngày đến vài tuần. Nếu con có các dấu hiệu này, hãy đưa con đi đo đường huyết ngay trong ngày. Nếu con kèm nôn, đau bụng, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi lạ hoặc li bì, hãy đưa con đi cấp cứu ngay.
Chủ đề khác