Ho, sổ mũi, viêm họng

Trẻ thở khò khè: nguyên nhân, cách phân biệt và khi nào đi khám

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Khò khè là tiếng rít cao như tiếng huýt nhỏ, nghe rõ nhất khi con thở ra, do các ống phế quản nhỏ trong phổi bị hẹp lại. Dưới 2 tuổi, nguyên nhân hay gặp nhất là viêm tiểu phế quản do virus; trên 2 tuổi, khò khè lặp đi lặp lại thường do hen. Tiếng khụt khịt, khò khè do mũi nghẹt thì mất đi sau khi nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi. Trẻ khò khè thật sự cần được bác sĩ khám trong ngày; con rút lõm lồng ngực, tím tái, có lúc ngừng thở, hoặc khò khè đột ngột sau khi sặc hay sau khi ăn, uống thuốc, bị ong đốt thì đến cấp cứu ngay.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, cánh mũi phập phồng, hoặc con thở rên.
  • Môi, lưỡi hoặc da con tím tái, tái xám.
  • Con có những lúc ngừng thở, nhất là trẻ dưới 2 tháng hoặc trẻ sinh non.
  • Con khó thở đến mức không bú, không khóc thành tiếng, không nói hết câu.
  • Khò khè bắt đầu đột ngột sau khi con sặc lúc đang ăn hoặc ngậm đồ nhỏ.
  • Khò khè kèm sưng môi, sưng mặt, nổi mề đay ngay sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị ong đốt.
  • Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, hoặc trẻ nào cũng li bì, mềm nhũn, khó đánh thức.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con khò khè lần đầu, kể cả khi con có vẻ không mệt: đi khám trong ngày.
  • Con dưới 3 tháng tuổi, từng sinh non, có bệnh tim hoặc bệnh phổi mà bị ho, khò khè.
  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Con bú hoặc ăn ít hơn một nửa so với bình thường, số tã ướt ít hẳn đi.
  • Khò khè tái đi tái lại, cảm lạnh lần nào cũng khò khè, hoặc khò khè khi chạy nhảy, về đêm.
  • Trẻ sơ sinh thở rít khi hít vào từ vài tuần sau sinh, kèm bú khó, sặc, hoặc chậm tăng cân.

Khò khè là gì

Khi các ống phế quản nhỏ trong phổi bị sưng, co thắt hoặc chứa nhiều dịch, không khí phải đi qua một lối hẹp và tạo ra tiếng rít cao, nghe như tiếng huýt nhỏ hay tiếng mèo kêu gừ gừ. Tiếng này rõ nhất khi con thở ra, có khi phải áp tai vào ngực con mới nghe thấy.

Khò khè cho thấy đường thở dưới của con đang hẹp lại. Nhiều khi nó đi kèm cảm lạnh và nhẹ, nhưng cũng có thể nặng lên nhanh ở trẻ nhỏ, vì đường thở của trẻ vốn đã rất bé. Vì vậy trẻ khò khè thật sự cần được bác sĩ nghe phổi.

Phân biệt với những tiếng thở khác

  • Khụt khịt, khò khè do mũi: hay gặp ở trẻ dưới 6 tháng vì trẻ chủ yếu thở bằng mũi. Tiếng phát ra từ mũi, con thở không gắng sức, và tiếng mất đi sau khi nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi.
  • Tiếng lọc xọc, khò khè do đờm ở họng: nghe rõ cả khi hít vào lẫn thở ra, có khi sờ ngực thấy rung, thường đổi đi sau khi con ho hoặc nuốt.
  • Thở rít (khi hít vào): tiếng thô, gắt, phát ra từ thanh quản ở cổ, hay gặp trong viêm thanh quản cấp (bệnh croup). Thở rít khi con nằm yên là dấu hiệu nặng.
  • Thở rên: tiếng ừ ừ ngắn ở cuối mỗi lần thở ra, như con đang rặn. Đây là dấu hiệu con rất mệt vì thiếu oxy, cần đi cấp cứu.
  • Ngáy khi ngủ: tiếng thô ở mũi họng lúc ngủ, hay do VA hoặc amidan to. Ngáy to kèm có lúc ngừng thở rồi thở hắt ra cần đi khám.

Vì sao con khò khè

  • Viêm tiểu phế quản: nguyên nhân chính ở trẻ dưới 2 tuổi, do virus, thường là virus hợp bào hô hấp (RSV). Bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, thở nhanh, khò khè, bú khó; nặng nhất vào ngày 3–5.
  • Khò khè do virus ở trẻ nhỏ: có trẻ lần cảm lạnh nào cũng khò khè, nhiều trẻ đỡ dần khi lớn lên.
  • Hen phế quản: nguyên nhân chính sau 2 tuổi. Khò khè, ho tái đi tái lại, nhất là về đêm, khi chạy nhảy, khi trời trở lạnh.
  • Dị vật đường thở: con đang ăn lạc, hạt hoặc chơi đồ nhỏ thì sặc, ho rồi khò khè, có khi chỉ nghe thấy ở một bên ngực. Hay gặp ở trẻ 1–4 tuổi.
  • Dị ứng nặng (phản vệ): khò khè đột ngột kèm sưng môi, mề đay sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị ong đốt.
  • Ít gặp hơn: viêm phổi, trào ngược dạ dày ở trẻ nhỏ, dị tật bẩm sinh của đường thở hay tim.

Tiếng rít ở trẻ sơ sinh

Một số trẻ có tiếng rít khi hít vào bắt đầu trong vài tuần đầu sau sinh, to hơn khi khóc, khi bú hay khi nằm ngửa. Nguyên nhân hay gặp nhất là mềm sụn thanh quản: phần sụn phía trên thanh quản còn mềm nên xẹp vào mỗi khi con hít vào. Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, phần lớn trẻ vẫn bú tốt, tăng cân bình thường, và tiếng rít thường tự hết trong vòng 2 năm.

Bố mẹ vẫn nên cho con đi khám để bác sĩ xác định đúng nguyên nhân. Cần đi khám sớm nếu con bú khó, hay sặc, chậm tăng cân, hõm ức hay ngực lõm vào khi thở, hoặc có lúc tím tái.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ đếm nhịp thở, xem con có rút lõm lồng ngực không, nghe phổi và thường đo nồng độ oxy bằng một kẹp nhỏ ở ngón tay hay ngón chân. Với trẻ lớn khò khè, bác sĩ có thể cho con hít thử thuốc giãn phế quản rồi khám lại để xem đường thở có mở ra không.

Với viêm tiểu phế quản, phần lớn trẻ được chăm ở nhà, và các thuốc như kháng sinh, thuốc giãn phế quản, corticoid thường không giúp gì. Với hen, bác sĩ kê thuốc cắt cơn và có thể kê thuốc dự phòng dạng hít qua buồng đệm. Khi nghi dị vật, con cần được soi phế quản để lấy ra.

Chăm sóc con tại nhà

  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% và hút nhẹ mũi trước khi bú, trước khi ngủ; nếu tiếng khò khè mất hẳn sau đó, nhiều khả năng là do mũi nghẹt.
  • Cho bú mẹ hoặc bú bình ít một, nhiều lần hơn; nghỉ giữa chừng cho con thở. Trẻ lớn uống thêm nước ấm.
  • Không cho con dùng thuốc ho, thuốc cảm, thuốc long đờm khi con đang khò khè, trừ khi bác sĩ kê.
  • Không tự chạy máy khí dung hay xịt thuốc khi bác sĩ chưa kê đúng thuốc, đúng liều.
  • Không để ai hút thuốc trong nhà; tránh khói bếp than, khói hương, bụi.
  • Đếm nhịp thở trong 1 phút khi con ngủ, vài lần mỗi ngày, ghi lại để mang đi khám.
  • Khi con thức, bế con ở tư thế hơi thẳng cho dễ thở; khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối.

Hiểu lầm thường gặp

Con khò khè là có đờm, cho uống thuốc long đờm cho tan.
Khò khè thường do phế quản sưng và hẹp, không phải do đờm đặc. Thuốc long đờm như acetylcystein, carbocistein chống chỉ định cho trẻ dưới 2 tuổi vì có thể làm đờm loãng ra nhiều hơn mà trẻ không ho khạc được.
Trẻ khò khè thì mua máy về xông nước muối hay thuốc cho nhanh khỏi.
Phần lớn trẻ khò khè do viêm tiểu phế quản không cần khí dung. Chỉ dùng máy khí dung khi bác sĩ đã kê đúng thuốc và hướng dẫn cách dùng; tự xông ở nhà có thể làm chậm việc đưa con đi viện khi con nặng lên.
Bé đã khò khè một lần là bị hen suốt đời.
Nhiều trẻ chỉ khò khè khi bị virus lúc còn nhỏ và đỡ dần khi lớn lên. Bác sĩ nghĩ tới hen khi khò khè tái đi tái lại, kèm ho về đêm, ho khi chạy nhảy, hoặc gia đình có người bị hen, dị ứng.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ sơ sinh thở khò khè có sao không?

Trẻ sơ sinh hay khụt khịt, khò khè do mũi nhỏ và nghẹt; nếu con bú tốt, thở không nhanh, tiếng mất sau khi nhỏ nước muối và hút mũi thì thường không đáng lo. Nếu con thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém hay tím tái, cần đi khám ngay.

+Làm sao biết con khò khè do mũi hay do phổi?

Nhỏ nước muối sinh lý và hút mũi cho con: nếu tiếng khò khè mất hẳn thì thường do mũi. Nếu vẫn còn tiếng rít khi con thở ra, con thở nhanh hoặc phải gắng sức, cần cho con đi khám.

+Trẻ khò khè có tự khỏi không?

Khò khè do viêm tiểu phế quản thường đỡ dần sau 1–2 tuần, tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần. Khò khè tái đi tái lại cần bác sĩ tìm nguyên nhân như hen hay dị vật.

+Con khò khè có nên uống siro ho thảo dược không?

Không nên tự dùng. Siro ho không làm phế quản mở ra, và với trẻ khò khè có thể làm chậm việc đưa con đi khám. Trẻ từ 1 tuổi có thể dùng nửa đến một thìa cà phê mật ong để dịu ho.

+Khò khè khi nào phải gọi cấp cứu?

Gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay khi con rút lõm lồng ngực, tím tái, có lúc ngừng thở, khó thở đến mức không bú được, hoặc khò khè đột ngột sau khi sặc, sau khi ăn, uống thuốc hay bị ong đốt.

Nguồn tham khảo

  1. Wheezing (Other Than Asthma) — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  2. Bronchiolitis — NHS (Anh)
  3. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh về tai mũi họng (QĐ 5643/QĐ-BYT), mục Mềm sụn thanh quản — Bộ Y tế, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh
  4. IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm tiểu phế quản ở trẻ

    Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.

  • Hen phế quản ở trẻ

    Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Hóc dị vật

    Nếu con còn ho được, khóc được, nói được, hãy để con tự ho và ở sát bên con; không vỗ, không móc họng. Nếu con không ho ra tiếng, không khóc, không thở được: trẻ dưới 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn ngực 5 lần; trẻ từ 1 tuổi thì vỗ lưng 5 lần rồi ấn bụng (thủ thuật Heimlich) 5 lần, lặp lại đến khi dị vật ra. Gọi 115 hoặc 113 ngay, và nếu con lả đi, bất tỉnh thì bắt đầu ép tim thổi ngạt.

  • Khí dung tại nhà cho trẻ

    Chỉ cho con chạy khí dung (máy xông, máy phun sương thuốc) ở nhà khi bác sĩ đã kê đúng thuốc, đúng liều và hướng dẫn cách dùng. Phần lớn đợt ho, sổ mũi, viêm tiểu phế quản ở trẻ nhỏ không cần khí dung, và với trẻ khò khè hay hen, bình xịt qua buồng đệm có mặt nạ thường hiệu quả như máy khí dung mà nhanh, gọn hơn. Không tự pha corticoid, kháng sinh, tinh dầu hay nước muối vào máy. Nếu con khó thở, rút lõm lồng ngực, tím tái hoặc đã dùng thuốc theo kế hoạch mà không đỡ, gọi 115 hoặc 113 hay đưa con đi cấp cứu ngay, không tiếp tục chạy máy ở nhà rồi chờ.

  • Trẻ thở nhanh, thở gấp

    Đếm nhịp thở trọn 1 phút khi con nằm yên, không khóc. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, con thở nhanh khi: dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, 2–12 tháng từ 50 lần/phút, 1–5 tuổi từ 40 lần/phút; trẻ trên 5 tuổi, từ 30 lần/phút thường được coi là nhanh. Con ho hoặc khó thở mà thở nhanh cần đi khám trong ngày vì có thể là viêm phổi. Trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, hoặc trẻ nào thở nhanh kèm rút lõm lồng ngực, tím tái, thở rên, bỏ bú thì đến cấp cứu ngay.

Chủ đề khác