Viêm tiểu phế quản ở trẻ: dấu hiệu nặng và cách chăm con tại nhà
Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation
Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 tháng
Trả lời nhanh
Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.
Khi nào cần đưa con đi khám
Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi
- Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào (rút lõm lồng ngực), cánh mũi phập phồng, hoặc con thở rên.
- Con có những lúc ngừng thở, nhất là trẻ dưới 2 tháng hoặc trẻ sinh non.
- Môi, lưỡi hoặc da tím tái, xám đi.
- Con thở từ 70 lần/phút trở lên, hoặc trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút.
- Con bỏ bú hoàn toàn, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
- Con mềm nhũn, li bì, khó đánh thức.
Đưa con đi khám trong ngày khi
- Con dưới 3 tháng tuổi bị ho, khò khè, kể cả khi chưa thấy thở nhanh.
- Con từng sinh non, có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi hoặc suy giảm miễn dịch mà bị ho, khò khè.
- Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–2 tuổi.
- Con bú hoặc ăn ít hơn một nửa so với bình thường, số tã ướt ít hẳn đi.
- Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, trẻ lớn hơn sốt từ 39°C, hoặc sốt quá 3 ngày.
- Bố mẹ thấy con mệt hơn, khác hẳn mọi ngày, dù không đếm được nhịp thở.
Viêm tiểu phế quản là gì
Tiểu phế quản là những nhánh nhỏ nhất của đường thở trong phổi. Ở trẻ nhỏ các nhánh này rất hẹp, nên khi bị virus làm sưng và đọng nhầy, không khí khó đi qua: con khò khè, thở nhanh, phải gắng sức để thở.
Phần lớn trường hợp do virus hợp bào hô hấp (RSV); số còn lại do các virus cảm lạnh, cúm khác. Gần như trẻ nào cũng nhiễm RSV ít nhất một lần trước 2 tuổi, phần lớn chỉ như cảm lạnh. Trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non và trẻ có bệnh tim, phổi hay suy giảm miễn dịch dễ bị nặng hơn. Ở miền Bắc bệnh thường nhiều vào thu đông và xuân, ở miền Nam hay tăng vào mùa mưa.
Bệnh diễn biến thế nào
- Ngày 1–2: sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, có thể sốt nhẹ, giống cảm lạnh thông thường.
- Ngày 3–5: con ho nhiều hơn, khò khè, thở nhanh, bú ngắt quãng vì vừa bú vừa thở khó. Đây thường là lúc nặng nhất, bố mẹ cần đếm nhịp thở và theo dõi sát, kể cả ban đêm.
- Sau đó con đỡ dần. Tiếng ho thường hết trong khoảng 3 tuần, có trẻ lâu hơn, dù con đã bú, chơi bình thường.
- Một số trẻ bị viêm tai giữa kèm theo: con sốt lại, quấy khóc nhiều về đêm, kéo tai hoặc chảy dịch tai. Khi đó đưa con đi khám.
- Một số trẻ sau đợt viêm tiểu phế quản hay khò khè lại mỗi lần cảm lạnh trong vài năm đầu. Điều này không có nghĩa là con chắc chắn bị hen, nhưng nên kể cho bác sĩ khi đi khám.
Đếm nhịp thở và tìm dấu hiệu nặng
Đếm khi con nằm yên hoặc đang ngủ, không khóc, không vừa bú xong. Vén áo, nhìn bụng và ngực phồng lên xẹp xuống, mỗi lần phồng lên là một nhịp, đếm trọn 1 phút. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, thở nhanh là từ 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
Trong lúc đếm, nhìn chỗ ngay dưới xương sườn. Nếu chỗ đó lõm sâu vào mỗi khi con hít vào, hoặc con thở rên, đầu gật gù theo nhịp thở, đó là con đang phải gắng sức nhiều. Để ý thêm những khoảng con ngừng thở, môi tái tím, và số tã ướt trong ngày. Trẻ không bú đủ vì mệt có thể bị mất nước nhanh.
Bác sĩ sẽ làm gì
Bác sĩ chẩn đoán chủ yếu bằng hỏi bệnh và khám: đếm nhịp thở, tìm rút lõm, nghe phổi, đo nồng độ oxy bằng kẹp nhỏ ở ngón tay hay ngón chân. Phần lớn trẻ không cần chụp X-quang hay xét nghiệm máu.
Không có thuốc đặc hiệu diệt virus RSV. Kháng sinh, thuốc giãn phế quản, corticoid, thuốc ho và vỗ rung lồng ngực không được khuyên dùng thường quy, vì không giúp con khỏi nhanh hơn. Trẻ khỏe, bú được, oxy bình thường sẽ được hẹn chăm ở nhà. Trẻ thiếu oxy, thở rất nhanh, bú không đủ hoặc có ngừng thở cần nằm viện để thở oxy, hút đờm, cho ăn qua ống hoặc truyền dịch. Thuốc khí dung trong viện, nếu cần, do bác sĩ quyết định.
Phòng bệnh cho con
- Rửa tay trước khi bế, cho bú; lau rửa đồ chơi, bề mặt hay chạm.
- Giữ trẻ sơ sinh, nhất là trẻ sinh non, tránh xa người đang cảm cúm và chỗ đông người trong mùa bệnh. Anh chị đi học về nên rửa tay, thay áo trước khi chơi với em.
- Không hút thuốc trong nhà và gần con. Trẻ hít khói thuốc dễ bị viêm tiểu phế quản nặng hơn.
- Cho con bú mẹ nếu được.
- Một số nước đã có vắc xin RSV tiêm cho mẹ khi mang thai và mũi kháng thể phòng RSV cho trẻ sơ sinh, trẻ có nguy cơ cao. Hỏi bác sĩ sản, bác sĩ nhi xem hiện ở nơi mình đã có loại nào phù hợp.
Chăm sóc con tại nhà
- Cho bú mẹ hoặc bú bình nhiều lần hơn, mỗi lần ít hơn; dừng giữa chừng cho con nghỉ thở.
- Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi và hút nhẹ ở cửa mũi trước khi bú, trước khi ngủ.
- Khi con thức, bế con ở tư thế hơi thẳng để con dễ thở. Khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối.
- Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau 4–6 giờ. Trẻ dưới 3 tháng sốt thì đưa đi khám, không tự dùng thuốc.
- Không cho con uống thuốc ho, thuốc long đờm, kháng sinh hay chạy khí dung khi bác sĩ không kê.
- Đếm nhịp thở và kiểm tra con vài lần trong ngày và cả ban đêm; ghi lại số cữ bú và số tã ướt.
- Giữ nhà không khói thuốc, không đốt hương, không xông lá.
Hiểu lầm thường gặp
- Con khò khè có đờm thì phải vỗ lưng cho long đờm.
- Vỗ rung lồng ngực không giúp trẻ viêm tiểu phế quản khỏi nhanh hơn và có thể làm con mệt thêm. Hút mũi, cho bú ít một và theo dõi nhịp thở mới là việc cần làm.
- Viêm tiểu phế quản phải dùng kháng sinh để không chuyển sang viêm phổi.
- Bệnh do virus nên kháng sinh không có tác dụng và không phòng được biến chứng. Bác sĩ chỉ dùng khi khám thấy nhiễm khuẩn kèm theo.
- Chạy khí dung ở nhà càng nhiều con càng nhanh khỏi.
- Thuốc giãn phế quản và corticoid khí dung phần lớn không giúp trẻ viêm tiểu phế quản. Khí dung chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.
- Trẻ bị khò khè sau viêm tiểu phế quản là đã thành hen.
- Nhiều trẻ khò khè lại khi cảm lạnh trong vài năm đầu rồi hết dần khi lớn. Bác sĩ sẽ theo dõi thêm mới nói được con có hen hay không.
Bố mẹ hay hỏi
+Viêm tiểu phế quản bao lâu thì khỏi?
Phần lớn trẻ đỡ sau 1–2 tuần, nặng nhất vào ngày 3–5. Tiếng ho thường hết trong khoảng 3 tuần, có trẻ lâu hơn, dù con đã bú, chơi bình thường.
+Viêm tiểu phế quản có lây không?
Có. Virus lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tay, đồ chơi. Người lớn và trẻ lớn nhiễm RSV thường chỉ như cảm lạnh nhưng vẫn lây cho em bé.
+Viêm tiểu phế quản có bị lại không?
Có thể. Con có thể nhiễm RSV hoặc virus khác nhiều lần, nhưng các lần sau thường nhẹ hơn khi con lớn.
+Viêm tiểu phế quản khác viêm phế quản thế nào?
Viêm tiểu phế quản là viêm ở những nhánh phế quản nhỏ nhất, gặp chủ yếu ở trẻ dưới 2 tuổi, hay gây khò khè và thở nhanh. Viêm phế quản là viêm ở ống dẫn khí lớn hơn, chủ yếu gây ho.
+Con viêm tiểu phế quản có tắm được không?
Được. Tắm nhanh bằng nước ấm trong phòng kín gió, lau khô ngay. Hơi ấm khi tắm còn giúp mũi con thông hơn.
Nguồn tham khảo
- Bronchiolitis — NHS (Anh)
- IMCI distance learning course (kèm IMCI Chart Booklet) — Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)
- Bronchiolitis — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
Cập nhật 20/11/2026.
Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.
Bài liên quan
- Viêm phế quản ở trẻ
Viêm phế quản cấp ở trẻ phần lớn do virus, thường bắt đầu như cảm lạnh rồi ho nhiều, có đờm; tiếng ho có thể kéo dài 2–3 tuần và thường không cần kháng sinh. Điều quan trọng nhất là đếm nhịp thở khi con nằm yên: trẻ dưới 2 tháng từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày vì có thể đã là viêm phổi. Con rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú hoặc li bì thì đến cấp cứu ngay.
- Viêm phổi ở trẻ em
Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.
- Con bị ho
Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.
- Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi
Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.
- Hen phế quản ở trẻ
Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm mạn tính của đường thở: con khò khè, ho về đêm và gần sáng, ho hoặc khó thở khi chạy nhảy, khi cảm lạnh hay trời trở lạnh, và các triệu chứng cứ tái đi tái lại. Hen chưa chữa khỏi hẳn được nhưng kiểm soát tốt được: phần lớn trẻ dùng thuốc dự phòng dạng hít đều đặn theo đơn sẽ đi học, chơi thể thao như bạn bè. Trong cơn hen, dùng thuốc cắt cơn theo kế hoạch bác sĩ đã dặn; nếu không đỡ, con mệt đến mức nói không hết câu, môi tím hoặc lơ mơ thì gọi 115 hoặc 113 ngay.
- Virus RSV ở trẻ
Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần. Ở trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi, RSV dễ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, nặng nhất vào ngày 3–5. Không có thuốc đặc hiệu, kháng sinh không có tác dụng. Đến cấp cứu ngay khi con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
Chủ đề khác