Sốt và bệnh truyền nhiễm

Trẻ nhiễm virus RSV: dấu hiệu nặng và cách chăm sóc tại nhà

Tham vấn y khoa: BS. Bùi Việt Hưng (Sức khỏe tổng quát) · Thẩm định ngày 22/11/2026 · Biên soạn: Ban biên tập Sức khỏe Aiducation

Sơ sinh và dưới 1 tuổi · 0–12 thángMầm non · 1–5 tuổi

Trả lời nhanh

Virus hợp bào hô hấp (RSV) lây như cảm lạnh và gần như trẻ nào cũng nhiễm ít nhất một lần trước 2 tuổi; phần lớn chỉ sổ mũi, ho, sốt nhẹ và khỏi sau 1–2 tuần. Ở trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim phổi, RSV dễ gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, nặng nhất vào ngày 3–5. Không có thuốc đặc hiệu, kháng sinh không có tác dụng. Đến cấp cứu ngay khi con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.

Khi nào cần đưa con đi khám

Gọi 115 hoặc 113, hoặc đến cấp cứu ngay khi

  • Phần dưới lồng ngực lõm vào mỗi khi con hít vào, cánh mũi phập phồng, hoặc con thở rên.
  • Con có những lúc ngừng thở, hoặc khoảng nghỉ giữa các nhịp thở dài bất thường.
  • Môi, lưỡi hoặc da tím tái, xám hoặc tái nhợt.
  • Con thở từ 70 lần/phút trở lên, hoặc trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút.
  • Con bỏ bú hoàn toàn, không uống được, hoặc hơn 6 giờ không có tã ướt.
  • Con mềm nhũn, li bì, khó đánh thức.
  • Trẻ dưới 5 tuổi có nhiệt độ dưới 36°C.

Đưa con đi khám trong ngày khi

  • Con dưới 3 tháng tuổi bị ho, khò khè, kể cả khi chưa thấy thở nhanh.
  • Con từng sinh non, có bệnh tim bẩm sinh, bệnh phổi hoặc suy giảm miễn dịch mà bị ho, sổ mũi.
  • Con thở nhanh khi nằm yên: từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.
  • Con bú hoặc ăn ít hơn một nửa so với bình thường, số tã ướt ít hẳn đi.
  • Trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C, trẻ lớn hơn sốt từ 39°C, hoặc sốt quá 3 ngày.
  • Con kéo tai, chảy dịch tai, sốt lại sau khi đã đỡ, hoặc sau 7 ngày vẫn không đỡ.

RSV là gì, ai dễ bị nặng

RSV là một virus đường hô hấp rất phổ biến, lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, qua tay và đồ chơi dính dịch mũi, vào cơ thể qua mũi và mắt. Người lớn và trẻ lớn nhiễm RSV thường chỉ như cảm lạnh, nhưng vẫn lây cho em bé trong nhà. Một người có thể nhiễm RSV nhiều lần trong đời, các lần sau thường nhẹ hơn.

Trẻ dễ bị nặng nhất là trẻ dưới 6 tháng tuổi, trẻ sinh non, trẻ có bệnh tim, phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch, và trẻ hít khói thuốc lá. Ở trẻ nhỏ, RSV là nguyên nhân hàng đầu của viêm tiểu phế quản và hay gặp trong viêm phổi.

Bệnh diễn biến thế nào

  • Vài ngày sau khi nhiễm: sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, ho, có thể sốt; trẻ nhỏ quấy, bú ít hơn.
  • Ngày 3–5: một số trẻ ho nhiều hơn, khò khè, thở nhanh, bú ngắt quãng. Đây thường là lúc nặng nhất, cần đếm nhịp thở và theo dõi sát, kể cả ban đêm.
  • Sau đó con đỡ dần, phần lớn khỏi sau 1–2 tuần; tiếng ho có thể kéo dài tới khoảng 3 tuần.
  • Một số trẻ bị viêm tai giữa kèm theo: con sốt lại, quấy khóc nhiều về đêm, kéo tai.

Đếm nhịp thở và tìm dấu hiệu nặng

Đếm khi con nằm yên hoặc đang ngủ, không khóc. Vén áo, nhìn bụng và ngực phồng lên xẹp xuống, đếm trọn 1 phút. Thở nhanh là từ 60 lần/phút ở trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút ở trẻ 2–12 tháng, từ 40 lần/phút ở trẻ 1–5 tuổi.

Nhìn chỗ ngay dưới xương sườn: lõm sâu vào mỗi khi con hít vào là con đang phải gắng sức. Để ý những khoảng con ngừng thở, môi tái tím, và đếm số tã ướt. Bố mẹ là người hiểu con nhất; nếu thấy con mệt hơn hẳn, hãy tin cảm giác đó và đưa con đi khám.

Bác sĩ sẽ làm gì

Bác sĩ chẩn đoán chủ yếu bằng khám: đếm nhịp thở, tìm rút lõm, nghe phổi, đo nồng độ oxy bằng kẹp nhỏ ở ngón tay hay ngón chân. Có thể lấy dịch mũi làm xét nghiệm tìm RSV, nhưng phần lớn trẻ không cần, vì kết quả ít khi thay đổi cách chăm.

Không có thuốc diệt RSV. Kháng sinh, corticoid, thuốc ho không giúp con khỏi nhanh hơn. Trẻ thiếu oxy, thở rất nhanh, bú không đủ hoặc có ngừng thở cần nằm viện để thở oxy, hút mũi, cho ăn qua ống hoặc truyền dịch; nhiều trẻ được về nhà sau vài ngày.

Phòng RSV cho con

  • Rửa tay trước khi bế, cho bú; lau rửa đồ chơi, bề mặt hay chạm; dùng khăn giấy một lần rồi bỏ.
  • Giữ trẻ sơ sinh, nhất là trẻ sinh non, tránh xa người đang cảm cúm; anh chị đi học về rửa tay, thay áo trước khi chơi với em.
  • Không hút thuốc trong nhà và gần con.
  • Cho con bú mẹ nếu được.
  • Một số nước đã tiêm vắc xin RSV cho mẹ trong ba tháng cuối thai kỳ và mũi kháng thể phòng RSV cho trẻ sơ sinh, trẻ có nguy cơ cao. RSV hiện chưa có trong lịch Tiêm chủng mở rộng của Việt Nam; hỏi bác sĩ sản, bác sĩ nhi xem ở nơi mình đã có loại nào phù hợp.

Chăm sóc con tại nhà

  • Cho bú mẹ hoặc bú bình nhiều lần hơn, mỗi lần ít hơn; dừng giữa chừng cho con nghỉ thở. Trẻ lớn hơn cho uống thêm nước.
  • Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi và hút nhẹ ở cửa mũi trước khi bú, trước khi ngủ.
  • Khi con thức, bế con hơi thẳng để con dễ thở. Khi ngủ, trẻ dưới 1 tuổi vẫn nằm ngửa trên mặt phẳng, không kê gối.
  • Nếu con sốt và khó chịu, dùng paracetamol 10–15 mg/kg/lần, cách nhau ít nhất 4–6 giờ. Trẻ dưới 3 tháng sốt thì đưa đi khám, không tự dùng thuốc. Không dùng aspirin cho trẻ dưới 16 tuổi.
  • Không tự cho con uống thuốc ho, thuốc long đờm, kháng sinh hay chạy khí dung khi bác sĩ không kê.
  • Không cởi hết đồ hay lau người bằng nước mát để hạ sốt; mặc thoáng là đủ.
  • Đếm nhịp thở và kiểm tra con vài lần trong ngày và cả ban đêm; ghi lại số cữ bú và số tã ướt.

Hiểu lầm thường gặp

Con bị RSV phải dùng kháng sinh để khỏi chuyển sang viêm phổi.
RSV là virus, kháng sinh không có tác dụng và không phòng được biến chứng. Bác sĩ chỉ dùng khi khám thấy có nhiễm khuẩn kèm theo.
Đã bị RSV một lần thì không bị lại nữa.
Con có thể nhiễm RSV nhiều lần, nhưng các lần sau thường nhẹ hơn khi con lớn.
Con khò khè thì xông lá, vỗ lưng cho long đờm là nhanh khỏi.
Xông lá có thể gây bỏng và làm đường thở kích thích thêm; vỗ rung lồng ngực không giúp trẻ khỏi nhanh hơn. Hút mũi, cho bú ít một và theo dõi nhịp thở mới là việc cần làm.
Người lớn chỉ hơi sổ mũi thì bế em bé không sao.
RSV ở người lớn thường nhẹ nhưng vẫn lây. Người đang cảm nên hạn chế bế trẻ nhỏ, rửa tay kỹ và đeo khẩu trang nếu phải chăm con.

Bố mẹ hay hỏi

+Trẻ nhiễm RSV bao lâu thì khỏi?

Phần lớn trẻ khỏi sau 1–2 tuần, nặng nhất vào ngày 3–5. Tiếng ho có thể còn khoảng 3 tuần dù con đã bú, chơi bình thường.

+Trẻ nhiễm RSV có lây không, cách ly bao lâu?

Có, RSV lây rất dễ qua giọt bắn và tay. Trẻ nên nghỉ nhà trẻ khi còn sốt hoặc còn mệt, không bú ăn được; trẻ nhỏ và trẻ suy giảm miễn dịch có thể lây lâu hơn, hỏi bác sĩ khi nào cho con đi học lại.

+Có nên test RSV cho con không?

Không cần cho mọi trẻ. Bác sĩ cho xét nghiệm khi cần để quyết định điều trị hoặc cách ly trong viện; kết quả dương tính không làm thay đổi cách chăm tại nhà.

+Có vắc xin phòng RSV cho trẻ ở Việt Nam chưa?

RSV chưa có trong lịch Tiêm chủng mở rộng. Một số nước dùng vắc xin cho mẹ khi mang thai hoặc mũi kháng thể cho bé; hỏi bác sĩ xem ở nơi mình đã có loại nào và con có cần không.

+RSV khác cảm cúm thế nào?

Cả hai đều có thể gây sốt, ho, sổ mũi. RSV hay gây khò khè, thở nhanh ở trẻ nhỏ; cúm thường sốt cao đột ngột, đau mỏi người. Chỉ xét nghiệm mới phân biệt chắc chắn, nhưng cách theo dõi dấu hiệu nặng là như nhau.

Nguồn tham khảo

  1. Respiratory syncytial virus (RSV) — NHS (Anh)
  2. RSV vaccine — NHS (Anh)
  3. RSV: When It's More Than Just a Cold — Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (HealthyChildren.org)
  4. Bronchiolitis — NHS (Anh)

Cập nhật 20/11/2026.

Thông tin trên trang dùng để bố mẹ hiểu và theo dõi con, không thay thế việc khám bệnh. Khi con có dấu hiệu nguy hiểm, hãy gọi 115 hoặc 113 (từ 1/11/2026 tổng đài 113 cũng tiếp nhận cấp cứu y tế), hoặc đưa con đến cơ sở y tế gần nhất. Cần người lắng nghe về chuyện của con: Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111, miễn phí, 24/7.

Bài liên quan

  • Viêm tiểu phế quản ở trẻ

    Viêm tiểu phế quản là bệnh do virus, chủ yếu là virus hợp bào hô hấp (RSV), hay gặp ở trẻ dưới 2 tuổi: bắt đầu như sổ mũi, sau 2–3 ngày con ho, khò khè, thở nhanh, bú khó. Bệnh thường nặng nhất vào ngày 3–5 và phần lớn trẻ được chăm ở nhà; kháng sinh, thuốc giãn phế quản hay corticoid thường không giúp gì. Con rút lõm lồng ngực, có lúc ngừng thở, tím tái, bỏ bú, hoặc thở từ 70 lần/phút trở lên thì đến cấp cứu ngay; trẻ dưới 3 tháng, trẻ sinh non hay có bệnh tim phổi cần đi khám sớm ngay từ khi mới ho.

  • Viêm phổi ở trẻ em

    Dấu hiệu quan trọng nhất của viêm phổi ở trẻ là ho hoặc khó thở kèm thở nhanh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh; đếm trọn 1 phút khi con nằm yên. Trẻ ho mà thở nhanh cần đi khám trong ngày. Rút lõm lồng ngực, tím tái, bỏ bú, li bì, co giật, hoặc bất kỳ trẻ dưới 2 tháng nào thở nhanh, cần đến viện ngay.

  • Con bị ho

    Phần lớn trẻ ho là do cảm lạnh, viêm họng do virus và tự đỡ dần; tiếng ho có thể kéo dài tới 3 tuần dù con đã khỏe. Điều cần nhìn là nhịp thở: trẻ dưới 2 tháng thở từ 60 lần/phút, trẻ 2–12 tháng từ 50 lần/phút, trẻ 1–5 tuổi từ 40 lần/phút là thở nhanh, cần đi khám trong ngày. Con rút lõm lồng ngực, thở rít khi nằm yên, môi tím, hoặc ho sặc đột ngột khi đang ăn, đang chơi thì đến cấp cứu ngay.

  • Trẻ sổ mũi, nghẹt mũi

    Sổ mũi, nghẹt mũi ở trẻ phần lớn do cảm lạnh, thường đỡ sau 7–10 ngày, có khi tới 2 tuần. Nước mũi chuyển vàng, xanh trong vài ngày là bình thường. Chăm ở nhà bằng nước muối sinh lý 0,9% nhỏ trước khi bú và trước khi ngủ; không dùng thuốc cảm, thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ nhỏ khi bác sĩ chưa kê. Trẻ nghẹt mũi đến mức không bú được, thở rút lõm lồng ngực, tím tái, hoặc trẻ dưới 3 tháng sốt từ 38°C cần đi khám ngay.

  • Chăm sóc trẻ sinh non tại nhà

    Trẻ sinh non (sinh trước 37 tuần) về nhà cần được giữ ấm, ôm da kề da càng nhiều giờ càng tốt, bú mẹ thường xuyên hơn trẻ đủ tháng, ngủ ngửa trong cũi hoặc nôi riêng, và đi tái khám đúng hẹn, kể cả khám mắt và nghe. Phát triển của con được tính theo tuổi hiệu chỉnh đến khoảng 2 tuổi. Đưa con đi cấp cứu ngay nếu con có lúc ngừng thở, tím tái, li bì, bỏ bú, sốt từ 38°C hoặc người lạnh dưới 36°C dù đã ủ ấm.

  • Trẻ dưới 3 tháng bị sốt

    Trẻ dưới 3 tháng tuổi có nhiệt độ từ 38°C trở lên cần được bác sĩ khám ngay, kể cả khi con vẫn bú, vẫn ngoan. Ở tuổi này, nhiễm trùng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, nhiễm trùng đường tiểu có thể chỉ biểu hiện bằng sốt. Đừng tự cho con uống thuốc hạ sốt rồi chờ; nới bớt quần áo, đo lại ở nách bằng nhiệt kế điện tử và đưa con đến cơ sở y tế có khám nhi. Nhiệt độ dưới 36°C, bú kém, li bì hay thở nhanh cũng là lý do đi ngay.

Chủ đề khác